ગ્રેચ્યુઇટીના બદલાયા નિયમો, હવે શું છે Eligibility, સરકારે આપી આ જાણકારી

Gratuity Eligibility: શુક્રવારે, કેન્દ્ર સરકારે દેશના શ્રમ માળખામાં ઐતિહાસિક સુધારાઓની જાહેરાત કરી, 29 જૂના શ્રમ કાયદાઓને એકીકૃત કર્યા અને ચાર નવા શ્રમ સંહિતા લાગુ કર્યા. આ નવા શ્રમ સંહિતાનો ઉદ્દેશ દાયકાઓ જૂના નિયમોનું આધુનિકીકરણ કરવાનો, ઉદ્યોગોને વધુ સુગમતા પ્રદાન કરવાનો અને કામદારોને વધુ સારી સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો છે. 

સરકારે જણાવ્યું કે આ પગલું દેશમાં ભવિષ્ય માટે તૈયાર અને મજબૂત કાર્યબળ બનાવશે, જે બદલાતા સમયની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ બનશે. એક સરકારી નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે નવા શ્રમ સંહિતા શ્રમ નિયમોનું આધુનિકીકરણ કરશે, કામદાર કલ્યાણમાં સુધારો કરશે અને શ્રમ ઇકોસિસ્ટમને વિકસતી પ્રથાઓ સાથે સંરેખિત કરશે. આ સુધારાઓ "આત્મનિર્ભર ભારત" ના ધ્યેયને વેગ આપશે અને ઉદ્યોગોને વધુ લચીલા અને સ્પર્ધાત્મક બનાવશે.

ગ્રેચ્યુઇટી શું છે?

ગ્રેચ્યુઇટી એ નોકરીદાતા દ્વારા કર્મચારીને તેમની લાંબી અને સતત સેવાના સન્માનમાં આપવામાં આવતી એકમ રકમની ચુકવણી છે. પહેલાં, ગ્રેચ્યુઇટી માટે ઓછામાં ઓછા પાંચ વર્ષ સતત સેવા આપવી જરૂરી હતી, અને આ લાભ ફક્ત નિવૃત્તિ, રાજીનામું અથવા સમાપ્તિ પર જ મળતો હતો. આ સિસ્ટમ દાયકાઓથી અમલમાં છે, પરંતુ નવા શ્રમ સંહિતામાં નોંધપાત્ર ફેરફારો થયા છે. 

નવા શ્રમ સંહિતા હેઠળ સૌથી મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર ફિક્સ્ડ-ટર્મ કર્મચારીઓ (FTEs) ને લગતો છે. જ્યારે અગાઉ ગ્રેચ્યુઇટી માટે પાંચ વર્ષની સેવા જરૂરી હતી, ત્યારે નવા નિયમો હવે તેમને ફક્ત એક વર્ષની સેવા પૂર્ણ કર્યા પછી પણ ગ્રેચ્યુઇટી મેળવવાની મંજૂરી આપે છે. આ ફિક્સ્ડ-ટર્મ અને કાયમી કર્મચારીઓ વચ્ચે સમાનતા સ્થાપિત કરશે.

સરકારનો ઉદ્દેશ્ય શું છે?

સરકારનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ફિક્સ્ડ-ટર્મ કર્મચારીઓને કાયમી કર્મચારીઓ તરીકે સમાન પગાર માળખું, રજા લાભો, તબીબી લાભો અને સામાજિક સુરક્ષા કવરેજ મળે. વધુમાં, ગ્રેચ્યુઇટી, પેન્શન અને અન્ય સામાજિક સુરક્ષા લાભોની સચોટ ગણતરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે કુલ મહેનતાણાના 50 ટકા પગાર ગણતરીમાં શામેલ કરવામાં આવશે. 

નવા નિયમો નિકાસ ક્ષેત્રમાં કામ કરતા ફિક્સ્ડ-ટર્મ કર્મચારીઓને પણ રાહત આપે છે. તેઓ હવે ગ્રેચ્યુઇટી, પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) અને અન્ય સામાજિક સુરક્ષા લાભો માટે પાત્ર બનશે, જે આ ક્ષેત્રમાં કામદારોની આર્થિક સુરક્ષાને મજબૂત બનાવશે.

8 થી 12 કલાકની શિફ્ટ લાગુ કરવામાં આવશે

લેબર કોડ હેઠળ કામના કલાકોમાં પણ મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. કંપનીઓ હવે 8થી 12 કલાક સુધીની શિફ્ટ લાગુ કરી શકે છે, જો કે કુલ સાપ્તાહિક કામનો સમય 48 કલાકથી વધુ ન હોય. વધુમાં, ઓવરટાઇમ સામાન્ય વેતન કરતાં બમણા દરે ચૂકવવામાં આવશે, જ્યારે અગાઉ દૈનિક કામનો સમય 9 કલાક સુધી મર્યાદિત હતો. કોન્ટ્રાક્ટ લેબર સંબંધિત જોગવાઈઓમાં પણ સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. કોન્ટ્રાક્ટરોને હવે દેશભરમાં કામ કરવા માટે એક જ લાઇસન્સ મેળવવાની જરૂર પડશે, જે પાંચ વર્ષ માટે માન્ય રહેશે. આ કોન્ટ્રાક્ટ સિસ્ટમને સરળ બનાવશે અને ઉદ્યોગ કામગીરીને સરળ બનાવશે.

નવા લેબર કોડ પ્રથમ વખત કેબ ડ્રાઇવરો અને ફૂડ ડિલિવરી ભાગીદારો જેવા ગિગ અને પ્લેટફોર્મ કામદારોને સત્તાવાર રીતે માન્યતા આપે છે. આ કામદારો હવે સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓ દ્વારા આવરી લેવામાં આવશે, જે ભારતના ઝડપથી વિકસતા ગિગ અર્થતંત્રને પ્રોત્સાહન આપશે. 

લેબર કોડ સેવા ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ માટે ઘરેથી કામ કરવાની સુવિધાને પણ ઔપચારિક રીતે માન્યતા આપે છે. નોકરીદાતા અને કર્મચારી વચ્ચે પરસ્પર સંમતિ પર આધારિત આ જોગવાઈ કાર્યસ્થળની સુગમતા વધારશે અને આધુનિક કાર્ય સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપશે.