કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે મોટી રાહત, સરકારે આપી ભેટ

Pension Scheme : કેન્દ્ર સરકારે લાખો કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને નોંધપાત્ર રાહત આપી છે. સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે પેન્શન અથવા ફેમિલી પેન્શન, એકવાર નક્કી થઈ ગયા પછી, જ્યાં સુધી ગણતરીની ભૂલ ન મળે ત્યાં સુધી ઘટાડી શકાશે નહીં. આ આદેશ 30 ઓક્ટોબર, 2025ના રોજ કર્મચારી, જાહેર ફરિયાદ અને પેન્શન મંત્રાલય હેઠળના પેન્શન અને પેન્શનરો કલ્યાણ વિભાગ (DoPPW) દ્વારા જારી કરવામાં આવ્યો હતો.

DoPPWની મંજૂરી જરૂરી

નવી સિસ્ટમ અનુસાર, જો બે વર્ષથી વધુ સમય પછી પેન્શન અથવા ફેમિલી પેન્શનમાં ભૂલ મળી આવે, તો કોઈપણ ઘટાડો કરવા પહેલાં પેન્શન અને પેન્શનરો કલ્યાણ વિભાગ (DoPPW)ની મંજૂરી ફરજિયાત રહેશે. DoPPWના કાર્યાલયના મેમોરેન્ડમમાં જણાવાયું છે કે, "એકવાર CCS (પેન્શન) નિયમો, 2021ના ​​નિયમ 66(1) હેઠળ પેન્શન અથવા ફેમિલી પેન્શનને આખરે અધિકૃત અથવા સુધારેલ કરવામાં આવે, પછી જ્યાં સુધી ગણતરીની ભૂલ ન મળે ત્યાં સુધી પેન્શનરના ગેરલાભ માટે તેને સુધારી શકાતું નથી."

વિભાગે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, "જો પેન્શન નક્કી થયાની તારીખથી બે વર્ષ પછી આવી ભૂલ મળી આવે, તો DoPPWની સંમતિ વિના પેન્શન અથવા ફેમિલી પેન્શનમાં કોઈ ઘટાડો કરવામાં આવશે નહીં." આ પગલું મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે ભૂતકાળમાં, વિભાગ ઘણીવાર નિવૃત્તિ પછીના વર્ષો પછી પણ પેન્શન ઘટાડતો હતો અથવા "ખોટી ગણતરી" નો ઉલ્લેખ કરીને વસૂલાતની સૂચનાઓ મોકલતો હતો. આ પ્રથા હવે બંધ થઈ જશે.

જો કોઈ પેન્શનરને ભૂલથી વધારાનું પેન્શન મળે તો શું થાય ?

DoPPWએ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે જો કોઈ પેન્શનરને ભૂલથી વધારાનું પેન્શન મળ્યું હોય અને તે તેમની પોતાની ભૂલ અથવા ખોટી માહિતીને કારણે ન હોય, તો સંબંધિત મંત્રાલયે નક્કી કરવું પડશે કે રકમ પરત કરવી કે માફ કરવી. આ મંત્રાલયે ખર્ચ વિભાગનો સંપર્ક કરવો પડશે. જો રકમ પરત કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવે છે, તો પેન્શનરને રકમ પરત કરવા માટે બે મહિનાની નોટિસ આપવામાં આવશે. જો પેન્શનર આમ કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો ભવિષ્યના પેન્શન હપ્તાઓમાંથી રકમ હપ્તાઓમાં વસૂલ કરી શકાય છે. 

ઓફિસ મેમોરેન્ડમમાં જણાવાયું છે કે, "જો, પેન્શન અથવા ફેમિલી પેન્શનના સુધારા પછી, એવું જણાય કે પેન્શનરને વધારાની ચુકવણી કરવામાં આવી છે અને આ કોઈ ખોટી માહિતીને કારણે નથી, તો સંબંધિત મંત્રાલયે ખર્ચ વિભાગ સાથે પરામર્શ કરીને, તેને વસૂલવા કે માફ કરવા તે નક્કી કરવું પડશે."

આદેશનું કડક પાલન કરવા સૂચના

પેન્શન વિભાગે તમામ મંત્રાલયો અને વિભાગોને આ આદેશનું કડક પાલન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ આદેશ તમામ શાખાઓ અને પેન્શન વિભાગોમાં પ્રસારિત થવો જોઈએ જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ પેન્શનરને બિનજરૂરી અસુવિધાનો સામનો ન કરવો પડે.

આ નિર્ણય શા માટે મહત્વપૂર્ણ ?

ઘણા કિસ્સાઓમાં એવું જોવા મળ્યું છે કે નિવૃત્તિ પછી પણ, વિભાગ "પેન્શનની વધુ પડતી ચુકવણીની ભૂલ" ને ટાંકીને પેન્શન ઘટાડશે અથવા વસૂલાતની કાર્યવાહી શરૂ કરશે, જેનાથી વૃદ્ધ પેન્શનરોને નાણાકીય મુશ્કેલી પડશે. હવે, આ નવા સરકારી આદેશ સાથે, પેન્શનમાં ફક્ત ત્યારે જ સુધારો કરી શકાય છે જો કોઈ વાસ્તવિક કારકુની ભૂલ મળી આવે અને તે પણ મર્યાદિત સમયગાળા (બે વર્ષ)માં. આ નિર્ણય માત્ર પારદર્શિતા લાવશે નહીં પરંતુ સરકારી પેન્શન સિસ્ટમમાં વિશ્વાસ પણ વધારશે.