GST 2.0થી કોને થશે સૌથી વધુ ફાયદો અને કોને થશે સૌથી વધુ નુકસાન, જાણો

GST 2.0 Impacts: નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બુધવારે સાબુથી લઈને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સાધનો સુધીના સેંકડો ગ્રાહક માલ પર GST દરમાં ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી હતી. નવા દર 22 સપ્ટેમ્બરથી અમલમાં આવશે. હવે ભારતમાં ફક્ત બે GST સ્લેબ હશે, મુખ્યત્વે 5% અને 18%, જે અગાઉના ચાર સ્લેબ હતા.

જો કે 40% નો નવો ટેક્સ સ્લેબ હાઇ-એન્ડ માલ પર લાગુ થશે, તેના પરના બધા વધારાના સેસ નાબૂદ કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી મધ્યમ કદની અને મોટી કાર પરના અસરકારક કર દરમાં ઘટાડો થશે.

સરકારને 48,000 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થશે

સરકારનો અંદાજ છે કે આ ઘટાડાથી 48,000 કરોડ રૂપિયાનું સરકારી તીજોરી પર નુકસાન થશે, જે અર્થશાસ્ત્રીઓના રૂ. 1 લાખ કરોડના અંદાજ કરતાં ઓછું છે. સિટીબેંકે જણાવ્યું હતું કે જો આ કાપ સંપૂર્ણપણે ગ્રાહકો સુધી પહોંચે છે, તો ભારતનો ફુગાવો ઘટીને 1.1% થઈ શકે છે. જુલાઈમાં ભારતનો છૂટક ફુગાવો 8 વર્ષના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો.

રોજિંદા ઉપયોગની વસ્તુઓ પર GST ઘટાડ્યો

GST કાઉન્સિલે પેકેજ્ડ ફૂડ, દવાઓ, ટૂથપેસ્ટ, ફળો, ડેરી ઉત્પાદનો, ટેલ્કમ પાવડર અને શેમ્પૂ જેવી રોજિંદા ઉપયોગની વસ્તુઓ પર GST ઘટાડીને 5% કર્યો છે. અગાઉ આ વસ્તુઓ પર 12% અથવા 18% ટેક્સ લગાવવામાં આવતો હતો. આ ઘટાડાનો હેતુ હિન્દુસ્તાન યુનિલિવર, નેસ્લે અને ગોદરેજ જેવી FMCG કંપનીઓના ઉત્પાદનોનો વપરાશ વધારવાનો અને ખેડૂતોનો ખર્ચ ઘટાડવાનો છે.

ઉપરાંત, નવી સિસ્ટમ દ્વારા LIC, SBI લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ અને ICICI પ્રુડેન્શિયલ લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ જેવી કંપનીઓ દ્વારા વેચાતા જીવન અને આરોગ્ય વીમા ઉત્પાદનો પરનો કર દૂર કરવામાં આવ્યો છે. સરકારે ખાતરો પરનો કર પણ ઘટાડીને 5% કર્યો છે.

આ વસ્તુઓ પર કર ઘટાડ્યો (12-18% થી 5% અથવા શૂન્ય)

• ડેરી ઉત્પાદનો: UHT દૂધ હવે કરમુક્ત (5% થી), કન્ડેન્સ્ડ મિલ્ક, માખણ, ઘી, ચીઝ અને પનીર જેવા ઉત્પાદનો 12% થી ઘટાડીને 5% અથવા કેટલાક કિસ્સાઓમાં શૂન્ય કરવામાં આવ્યા છે.
• ખોરાક: માલ્ટ, સ્ટાર્ચ, પાસ્તા, કોર્નફ્લેક્સ, બિસ્કિટ, ચોકલેટ અને કોકો ઉત્પાદનો પરનો દર 12-18%થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવ્યો છે.
• સૂકા ફળો: બદામ, પિસ્તા, હેઝલનટ, કાજુ અને ખજૂર પર પહેલા 12% ટેક્સ લાગતો હતો, હવે ફક્ત 5% કરવામાં આવ્યો છે.
• ખાંડ અને મીઠાઈઓ: રિફાઇન્ડ ખાંડ, ખાંડની ચાસણી, ટોફી અને કેન્ડી જેવી કન્ફેક્શનરી વસ્તુઓ પર હવે 5% ટેક્સ લાગશે.
• અન્ય પેકેજ્ડ ખોરાક: વનસ્પતિ તેલ, પ્રાણીજ ચરબી, ફૂડ સ્પ્રેડ, સોસેજ, માંસ, માછલીના ઉત્પાદનો અને માલ્ટ અર્ક ધરાવતા પેકેજ્ડ ખોરાક  5%ના સ્લેબમાં શામેલ કરવામાં આવ્યા છે.
• નાસ્તા: નમકીન, ભુજિયા, મિશ્રણ, ચબેના અને તેના જેવા તૈયાર ખોરાક (શેકેલા ચણા સિવાય), પહેલાથી પેક કરેલા અને લેબલ કરેલા, 18% થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવ્યા.
• પેકેજ્ડ પીવાનું પાણી: કુદરતી અથવા કૃત્રિમ ખનિજ પાણી અને સોડા પાણી, જેમાં ખાંડ કે મીઠાશ ન હોય, 18% થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવ્યા.

તહેવારોની મોસમમાં વધારો

સરકારે કાર, ટીવી અને સિમેન્ટ જેવા ઉત્પાદનો પર ટેક્સ દર ઘટાડ્યા છે, જે સપ્ટેમ્બરથી નવેમ્બર દરમિયાન તહેવારોની મોસમ દરમિયાન વેચાણમાં વધારો કરી શકે છે. ભારતના ટેક્સ પેનલે એર કન્ડીશનર, ડીશવોશર, થ્રી-વ્હીલર અને હાઇબ્રિડ વાહનો પર GST પણ ઘટાડ્યો છે.

આ કંપનીઓને ફાયદો થશે

એન્ટ્રી-લેવલ અને જાહેર ઉપયોગિતા માલ જેવા પસંદગીના ઉપકરણો પર કર 28% થી ઘટાડીને 18% કરવામાં આવ્યો છે. જૂતા અને કપડાં પરનો કર પણ 12%થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવશે, જેનાથી માસ-માર્કેટ ઉત્પાદનોની કિંમતો ઘટશે. મારુતિ, ટાટા અને ટોયોટા જેવા કાર ઉત્પાદકો અને LG ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સોની જેવા ગ્રાહક ઉપકરણ ઉત્પાદકોને તાત્કાલિક ફાયદો થશે.

લક્ઝરી અને મોટી કાર પરનો અસરકારક ટેક્સ હાલના 50% થી ઘટાડીને 40% કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી મર્સિડીઝ-બેન્ઝ, ઓડી અને બીએમડબ્લ્યુની કાર આકર્ષક બની છે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) પર GST 5% રાખવામાં આવ્યો છે, જે ટાટા મોટર્સ અને મહિન્દ્રા એન્ડ મહિન્દ્રા જેવા કાર ઉત્પાદકોને રાહત આપે છે.

• ઓટોમોબાઈલ પર GST બ્રેકઅપ
• નાની કાર પર GST 28%થી ઘટાડી 18%
• 350cc અને તેનાથી ઓછી મોટરસાઈકલ પર GST 28% થી ઘટાડી 18% કરવામાં આવ્યો
• મોટી કાર, મોટરસાયકલ પર 40% GST, કોઈ વધારાનો સેસ નહીં
• કારના તમામ ભાગો પર 18% GST
• ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) પર GST 5% રહેશે

આના પર ટેક્સ વધ્યો? જ્યારે મોટાભાગના ક્ષેત્રોને નવા ટેક્સથી પ્રોત્સાહન મળ્યું છે, ત્યારે 2,500 રૂપિયાથી વધુ કિંમતના વસ્ત્રો અને વસ્ત્રો પરનો GST 12% થી વધારીને 18% કરવામાં આવ્યો છે, જે માર્ક્સ એન્ડ સ્પેન્સર, લેવી સ્ટ્રોસ અને ઝારા જેવી વૈશ્વિક બ્રાન્ડ્સને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

કોલસા પરનો ટેક્સ 5% થી વધારીને 18% કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે પેપ્સિકો અને કોકા-કોલા દ્વારા બનાવવામાં આવતા ફિઝી પીણાંનો અસરકારક ટેક્સ દર 40% છે.

આ ઉપરાંત, સિગારેટ સહિત તમાકુ ઉત્પાદનોને પણ 40% શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. પાન મસાલા, ગુટખા, સિગારેટ, ચાવવાની તમાકુ, ઝરદા, બિનઉત્પાદિત તમાકુ અને બીડી જેવા 'પાપના માલ' પર હાલના ઊંચા GST દરો અને વળતર ટેક્સ લાગશે, જ્યાં સુધી સેસ સાથે જોડાયેલી લોન ચૂકવવામાં ન આવે. એકવાર લોન ચૂકવવામાં આવે, પછી તેમના પર 40% GST લાગશે.

ઉત્પાદનોનું મૂલ્યાંકન હવે છૂટક વેચાણ કિંમતે કરવામાં આવશે

વધુમાં, આ ઉત્પાદનોનું મૂલ્યાંકન હવે વ્યવહાર મૂલ્યને બદલે છૂટક વેચાણ કિંમત (RSP) પર કરવામાં આવશે, જેનાથી પાલન કડક બનશે. ખાંડ અથવા અન્ય મીઠાશ અથવા સ્વાદ ધરાવતા તમામ માલ (સોડા વોટર સહિત) પરનો ટેક્સ 28% થી વધારીને 40% કરવામાં આવ્યો છે. રેસ્ટોરન્ટ્સ હવે 18% પર ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટના વિકલ્પ માટે પોતાને પાત્ર જાહેર કરી શકશે નહીં, જેનાથી સંભવિત છટકબારી બંધ થઈ જશે.