કૃષ્ણની સોનાની દ્વારિકા નગરી જલ્દી મળશે! પુરાતત્વ વિભાગની ટીમે આજથી શરૂ કર્યું કામ

Dwarka New જયદીપ લાખાણી/દ્વારકા : દ્વારકામાં 'જૂની દ્વારકા' ના રહસ્યો પરથી પડદો ઉંચકાશે. મહાભારત કાળમાં કૃષ્ણની દ્વારિકા નગરી કેવી હતી તે લોકોને જાણવા મળશે. કારણ કે, મહાભારત કાળની 'જૂની દ્વારકા'ના અવશેષોની શોધ ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા શરૂ કરાઈ છે. 

ભારતીય પુરાતત્ત્વ વિભાગ (ASI)ની ઉચ્ચસ્તરીય ટીમ આજે દ્વારકા પહોંચી ગઈ છે, જેણે તરત જ ઐતિહાસિક જોડાણને લઈને ખોદકામની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. પુરાતત્વ વિભાગના અધિક મહાનિર્દેશક પ્રો. આલોક ત્રિપાઠીની આગેવાની હેઠળની ટીમે દ્વારકા નજીક ખોદકામ હાથ ધરવાની તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી છે. જગત મંદિર આસપાસના વિસ્તારમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની પ્રાચીન નગરી 'જૂની દ્વારકા'ના દટાયેલા અવશેષોની શોધ કરવાની છે.

સરવે પૂરો થયો, હવે કામ શરૂ
દિલ્હીથી આવેલી ASIની નિષ્ણાત ટીમે દ્વારકા જગત મંદિરની આસપાસનો વિસ્તાર અને સંભવિત ખોદકામ સ્થળોનો સર્વે પણ પૂર્ણ કરી લીધો છે. આ ખોદકામ ભારતની પૌરાણિક કથાના એક સૌથી મોટા રહસ્ય પરથી પડદો ઊંચકાઈ શકે છે, જેનાથી દેશ અને દુનિયાના ઇતિહાસકારોમાં ભારે ઉત્સાહ છે.

કૃષ્ણનગરીના રહસ્યો ઉજાગર થશે 
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની પ્રાચીન નગરી 'જૂની દ્વારકા'ના દટાયેલા અને અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક અવશેષો શોધવાનો આ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ છે. ટીમે ધાર્મિક પૂજન-અર્ચન કરીને આ મહત્ત્વપૂર્ણ પુરાતત્વીય કાર્યનો પ્રારંભ કર્યો છે, જે ભારતની સંસ્કૃતિના સૌથી મોટા રહસ્યોમાંથી એકને ઉજાગર કરી શકે છે.

આ વિશે વધુ માહિતી આપતા પ્રો. આલોક ત્રિપાઠીએ કહ્યું, ગુજરાતમાં સમુદ્ર કિનારે સ્થિત દ્વારિકા નગરીનું જેટલું ધાર્મિક મહત્વ છે, તેટલું જ ઐતિહાસિક અને પુરાતત્વીય મહત્વ પણ છે. તેની પ્રાચીનતાને જાણવા માટે 100 થી વધુ વર્ષોથી વિદ્વાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. સાહિત્યના આધારે પુરાતત્વના આધાર પહેલા અનેક પ્રયાસ થયો હતો. જેચલા પણ પ્રયાસો થયા તે નાના સ્તરે અને લિમિટેડ થયા. 2005 થી લઈને 2007 સુધી ભારત સરકારના પુરાતત્વ વિભાગના અંડર આર્કિયોલોજિ વિભાગે પણ અહીં કામ કર્યું છે, પરંતુ તે સિમિત ક્ષેત્રમાં હતું. તેમાં પ્રાપ્ત પરિણામોમાં હજુ વધુ કામ કરવાની આવશ્યકતા હતા. જેનાથી પ્રાચીનતાને નિર્વિવાદ રૂપે સિદ્ધ કરી શકાય. આ માટે ભારત સરકારે વિશેષ કાર્યયોજનામાં તેણે રજૂ કરી છે. જેનાથી પ્રાચીન નગરને જાણી શકાય. તે ઉપરાંત સમુદ્રની અંદર જે પ્રાચીન અવશેષો છે, તેમાં ગોતાખોરી કરીને વધુ માહિતી મેળવવી. બેટદ્વારિકા પાસેના પ્રાચીન અવશેષોનું પણ વિસ્તૃત રીતે અધ્યયન કરવું. ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગ તરફથી આ તમામ ભાગોમાં યોગ્ય કામગીરી કરાશે. અહી મળતી વસ્તુઓને એકબીજા સાથે જોડીને આ સ્થળની પ્રાચીનતા અને પ્રાચીન કાળની ગતિવિધિને જાણવી અને આ જે સ્થાન છે તેના મહત્વને જાણવાનો પ્રયાસ છે. 

તેમણે કહ્યું કે, આ એક વૈજ્ઞાનિક અને એકેડેમિક એક્ટિવિટી છે. જેના પર ભારતભરમાંથી આવેલા આર્કિયોલોજિસ્ટ કામ કરશે. ગોતાખોર પણ આધુનિક યંત્રોની મદદથી શોધ કરશે. આ કામગીરીનો આજે વિધિવત પ્રારંભ કરાયો છે. 

આ પ્રાચીન નગરી વિશાળ ખડક પર આવેલી છે. અમે જ્યારે પહેલું ઉત્ખનન કર્યું હતું તે મંદિરના પ્રાંગણમાં હતું. ઉપરથી ખોદીને નીચે જઈએ તો નીચે પ્રચાન સ્તરે પહોંચીએ તો સ્થાન સિમિત થઈ જાય છે. તેથી હવે અમે ગોમતી નદી અને મદિરના વચ્ચેના વિસ્તારની પસંદગી કરી છે. જેથી અહી વિસ્તૃત રૂપે અધ્યયન કરી શકાય. શંકરાચાર્ય મઠ તરફથી પણ અમને સહયોગ મળ્યો છે, આ તેમની ભૂમિ છે, જેના માટે તેઓએ પરમિશન આપી છે. 

પુરાતત્વનું કામ ઘણું ધીમી ગતિએ થાય છે. પ્રાચીન અવશેષોના પરત દર પરત પર કામ થાય છે. અનુમાન લગાવવુ સંભવ નથી. ઉત્ખનનમાં શું અવશેષ મળશે અને કેવા પ્રકારના હશે તેના પર બધુ નિર્ભર હોય છે. તેમજ કામગીરી દરમિયાન અવશેષો મળશે કે નહિ તે પણ મોટો સવાલ છે.