 "ગુજરાત સહિત ભારતના ઘણા શહેરોના નામની પાછળ કેમ લખાય છે 'પુર' અને 'બાદ'? જાણો તેના પાછળની કહાની")
)
Knowledge News: ગુજરાત સહિત ભારતના અનેક શહેરો અને ગામડાઓ રંગબેરંગી અને વૈવિધ્યસભર છે, તેમના નામ પાછળની કહાની પણ એટલી જ રસપ્રદ છે. તમે જયપુર, કાનપુર, હૈદરાબાદ, અમદાવાદ જેવા નામો સાંભળ્યા હશે. તાજેતરમાં, સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટ વાયરલ થઈ હતી જેમાં પૂછવામાં આવ્યું હતું કે, "આટલા બધા ગુજરાત સહિત ભારતીય શહેરો અને ગામડાઓના નામ પાછળ 'પુર' અથવા 'બાદ' થી કેમ પુરું થાય છે?" આ પ્રશ્ને લાખો લોકોની જિજ્ઞાસા જગાવી અને ઘણા લોકોએ તેની પાછળનો ઇતિહાસ જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો.
'પુર' શબ્દનો મતલબ શું છે?
વિડીયોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે 'પુર' શબ્દ સંસ્કૃતમાંથી આવ્યો છે અને તેનો અર્થ 'શહેર' અથવા 'નગર' થાય છે. પ્રાચીન ભારતમાં જ્યારે પણ કોઈ રાજા નવી વસાહત અથવા કિલ્લો સ્થાપતો હતો, ત્યારે તેના નામમાં 'પુર' ઉમેરવામાં આવતું હતું. ઉદાહરણ તરીકે, જયપુર (જયસિંહ દ્વારા સ્થાપિત), ઉદયપુર (ઉદયસિંહ દ્વારા સ્થાપિત) અને ગ્વાલિયર (ગ્વાલીપુર) જેવા શહેરો આ પરંપરાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. એવું પણ કહેવાય છે કે 'પુર' શબ્દનો ઉપયોગ ક્યારેક 'કિલ્લા' માટે થતો હતો.
ભાષાશાસ્ત્રીઓના મતે, 'પુર' શબ્દ વૈદિક કાળથી પ્રચલિત છે અને તેનો ઉલ્લેખ ઋગ્વેદમાં પણ જોવા મળે છે. આ શબ્દ ઉત્તર ભારતની સાથે સાથે દક્ષિણ ભારતમાં પણ પ્રચલિત હતો. ઉદાહરણ તરીકે, તિરુપુર અને કાશીપુરમાં તેનો ઉપયોગ હજુ પણ જોવા મળે છે.
'બાદ' ક્યાંથી આવ્યો?
વિડીયોમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે 'બાદ' શબ્દ ફારસી મૂળનો છે અને 'આબાદ' પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ થાય છે 'વસાવેલી જગ્યા' અથવા 'વિકસિત વસ્તી' થાય છે. આ શબ્દ ભારતમાં મુઘલ કાળ દરમિયાન લોકપ્રિય બન્યો, જ્યારે ફારસી ભાષા વહીવટ અને સંસ્કૃતિનો ભાગ બની.
હૈદરાબાદ (હૈદર અલીના નામ પરથી નામ આપવામાં આવ્યું) અને અમદાવાદ (અહમદ શાહ દ્વારા સ્થાપિત) જેવા શહેરોના નામ આ પરંપરા સાથે જોડાયેલા છે. ઘણીવાર આવા શહેરોના નામમાં 'બાદ' ઉમેરવામાં આવતું હતું કારણ કે તે પાણીના સ્ત્રોતોની નજીક સ્થાપિત થયા હતા - જે ખેતી અને જીવન માટે જરૂરી હતા. તેથી તે માત્ર સાંસ્કૃતિક રીતે જ નહીં પણ ભૌગોલિક રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ હતું.
સોશિયલ મીડિયા પર રમુજી પ્રતિક્રિયાઓ
આ વિષય પર સોશિયલ મીડિયા પર ઘણી રમુજી ટિપ્પણીઓ પણ આવી. કોઈએ લખ્યું, "પુરવાળા શહેરો જૂના છે, પછીના શહેરો થોડા નવા છે." બીજા એક યુઝરે મજાકમાં કહ્યું, "હવે નવું શહેર 'નોઈડાપુર' અથવા 'બેંગ્લોરબાદ' હોવું જોઈએ!"
