)
Gujarat Government: ગુજરાત સરકારે જળ સંચય અને ભૂગર્ભ જળના સ્તરને ઊંચા લાવવા માટે એક અત્યંત મહત્ત્વનો અને ક્રાંતિકારી નિર્ણય લીધો છે. હવેથી, શહેરી વિસ્તારોમાં આવેલી ખાનગી સોસાયટીઓ પણ જળ સંચયની વિવિધ યોજનાઓ માટે ધારાસભ્યની ગ્રાન્ટમાંથી ફંડ મેળવી શકશે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ શહેરોમાં વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ વધારવાનો અને લોકોની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.
લોકફાળાની જોગવાઈ અને ધારાસભ્યની ગ્રાન્ટ
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ લોકોને જળસંચયના કામો માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. સામાન્ય રીતે આવા કામો માટે કુલ ખર્ચના ૨૦% રકમનો લોકફાળો ભરવો પડતો હોય છે. પરંતુ, આ નવા ઠરાવ મુજબ, આ 20% લોકફાળાની રકમ ધારાસભ્યની ગ્રાન્ટમાંથી ફાળવી શકાશે. આ એક ખૂબ જ રાહતરૂપ જોગવાઈ છે જે નાગરિકોને આર્થિક બોજમાંથી મુક્તિ અપાવશે અને તેમને જળસંચયના કામો કરવા માટે પ્રોત્સાહન મળશે. આ ઠરાવ તાજેતરમાં ૧૦/૦૬/૨૦૨૫ ના રોજ બહાર પાડવામાં આવ્યો છે, જે સરકારની જળસુરક્ષા પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. આ પહેલાં, ૨૦૧૨માં સ્વર્ણિમ જયંતિ મુખ્યમંત્રી શહેરી વિકાસ યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવી હતી અને ત્યારે ગરીબ અને પછાત વર્ગની સોસાયટીઓ માટે ૧૦% લોકફાળો ધારાસભ્યની ગ્રાન્ટમાંથી આપવાની જોગવાઈ હતી. બાદમાં ૦૬/૦૯/૨૦૨૧ ના ઠરાવથી આ જોગવાઈનો વિસ્તાર કરીને અન્ય સોસાયટીઓ માટે પણ ૨૦% સુધીનો લોકફાળો ગ્રાન્ટમાંથી આપવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી.
ક્યાં થઈ શકશે ગ્રાન્ટનો ઉપયોગ?
સામાન્ય વહીવટ વિભાગ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા પરિપત્ર મુજબ, ખાનગી સોસાયટીઓ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવતી જળ સંચયની યોજનાઓ, જેમ કે પરકોલેશન વેલ, ખંભાતી કૂવા, અને બોરવેલ રિચાર્જ માટે, જરૂરી કુલ ખર્ચના 20 ટકા લોકફાળાની રકમ ધારાસભ્યની ગ્રાન્ટમાંથી ફાળવી શકાશે. અત્યાર સુધી આ પ્રકારની યોજનાઓ માટે માત્ર સરકારી અથવા સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ જ ફંડ મેળવી શકતી હતી, પરંતુ હવે ખાનગી સોસાયટીઓ પણ આનો લાભ લઈ શકશે. આ નિર્ણયથી જળ સંચય માટેના પ્રોજેક્ટ્સને વેગ મળશે. ઘણીવાર સોસાયટીઓ ફંડના અભાવે આવી યોજનાઓ હાથ ધરી શકતી નથી. હવે જ્યારે ધારાસભ્યો તરફથી આર્થિક સહાય મળશે, ત્યારે આ કામગીરી સરળ બનશે.
ભૂગર્ભ જળની સમસ્યાનું સમાધાન
શહેરીકરણની સાથે ભૂગર્ભ જળના સ્તરો સતત નીચે જઈ રહ્યા છે. પાકા રસ્તાઓ અને કોંક્રિટના બાંધકામને કારણે વરસાદી પાણી જમીનમાં ઉતરી શકતું નથી અને ગટરોમાં વહી જાય છે. આ નિર્ણયથી દરેક સોસાયટીમાં નાના પાયે પણ જળ સંચયના પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ થશે, જેના પરિણામે લાંબા ગાળે ભૂગર્ભ જળના સ્તરમાં સુધારો થશે.
શહેરના ભવિષ્ય માટે જળસંચયની અનિવાર્યતા
આજના સમયમાં શહેરોમાં પાણીની સમસ્યા વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરી રહી છે. વધતી જતી વસ્તી, અનિયમિત વરસાદ અને ભૂગર્ભ જળનો બેફામ ઉપયોગ આ સમસ્યાને વધુ ગંભીર બનાવી રહ્યા છે. આવા સંજોગોમાં જળસંચયની ટેક્નોલોજીઓ જેવી કે પરકોલેશન વેલ અને રૂફ વોટર હાર્વેસ્ટિંગ અત્યંત જરૂરી બની જાય છે.
સરકારનો આ નિર્ણય જળસંચયના પ્રયાસોને વેગ આપશે અને નાગરિકોને પોતાની સોસાયટીઓમાં આવા કામો કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરશે. તેનાથી ભૂગર્ભ જળસ્તરને ફરીથી ભરવામાં મદદ મળશે અને ભવિષ્યમાં પાણીની તંગી ઓછી થઈ શકશે. આ પગલું લાંબા ગાળે શહેરની પાણીની સુરક્ષા માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થશે. જો તમને આ ઠરાવ વિશે વધુ માહિતી જોઈતી હોય અથવા જળસંચયની યોજનાઓ વિશે કોઈ પ્રશ્ન હોય તો તમે પૂછી શકો છો.