દેશમાં નવી મહામારીનું એલર્ટ, એક કીડાને કારણે કેરળમાં 17 ના મોત થયા

Brain eating amoeba: જો તમે નહેર, નદી કે તળાવમાં તરવા જાઓ છો, તો સાવધાન રહો. એક ઝેરી પાણીનો કીડો લોકોને મારી રહ્યો છે. આ કીડો નરી આંખે દેખાતો નથી પણ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી, તે મગજને કરડવાનું શરૂ કરે છે અને પહેલા દર્દીને લકવાગ્રસ્ત કરે છે અને પછી તેને ધીમી મૃત્યુ તરફ ધકેલી દે છે. કેરળમાં અત્યાર સુધીમાં આવા 66 કેસ નોંધાયા છે, જેમાંથી 17 મૃત્યુ પામ્યા છે. ડોકટરોના મતે, આ મૃત્યુ 'દુર્લભ મગજ ખાનાર અમીબા'ને કારણે થયું છે. આ રોગને પ્રાથમિક એમોબિક મેનિન્ગોએન્સેફાલીટીસ (PAM) પણ કહેવામાં આવે છે.

છેલ્લા કેટલાક સમયથી, કેરળમાં ઘણા લોકો જીવંત સૂક્ષ્મજીવાણુના કારણે સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. આ સૂક્ષ્મજીવાણુનું નામ નેગ્લેરિયા ફાઉલેરી છે, જેને બોલચાલમાં 'મગજ ખાનાર અમીબા' કહેવામાં આવે છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં કેરળમાં એમોબિક મેનિન્ગોએન્સેફાલીટીસના 67 કેસ નોંધાયા છે, જેમાંથી 18 લોકોના મોત થયા છે. વધતા જતા કેસોને ધ્યાનમાં રાખીને, આરોગ્ય પ્રધાન વીણા જ્યોર્જે પાણીની સુરક્ષા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવા અને તેનો સામનો કરવા સૂચનાઓ આપી છે.

મળતી માહિતી મુજબ, વધતા તાપમાનને કારણે આ એમોબિક મેનિન્જાઇટિસના કેસ વધી રહ્યા છે. નેગ્લેરિયા ફાઉલેરી અમીબાથી થતા આ ચેપની ઝડપી ગતિ અને અત્યંત ઘાતકતાને જોતાં, નિષ્ણાતો પાણીની સુરક્ષા અને આબોહવા સંબંધિત આરોગ્ય જોખમો વિશે માહિતી આપી રહ્યા છે અને સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપી રહ્યા છે. હવે આવી સ્થિતિમાં, દરેકના મનમાં પ્રશ્ન ઉભો થઈ રહ્યો છે કે આ 'મગજ ખાનાર અમીબા' કેવી રીતે ખીલી રહ્યો છે અને તેને કેવી રીતે ટાળી શકાય, આ વિશે પણ જાણો.

આ મગજ ખાનાર અમીબા કેવી રીતે વધે છે?
તબીબોએ જણાવ્યું કે, તાજેતરમાં મગજ અમીબા સંબંધિત જે કેસ સામે આવ્યા છે, તે ખૂબ જ ગંભીર તબીબી સ્થિતિ છે અને તેનો મૃત્યુદર ખૂબ જ ઊંચો છે. એટલે કે, મોટાભાગના દર્દીઓ આ ચેપથી બચી શકતા નથી. આ ચેપ નેગ્લેરિયા ફાઉલેરી નામના સૂક્ષ્મજીવાણુથી થાય છે, જેને સામાન્ય રીતે 'મગજ ખાનાર અમીબા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ જીવાણુ તળાવો, તળાવો અથવા ગંદા પાણીમાં અને અપૂરતી જાળવણી કરાયેલા સ્વિમિંગ પુલમાં પણ ઉગે છે. ગરમ પરિસ્થિતિઓ આ જીવાણુને એક આદર્શ સંવર્ધન સ્થળ બનાવે છે, જેના કારણે પાણીની પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન માનવીઓ તેના સંપર્કમાં આવવાની શક્યતા વધી જાય છે.

આ સૂક્ષ્મજીવ કેટલું ગંભીર છે?
ડૉ. નીતિને કહ્યું, 'પાણીમાં હોય ત્યારે લોકોને ચેપ લાગે છે. જો આ બેક્ટેરિયા તે પાણીના સ્ત્રોતમાં હોય, તો તે નાક દ્વારા મગજ સુધી પહોંચે છે અને મગજને નુકસાન પહોંચાડવાનું શરૂ કરે છે. આનાથી મગજમાં ગંભીર ચેપ લાગી શકે છે, જે ઘણી ગૂંચવણો અને મૃત્યુ પણ તરફ દોરી શકે છે.'

'ચેપગ્રસ્ત દર્દીઓ, બેભાન, વાઈના હુમલા અને ઘણી ગંભીર સમસ્યાઓ જોવા મળે છે.' હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા પછી પણ, તેમની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થાય છે અને ખૂબ ઓછા દર્દીઓ બચી જાય છે. તેથી, જ્યારે પણ તમે સ્વિમિંગ પૂલ અથવા પાણીના અન્ય કોઈ સ્ત્રોતનો ઉપયોગ કરો છો, ત્યારે પાણીની ગુણવત્તાનું ધ્યાન રાખો.'

'સ્વિમિંગ પુલ પ્રમાણમાં સલામત છે. કારણ કે તેમાં ક્લોરિન અને અન્ય જંતુનાશકો ઉમેરવામાં આવે છે, જે બેક્ટેરિયા, ફૂગ અથવા સુક્ષ્મસજીવોને મારી નાખે છે. પરંતુ તળાવો, તળાવો અથવા ખુલ્લા પાણીમાં આવું થતું નથી. આવા બેક્ટેરિયા ક્યારે અને ક્યાં હોઈ શકે છે તે અનુમાન લગાવવું મુશ્કેલ છે.'

જો લક્ષણો દેખાય તો શું કરવું?
જો આવો ચેપ થાય છે, તો તે રોગચાળાની જેમ દરેકમાં ફેલાતો નથી, પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે થાય છે. એટલે કે, પાણીમાં આ બેક્ટેરિયા હોય તે જગ્યાએ સ્નાન કરતા અથવા તરતા લોકો ચેપગ્રસ્ત થઈ શકે છે. તેથી, આવા પાણીના સ્ત્રોતોથી દૂર રહો અને સાવચેત રહો. જો કોઈને પાણીના સંપર્કમાં આવ્યા પછી અસ્વસ્થ લાગે છે અથવા અન્ય લક્ષણો દેખાય છે, તો ડૉક્ટર પાસે જાઓ.