 "શું ઈથેનોલવાળા પેટ્રોલથી ગાડીનું પરર્ફોમન્સ અને માઈલેજ ઘટશે? નિષ્ણાતોએ જણાવી કામની માહિતી")
)
E20 PETROL : કેન્દ્ર સરકારે જાહેરાત કરી છે કે હવેથી ભારતમાં ફક્ત ઇથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલ (E20 પેટ્રોલ) જ ઉપલબ્ધ થશે. પરંતુ ઈથેનોલના ઉપયોગથી વાહનોને અસર થઈ રહી છે.
ભારતમાં વસ્તી વૃદ્ધિની સાથે, વાહનોનો ઉપયોગ પણ વધી રહ્યો છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલના વધતા ઉપયોગને કારણે દેશની અર્થવ્યવસ્થા ઘણી સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહી છે. તેથી, દેશમાં CNG, LNG, વીજળી, બાયોડીઝલ, હાઇડ્રોજન, હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ વગેરે જેવા ઘણા વૈકલ્પિક ઇંધણ રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. આગળના પગલા તરીકે, કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલમાં 5 ટકાથી 20 ટકા ઇથેનોલનો ઉપયોગ કરવાની નવી વ્યૂહરચના અમલમાં મૂકવાનું શરૂ કર્યું છે.
E20 પેટ્રોલ શું છે?
E20 ગેસોલિનમાં, 'E' નો અર્થ ઇથેનોલ છે અને '20' નો અર્થ પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ છે. બાયોફ્યુઅલ એ આલ્કોહોલ આધારિત ઇંધણ છે જે શેરડી, મકાઈ, સફેદ ચોખા અને કૃષિ કચરા જેવા કૃષિ ઉત્પાદનોને આથો આપીને બનાવવામાં આવે છે.
ભારત તેના 85 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ રશિયા, ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયાથી આયાત કરે છે. કેન્દ્ર સરકારે કહ્યું છે કે તેણે આ આયાત ઘટાડવા, ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન 65 ટકા ઘટાડવા અને ખેડૂતોની આવક વધારવા માટે ઇથેનોલ પેટ્રોલ રજૂ કર્યું છે.
વૈશ્વિક ઇથેનોલનો ઉપયોગ
વિશ્વભરના વિવિધ દેશોમાં પેટ્રોલ સાથે ઇથેનોલનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. બ્રાઝિલમાં E27, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં E10 થી E15, યુરોપિયન દેશોમાં E5 થી E15, ચીનમાં E10 અને અન્ય દેશોમાં E10 થી E27 નો ઉપયોગ થાય છે. જ્યાં સુધી ડીઝલનો સંબંધ છે, ત્યાં સુધી તેમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ નથી. બાયોડીઝલમાં ફક્ત B10 - B20 નો ઉપયોગ થાય છે.
ભારતમાં, 32 વર્ષથી વધુ સમયથી પેટ્રોલ સાથે ઇથેનોલનું મિશ્રણ કરવામાં આવે છે. ૧૯૯૦માં પેટ્રોલ જે E0% હતું, તે ૨૦૦૩માં E5% અને ૨૦૨૨માં E10% થયું. હાલમાં, તે E20 ના સ્તરે પહોંચી ગયું છે. જોકે, કેન્દ્ર સરકારે ૨૦૩૦ સુધીમાં E20 ને સંપૂર્ણપણે લાગુ કરવાની યોજના બનાવી હતી. જોકે, તેનો અમલ સમય કરતાં ૫ વર્ષ પહેલાં કરવામાં આવ્યો છે. ભારતમાં, ડીઝલનું પરીક્ષણ ફક્ત ED-7 સ્તરે જ થઈ રહ્યું છે.
E20 ના ફાયદા
ભારત ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પર વાર્ષિક ૧૦૦ બિલિયન ડોલર ખર્ચે છે. E20 લાગુ કરવાથી વાર્ષિક ૪ બિલિયન ડોલરનું વિદેશી હૂંડિયામણ બચી શકે છે. તે જ સમયે, ખેડૂતોને શેરડી અને મકાઈ જેવા પાકોની વધતી માંગનો પણ ફાયદો થશે. કેન્દ્ર સરકારે કહ્યું છે કે તેણે E20 પેટ્રોલનું ઉત્પાદન કરીને ખેડૂતોને ૧.૨ લાખ કરોડ રૂપિયા પૂરા પાડ્યા છે અને ૭૦૦ લાખ ટન ઉત્સર્જન ઘટાડ્યું છે.
આ વિષય પર, આંતરરાષ્ટ્રીય જાહેર પરિવહન વૈકલ્પિક ઇંધણ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહન નિષ્ણાત ડૉ. વલ્વન અમુથને મહત્વની માહિતી આપી. તેમણે E20 પેટ્રોલ અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા વિવિધ પ્રશ્નોની સ્પષ્ટતા કરી.
પ્રશ્ન: સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત વર્ષ (2030) પહેલાં E20 પેટ્રોલ લાગુ કરવાનું કારણ શું છે?
જવાબ: પેટ્રોલને સ્થાનિક ઇથેનોલથી બદલવાથી, ક્રૂડ ઓઇલ આયાતનો ખર્ચ ઘટાડી શકાય છે અને આર્થિક સ્થિરતા જાળવી શકાય છે. આ ઉપરાંત, E20 પેટ્રોલ સામાન્ય પેટ્રોલ કરતાં ઓછું કાર્બન ઉત્સર્જન કરે છે. ખાસ કરીને, શેરડીમાંથી મેળવેલ ઇથેનોલ વાયુ પ્રદૂષણ લગભગ 65% અને મકાઈ જેવા પાકમાંથી મેળવેલ ઇથેનોલ લગભગ 50% ઘટાડી શકે છે. આનાથી ખેડૂતોના ગ્રામીણ અર્થતંત્રને પણ વેગ મળશે.
પ્રશ્ન: E20 પેટ્રોલના ઉપયોગને કારણે વાહનોને કેવા પ્રકારની સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડશે?
જવાબ: E20 પેટ્રોલના ઉપયોગને કારણે જૂના વાહનોને સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે. ઇથેનોલ હવામાંથી ઘણો ભેજ શોષી લે છે, જેના કારણે કાર્બ્યુરેટર, ઇંધણ ટાંકી, પાઇપ વગેરે જેવા સ્ટીલના ભાગો કાટ લાગી શકે છે. ઉપરાંત, રબર પાઇપ, સીલ અને ગાસ્કેટ ઝડપથી બગડે છે. ઇંધણ કાર્યક્ષમતા લગભગ 6 થી 7 ટકા ઓછી થાય છે. પરંતુ નવીનતમ BS-VI વાહનો E20 પર ચલાવવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે, તેથી આ કોઈ મુદ્દો નથી. જોકે, તે જૂના વાહનોને અસર કરી શકે છે.
પ્રશ્ન: શું ભવિષ્યમાં પેટ્રોલમાં 20% થી વધુ ઇથેનોલ ભેળવવાની શક્યતા છે?
જવાબ: ભવિષ્યમાં પેટ્રોલમાં 20% થી વધુ ઇથેનોલ ભેળવવાનું શક્ય છે. બ્રાઝિલ જેવા દેશો પહેલાથી જ E85 (85% ઇથેનોલ, 15% પેટ્રોલ) નો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. બીજી બાજુ, ભારતમાં મોટાભાગના BS-IV અને BS-VI વાહનો આ માટે તૈયાર નથી. ઉપરાંત, સરકાર ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. ટોયોટા, મારુતિ સુઝુકી, બજાજ જેવી કંપનીઓએ પહેલાથી જ E85 સુસંગત એન્જિનનું પરીક્ષણ પૂર્ણ કરી લીધું છે.
પ્રશ્ન: BS-IV - BS-VI એન્જિનવાળા વાહનોમાં E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરવામાં શું સમસ્યા છે?
જવાબ: BS-IV અને BS-VI વાહનોમાં E20 પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરવાથી ઘણી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. આ મૂળ E10 માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા હોવાથી, E20 નો ઉપયોગ કરવાથી એન્જિન ખટખટાવવું, કામગીરીમાં ઘટાડો વગેરે જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. ઇંધણ પાઈપો, રબર સીલ, પ્લાસ્ટિક અને એલ્યુમિનિયમના ભાગોને નુકસાન થવાની સંભાવના વધારે છે. ઉપરાંત, માઇલેજ 6 થી 10 ટકા ઘટી શકે છે. એપ્રિલ 2023 થી, ભારતીય ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓ E20 સુસંગત BS VI સ્ટેજ 2 એન્જિન રજૂ કરી રહી છે.
પ્રશ્ન: શું એ સાચું છે કે ઇથેનોલના ઉપયોગથી પેટ્રોલની કિંમત 55 રૂપિયા સુધી ઘટી જશે?
આંતરરાષ્ટ્રીય જાહેર પરિવહન વૈકલ્પિક ઇંધણ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહન નિષ્ણાત ડૉ. વાલ્વન અમુથને કહ્યું કે આ એક રાજકીય દ્રષ્ટિકોણ છે. હાલમાં, 40 થી 50 ટકા ટેક્સને કારણે પેટ્રોલની કિંમત ઊંચી છે. જો કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો ટેક્સ દૂર કરે તો પેટ્રોલની કિંમત લગભગ 45 થી 50 રૂપિયા સુધી ઘટવાની શક્યતા છે. ફક્ત ઇથેનોલ ઉમેરવાથી, પેટ્રોલની કિંમત 55 રૂપિયા સુધી નહીં પહોંચે. ઇથેનોલ ચોક્કસપણે પેટ્રોલ કરતાં સસ્તું છે, પરંતુ વધુ સસ્તું નથી.
