પંજાબીઓમાં કેવી રીતે કરવામાં આવે છે અંતિમ સંસ્કાર, હિન્દુઓથી કેટલા અલગ હોય છે રીતિ-રિવાજ ?

Dharmendra Death: બોલીવુડના પ્રખ્યાત અભિનેતા ધર્મેન્દ્રનું 89 વર્ષની વયે અવસાન થયું છે. "હી-મેન" તરીકે જાણીતા આ સુપરસ્ટારના નિધનથી બોલિવુડને ખૂબ જ દુઃખ થયું છે. ધર્મેન્દ્ર છેલ્લા કેટલાક સમયથી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સામે ઝઝૂમી રહ્યા હતા. તેમને થોડા દિવસો માટે મુંબઈની બ્રીચ કેન્ડી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા, ત્યારબાદ તેમણે ડોકટરોની નજીકની દેખરેખ હેઠળ ઘરે જ તેમની સારવાર ચાલુ રાખી. ચાલો જાણીએ કે પંજાબી અંતિમ સંસ્કાર કેવી રીતે કરવામાં આવે છે. તેમના રિવાજો હિન્દુઓ કરતા નોંધપાત્ર રીતે અલગ છે.

ધર્મેન્દ્ર પંજાબી હતા, તેથી પંજાબીઓ માટે, અંતિમ સંસ્કાર એ ફક્ત પ્રિયજનને વિદાય આપવાની પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ અંતિમ વિશ્રામ સ્થાન સુધીની શાંત અને ગૌરવપૂર્ણ યાત્રા છે, જે આદર, શુદ્ધતા અને આધ્યાત્મિક માન્યતાઓથી ભરેલી છે. આ પ્રક્રિયા, ખાસ કરીને શીખ સમુદાયમાં, હિન્દુ રિવાજોથી ઘણી રીતે અલગ છે.

પહેલું પગલું

ચાલો શરીરની તૈયારી વિશે વાત કરીએ. શીખ પરંપરાઓમાં, મૃત્યુ પછી, શરીરને ખૂબ જ આદરથી સ્નાન કરાવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ મૃતકને પાંચ ક્ષોથી શણગારવામાં આવે છે: વાળ, કાંસકો, બંગડી, કિરપાણ અને અન્ડરવેર. એવું માનવામાં આવે છે કે આ પવિત્ર પ્રતીકો સાથેની અંતિમ યાત્રા વ્યક્તિની ધાર્મિક ઓળખને પૂર્ણ કરે છે. આ પરંપરા હિન્દુ ધર્મથી અલગ છે, જ્યાં અંતિમ સંસ્કારમાં ધાર્મિક પ્રતીકો અથવા ચિહ્નોનો ઉપયોગ સમુદાય અને પ્રદેશ પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે.

બીજું પગલું

શરીરની તૈયારી પછી, બીજું મહત્વપૂર્ણ પગલું ગુરુદ્વારામાં પ્રાર્થના છે. 'અરદાસ', 'જપજી સાહિબ' અને 'કીર્તન સોહિલા' જેવા પાઠ કરવામાં આવે છે. આ સમય દરમિયાન, પરિવાર અને સમુદાયના સભ્યો મૃતકના આત્માની શાંતિ માટે પ્રાર્થના કરવા માટે ભેગા થાય છે. ક્યારેક, ગુરુદ્વારામાં પ્રાર્થના સેવા પછી જ શરીરને તેની અંતિમ યાત્રા માટે મોકલવામાં આવે છે.

અંતિમયાત્રા

પંજાબીઓમાં અંતિમયાત્રાને ખૂબ જ ખાસ માનવામાં આવે છે. શરીરને ફૂલોથી શણગારેલી ખાટલી પર મૂકવામાં આવે છે. પરિવારના સભ્યો અને પરિચિતો "વાહગુરુ" નો જાપ કરીને પાછળ પાછળ આવે છે. આ જાપ વાતાવરણને આધ્યાત્મિક શાંતિ અને શક્તિથી ભરી દે છે. જ્યારે આ પરંપરા હિન્દુ અંતિમયાત્રા જેવી લાગે છે, ત્યારે શીખ સમુદાયની મહિલાઓ ખુલ્લેઆમ અંતિમયાત્રામાં ભાગ લઈ શકે છે, જે હજુ પણ ઘણા હિન્દુ પરિવારોમાં અસામાન્ય માનવામાં આવે છે.

અગ્નિસંસ્કાર

સ્મશાનભૂમિ પહોંચ્યા પછી, શરીરનો અગ્નિસંસ્કાર કરવામાં આવે છે. શીખ ધર્મમાં, અગ્નિસંસ્કારને અંતિમ વિદાયનું મુખ્ય માધ્યમ માનવામાં આવે છે, કારણ કે એવું માનવામાં આવે છે કે આત્મા શરીર છોડીને ભગવાનમાં ભળી જાય છે. અગ્નિસંસ્કાર પછી, પરિવારના સભ્યો ઘરે પાછા ફરે છે અને સ્નાન કરે છે. આ દસ દિવસની ધાર્મિક પ્રક્રિયાની શરૂઆત દર્શાવે છે, જે દરમિયાન ગુરુ ગ્રંથ સાહિબનો અખંડ પાઠ (સતત પાઠ) ચાલુ રહે છે. દરરોજ સાંજે, પાઠ પછી, પ્રસાદ (કડાહ પ્રસાદ)નું વિતરણ કરવામાં આવે છે.

10 દિવસ સુધી ચાલુ રહે છે કીર્તન 

આ દસ દિવસ દરમિયાન, ઘરમાં કીર્તન કે પાઠ અટકતા નથી. એવું માનવામાં આવે છે કે પાઠ ઘરમાં સકારાત્મક ઉર્જા જાળવી રાખે છે અને શોકગ્રસ્ત પરિવારને માનસિક શક્તિ પ્રદાન કરે છે. અંતિમ દિવસે, 'ભોગ' અર્પણ કરવામાં આવે છે, જે ધાર્મિક વિધિઓનો અંત દર્શાવે છે. અગ્નિસંસ્કાર પછી, રાખનું વિસર્જન અત્યંત સરળતા અને શુદ્ધતા સાથે કરવામાં આવે છે. રાખને વહેતી નદી અથવા સમુદ્રમાં વિસર્જન કરવામાં આવે છે. અહીં કોઈ ભવ્યતા કે વિસ્તૃત ધાર્મિક વિધિ પણ નથી.

Disclaimer: અહીં આપેલી જાણકારી ધાર્મિક માન્યતાઓ પર આધારિત છે. ZEE 24 કલાક તેની પુષ્ટિ કરતું નથી.