વેનેઝુએલા પર અમેરિકાનો હુમલો ભારત માટે ફાયદાકારક, થશે પૈસાનો વરસાદ !

અમેરિકાએ ગઈકાલે મોડી રાત્રે વેનેઝુએલા પર હુમલો કર્યો અને રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો અને તેમની પત્નીની ધરપકડ કરી. બંનેને અમેરિકા લાવવામાં આવ્યા છે અને ત્યાં તેમની સામે કેસ ચલાવવામાં આવશે. અમેરિકા હાલ વેનેઝુએલા પર શાસન ચાલુ રાખશે. નિષ્ણાતો આ અમેરિકાના હુમલાને વેનેઝુએલાના તેલ ભંડારને આભારી માને છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે જો અમેરિકા વેનેઝુએલાના તેલ ક્ષેત્રો પર નિયંત્રણ મેળવે છે, તો તેનાથી ભારતને ફાયદો થઈ શકે છે અને આર્થિક લાભ થઈ શકે છે.

નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે આ વિકાસ ભારતના લગભગ 1 અબજ યુએસ ડોલરના લાંબા સમયથી બાકી રહેલા દેવાની વસૂલાત તરફ દોરી શકે છે અને પ્રતિબંધોથી પ્રભાવિત વેનેઝુએલામાં ભારતીય સંસ્થાઓ દ્વારા સંચાલિત તેલ ક્ષેત્રોમાંથી ક્રૂડ તેલનું ઉત્પાદન પણ વધારી શકે છે. નોંધનીય છે કે ભારત એક સમયે વેનેઝુએલાના ભારે ક્રૂડ તેલનો મુખ્ય આયાતકાર હતો, જે દરરોજ 4,00,000 બેરલથી વધુ આયાત કરતો હતો. જો કે, 2020માં યુએસ પ્રતિબંધો અને પાલન જોખમોને કારણે આ આયાત ખોરવાઈ ગઈ હતી.

ભારતની અગ્રણી વિદેશી તેલ શોધ અને ઉત્પાદન કંપની, ONGC વિદેશ લિમિટેડ (OVL), પૂર્વી વેનેઝુએલામાં સાન ક્રિસ્ટોબલ તેલ ક્ષેત્રનું સંયુક્ત રીતે સંચાલન કરે છે. યુએસ પ્રતિબંધોએ ઉત્પાદન પર પ્રતિકૂળ અસર કરી છે, આવશ્યક ટેકનોલોજી, સાધનો અને સેવાઓની પહોંચ મર્યાદિત કરી છે અને વાણિજ્યિક રીતે યોગ્ય અનામતો લગભગ ફસાયેલા છે. વેનેઝુએલાની સરકારે પ્રોજેક્ટમાં OVLના 40 ટકા હિસ્સા પર 2014 સુધી 536 મિલિયન US ડોલરનું ડિવિડન્ડ ચૂકવ્યું નથી. તે પછીના સમયગાળા માટે સમાન રકમ બાકી છે, પરંતુ ઓડિટ પરવાનગીના અભાવે આ દાવાઓનું સમાધાન બાકી છે.

યુએસ પ્રતિબંધો હળવા કરી શકે છે

વિશ્લેષકોના મતે, જો યુએસ ત્યાં તેલ ભંડારનો કબજો લે છે, તો પ્રતિબંધો હળવા થઈ શકે છે. આ પછી OVL ગુજરાત અને અન્ય વિસ્તારોમાંથી રિગ અને અન્ય સાધનો મોકલીને ઉત્પાદન વધારી શકે છે. હાલમાં ઉત્પાદન ઘટીને માત્ર 5,000 થી 10,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ થયું છે. અધિકારીઓનો અંદાજ છે કે અદ્યતન સાધનો અને વધારાના તેલ કુવાઓના ઉપયોગથી, ઉત્પાદન વધીને 80,000 થી 100,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ શકે છે. ONGC પાસે પહેલાથી જ આ માટે જરૂરી રિગ છે. યુએસ નિયંત્રણનો અર્થ એ પણ છે કે વૈશ્વિક બજારમાં વેનેઝુએલાની નિકાસ ઝડપથી ફરી શરૂ થઈ શકે છે, જેનાથી OVLને તેના જૂના બાકી લેણાં વસૂલવામાં મદદ મળશે.

બજાર ભાવ સ્થિર થશે

OVLએ અગાઉ શેવરોનને આપવામાં આવેલા ખાસ લાઇસન્સ જેવા જ એક ખાસ લાઇસન્સ હેઠળ યુએસ ટ્રેઝરી ડિપાર્ટમેન્ટના ફોરેન એસેટ્સ કંટ્રોલ ઓફિસ (OFAC) પાસેથી પ્રતિબંધ રાહતની માંગ કરી હતી. કેપ્લરના વરિષ્ઠ સંશોધન વિશ્લેષક નિખિલ દુબેએ જણાવ્યું હતું કે પ્રતિબંધો હળવા કરવાથી વેપાર પ્રવાહ ઝડપથી પુનઃસ્થાપિત થઈ શકે છે અને વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલને ભારતીય રિફાઇનરીઓ સુધી પહોંચવાની મંજૂરી મળી શકે છે. રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, નાયરા એનર્જી, ઇન્ડિયન ઓઇલ અને HPCL-મિત્તલ એનર્જી જેવી ભારતીય રિફાઇનરીઓ ભારે ક્રૂડ ઓઇલને પ્રોસેસ કરવાની અદ્યતન ક્ષમતા ધરાવે છે. વિશ્લેષકોના મતે, વેનેઝુએલાના તેલનું વળતર વૈશ્વિક ભાવોને સ્થિર કરશે અને ભારત જેવા આયાત કરતા દેશોને વ્યૂહાત્મક લાભો પ્રદાન કરશે.