 "ભારત-EU ડીલથી ટ્રમ્પને કેમ મરચા લાગ્યા? જાણો શું છે તેના ફાયદા-નુકસાન")
India-EU Deal: દુનિયાભરની અર્થવ્યવસ્થામાં આ સમયે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની નવી ટેરિફ નીતિઓને કારણે ડરનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. ટ્રમ્સ સતત અન્ય દેશોથી આવતા સામાન પર ભારે ટેક્સ લગાવવાની ધમકીઓ આપી રહ્યાં છે. પરંતુ ભારતે તેની સામે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ઓમાન અને ન્યૂઝીલેન્ડ બાદ હવે ભારત, યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે એક મોટી સમજુતિ થઈ છે.
આજ એટલે કે મંગળવાર, 27 જાન્યુઆરીએ આ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. જે ન માત્ર ટ્રમ્પના ટેરિફ વોરનો જવાબ છે, પરંતુ ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા માટે નવા દરવાજા ખોલશે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિની વ્યાપાર નીતિઓથી થનાર સંભવિત નુકસાનની ભરપાઈ 'ઈન્ડિયા-ઈયુ ડીલ' કરશે.
અમેરિકા પર નિર્ભરતા ઓછી થશે
ગણતંત્ર દિવસ 2026ના મુખ્ય અતિથિના રૂપમાં આવેલા યુરોપિયન પંચના અધ્યક્ષ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેને આ સમજુતિને 'મધર ઓપ ઓલ ડીલ્સ' કહી છે. આ ડીલ ભારતને યુરોપના 27 દેશોનું એક વિશાળ બજાર ઉપલબ્ધ કરાવશે, જેનાથી અમેરિકા પર નિર્ભરતા ઓછી થશે.
કેમ ખાસ છે આ ડીલ?
વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલ અનુસાર આ સમજુતિ ખૂબ સંતુલિત છે. માનવામાં આવી રહ્યું છે કે આ ડીલ હેઠળ 90 ટકાથી વધુ સામાનો પર ટેક્સ સંપૂર્ણ ખતમ થઈ જશે કે ખૂબ ઓછો કરી દેવામાં આવશે.
ખર્ચમાં ઘટાડો
ટેક્સ ઘટવાથી કાચો માલ સસ્તો થશે, જેનાથી ભારતના ઉત્પાદકો અને ગ્રાહકો, બંનેને સીધો ફાયદો મળશે. નાણાકીય વર્ષ 2025મા ભારત અને ઈયુ વચ્ચે આશરે 136.53 અબજ ડોલરનો વેપાર થયો. ભારતે યુરોપને નિકાસ વધુ કરી છે, જે ભારત માટે ફાયદાની સ્થિતિ છે.
ક્યા સેક્ટરને મળશે સૌથી વધુ લાભ?
ભારત તરફથી યુરોપ મોકલવામાં આવતી પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ, સ્માર્ટફોન, કપડા, દવાઓ, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ અને આઈટી સર્વિસને આ ડીલથી લાભ થશે. તો યુરોપથી ભારત આવતી હાઈ-ટેક મશીનરી, મેડિકલ સાધનો અને વિમાનોના સ્પેરપાર્ટ્સ સસ્તા થઈ શકે છે.
આ ડીલના મુખ્ય ફાયદા
ભારતને યુરોપના 45 કરોડ ઉપભોક્તાઓ સુધી સીધી અને સસ્તી પહોંચ મળશે. યુરોપિયન કંપનીઓ ભારતના વિનિર્માણ ક્ષેત્રમાં ભારે રોકાણ કરી શકે છે. નિકાસ વધવાથી દેશમાં લાખો નવા રોજગાર પેદા થશે. મજબૂત સપ્લાય ચેન બનવાથી ચીન જેવા દેશો પર નિર્ભરતામાં ઘટાડો થશે.
સમજુતિના પડકાર
યુરોપિયન કંપનીઓ તકનીકના મામલામાં ખૂબ આગળ છે, જેનાથી ભારતના નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોએ સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડી શકે છે. સાથે કૃષિ અને ડેરી સેક્ટરને લઈને ભારત હંમેશા સતર્ક રહે છે જેથી સ્થાનિક ખેડૂતોના હિતને નુકસાન ન પહોંચે.
અમેરિકાએ શું આરોપ લગાવ્યા?
તો એક તરફ ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન પોતાની ડીલનો જશ્ન મનાવી રહ્યાં છે, તો બીજીતરફ અમેરિકા આ સમજુતિથી ભડકી ગયું છે. અમેરિકાએ ચેતવણી આપી છે કે યુરોપ આ ડીલ દ્વારા અજાણતા પોતાની વિરુદ્ધ યુદ્ધનું ફન્ડિંગ કરી રહ્યું છે.
અમેરિકાના નાણા સચિવ સ્કોટ બેસેન્ટે એક મોટું નિવેદન આપતા કહ્યું કે ભલે યુરોપે રશિયાથી સીધુ તેલ ખરીદવાનું બંધ કરી દીધું હોય, પરંતુ તે હજુ ભારત દ્વારા રશિયાની મદદ કરી રહ્યું છે.
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને પ્રોત્સાહન મળવાની વાત
બેસેન્ટનું તર્ક છે કે ભારત રશિયા પાસેથી સસ્તુ કાચુ તેલ ખરીદે છે. તે તેલને ભારતની રિફાઇનરીમાં સાફ કરવામાં આવે છે. પછી તે રિફાઇન્ડ તેલ યુરોપના દેશો ભારત પાસેથી ખરીદે છે. આ રીતે યુરોપના પૈસ્ અંતે રશિયાના ખિસ્સામાં જઈ રહ્યાં છે, જેનાથી રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને પ્રોત્સાહન મળી રહ્યું છે.
“અમે કુરબાનીઓ આપી રહ્યાં છીએ”
અમેરિકાના વહીવટી તંત્રનું કહેવું છે કે તેણે રશિયાને નબળું પાડવા માટે ભારત પર 25 ટકા ટેરિફ લગાવ્યો છે કારણ કે ભારત રશિયાથી તેલ ખરીદી રહ્યું છે. સ્કોટ બેસેન્ટે નારાજગી વ્યક્ત કરતા કહ્યું- અમે રશિયાના ઉર્જા વેપારને રોકવા માટે કુરબાનીઓ આપી અને ભારત પર ટેક્સ લગાવ્યો. પરંતુ પાછલા સપ્તાહે યુરોપે ભારતની સાથે મોટી ટ્રેડ ડીલ ફાઇનલ કરી. તે જે તેલ ખરીદે છે તે રશિયાથી આવે છે. આ ખુદની વિરુદ્ધ યુદ્ધ લડવા જેવું છે.
આ કિસ્સો જણાવે છે કે વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ભારત એક એવું કેન્દ્ર બની ગયું છે જેની સાથે વેપાર કરવો યુરોપની મજબૂરી અને જરૂરિયાત છે, ભલે તે માટે તેણે અમેરિકાની નારાજગી કેમ સહન ન કરવી પડે. ભારતે પોતાની વિદેશ નીતિથી સ્પષ્ટ કરી દીધું કે તે પોતાના આર્થિક હિતો અને વૈશ્વિક શાંતિ વચ્ચે સંતુલન બનાવવાનું જાણે છે.
)