ભૂકંપ-સુનામી જેવી આપત્તિઓને આવતા પહેલાં જ જાણી લેશે ભારત! વૈજ્ઞાનિકોનો જબરદસ્ત કમાલ!

NISAR Satellite NASA-ISRO: કાર્યરત થયા બાદ આ ઉપગ્રહથી વૈજ્ઞાનિકોને ભૂકંપ, જ્વાળામુખી, ભૂસ્ખલન, હિમવર્ષા, જંગલો અને ખેતીમાં થઈ રહેલા ફેરફારોને સમજવામાં મદદ મળશે. આ ઉચ્ચ-સટીકતાવાળો રડાર ઉપગ્રહ, ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) અને અમેરિકી અવકાશ એજન્સી (NASA)નો સંયુક્ત પ્રોજેક્ટ છે, જે પર્યાવરણ, કૃષિ અને જળવાયુની દેખરેખના ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવવા જઈ રહ્યો છે.

Add Zee News as a Preferred Source

આની સાથે જ ભારત વૈશ્વિક રડાર-આધારિત પૃથ્વી અવલોકનમાં એક મુખ્ય યોગદાનકર્તા બની જશે. આ સેટેલાઇટ દર 12 દિવસે પૃથ્વીની સંપૂર્ણ તસવીર લેશે. NISAR સેટેલાઇટમાં ભારત અને અમેરિકા બંનેની ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થયો છે. તેમાં બે ખાસ રડાર L-બેન્ડ (NASA) અને S-બેન્ડ (ISRO) – લગાવવામાં આવ્યા છે, જે સાથે મળીને ધરતીની અત્યંત સ્પષ્ટ તસવીરો મોકલશે.

NISAR સેટેલાઇટની મુખ્ય વિશેષતાઓ શું છે?
NISAR સેટેલાઇટનું વજન 2400 કિલો છે અને તે ISROના 13K સ્ટ્રક્ચર પર બનેલું છે. તેમાં 12 મીટરનો મોટો એન્ટેના છે, જે અવકાશમાં 9 મીટર લાંબો બૂમ ફેલાવીને ખુલશે. બંને રડાર તકનીક મળીને 240 કિલોમીટરની પહોળાઈ સુધીની તસવીરો લઈ શકે છે. આ મિશન 5 વર્ષ સુધી કાર્ય કરશે અને તેનો ડેટા બધા માટે મફત રહેશે.

NISAR સેટેલાઇટ કઈ-કઈ માહિતી આપશે?
આ ઉપગ્રહને પૃથ્વીની કક્ષામાં લોન્ચ કરવામાં આવ્યો છે, જે દર 12 દિવસે આખી ધરતી અને ગ્લેશિયરનું વિશ્લેષણ કરશે. તેના દ્વારા મોકલવામાં આવેલા ડેટાથી જાણવા મળશે કે જંગલો અને વેટલેન્ડ (ભેજવાળી જમીન)માં કાર્બનનું નિયમન (રેગ્યુલેશન) કેટલું મહત્વપૂર્ણ છે. વાસ્તવમાં, જળવાયુ પરિવર્તન (ક્લાઇમેટ ચેન્જ) સામે લડવા માટે જંગલો અને વેટલેન્ડ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે આના કારણે જ પર્યાવરણમાં ગ્રીનહાઉસ વાયુઓનું નિયમન થાય છે.

આ સેટેલાઇટ વાવાઝોડાં, તોફાન, જ્વાળામુખી, ભૂકંપ, ગ્લેશિયરોના પીગળવા, દરિયાઈ તોફાન, જંગલોમાં લાગતી આગ, સમુદ્રના જળસ્તરમાં વધારો, ખેતી, ભીની ધરતી, બરફનું ઓછું થવું વગેરેની માહિતી પહેલાંથી જ આપી દેશે. આ ઉપગ્રહથી ધરતીની આસપાસ જમા થઈ રહેલા કચરા અને ધરતી તરફ અવકાશમાંથી આવતા જોખમોની પણ જાણકારી મળી શકશે. NISARથી પ્રકાશની કમી અને તેમાં વધારાની પણ જાણકારી મળી શકશે.

S-બેન્ડ અને L-બેન્ડ રડાર શું છે?
L-બેન્ડ રડાર ગાઢ જંગલોની છત્રીની આરપાર ડેટા એકત્રિત કરી શકે છે અને તેનાથી જમીનમાં ભેજ, ગાઢ વનસ્પતિ (ફોરેસ્ટ બાયોમાસ) અને જમીન તથા બરફની સપાટીની ગતિ માપી શકાય છે. S-બેન્ડ રડાર નાના છોડ અને ઘાસવાળા વિસ્તારોની સ્થિતિને વધુ સારી રીતે પકડી શકે છે. તે કૃષિ ભૂમિ, ઘાસના ઇકોસિસ્ટમ અને બરફમાં ભેજનો અભ્યાસ કરવામાં સક્ષમ છે. બંને રડાર પ્રણાલીઓ વાદળો અને વરસાદની વચ્ચે પણ, દિવસ-રાત કોઈપણ સમયે ડેટા એકત્રિત કરી શકે છે.

ભારત માટે NISAR સેટેલાઇટ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
આ મિશનનો હેતુ વધારે સારી યોજનાઓ, કૃષિ અને હવામાન સંબંધિત અવકાશ ઇનપુટ્સ પ્રાપ્ત કરવાનો છે. NISAR માં સિન્થેટિક અપર્ચર રડાર લગાવવામાં આવ્યું છે, જે દેશના અન્ય ઉપગ્રહોમાંથી મળતી તસવીરોની તુલનામાં અત્યંત ઉચ્ચ રિઝોલ્યુશનની ઇમેજ મોકલશે. તેમાં વાદળોની પાછળ અને અંધારામાં પણ જોવાની ક્ષમતા છે. આ સૌથી મોંઘા અર્થ ઇમેજિંગ ઉપગ્રહોમાંથી એક હશે.

મળેલી માહિતી અનુસાર, આ સેટેલાઇટથી મળનારી હાઇ-રિઝોલ્યુશનની તસવીરો હિમાલયમાં ગ્લેશિયરોની દેખરેખમાં ભારત અને અમેરિકાની સરકારોને મદદ કરશે. તે ચીન અને પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલી ભારતની સરહદો પર કડક નજર રાખવામાં પણ સરકારને મદદ કરી શકે છે.

ગગનયાન મિશનનું પહેલું માનવરહિત પરીક્ષણ જાન્યુઆરીમાં થશે
ઇસરો (ISRO)ના પ્રમુખ વી. નારાયણને કહ્યું કે અત્યાર સુધી મળેલ તમામ ડેટા શ્રેષ્ઠ છે. દર 12 દિવસે પૃથ્વીને સ્કેન કરી શકાય છે. આ ઉપગ્રહ ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે. ઇસરોના પ્રમુખે આગળ જણાવ્યું કે ગગનયાન મિશનનું પહેલું માનવરહિત પરીક્ષણ જાન્યુઆરીમાં કરવામાં આવશે. ISROનો લક્ષ્ય છે કે 2027 સુધીમાં ભારતના અવકાશયાત્રીઓને સ્વદેશી રોકેટથી અવકાશમાં મોકલવામાં આવે. તેમણે જણાવ્યું કે આ મિશન માટે અત્યાર સુધી 8,000 થી વધુ પરીક્ષણો કરવામાં આવ્યા છે. ISRO પહેલાં ત્રણ માનવરહિત ઉડાન સંચાલિત કરશે, ત્યારબાદ અવકાશયાત્રીઓને પૃથ્વીની કક્ષામાં મોકલવામાં આવશે.

નારાયણને એ પણ કહ્યું કે ભારત 2028 સુધીમાં ભારતીય અવકાશ સ્ટેશનનું પહેલું મોડ્યુલ લોન્ચ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે અને 2035 સુધીમાં તેના પાંચેય મોડ્યુલ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત કરી દેવામાં આવશે. આ ભારતીય અવકાશ સ્ટેશન 52 ટનનું હશે, જેમાં ત્રણથી ચાર અવકાશયાત્રી લાંબા સમય સુધી અને છ સભ્ય સુધી ટૂંકા ગાળાના મિશનો માટે રહી શકશે.