26+11+11 ના ફોર્મ્યૂલાનો ભાજપ કેવી રીતે તોડ કાઢશે? BMC ચૂંટણી માટે ઠાકરે બ્રધર્સે તો પ્લાન પણ બનાવી લીધો

મહારાષ્ટ્રમાં ઠાકરે બ્રધર્સ હવે એક થઈ ગયા છે. 20 વર્ષ બાદ બંને એક મંચ પર હસતાં હસતાં જોવા મળ્યા અને ગઠબંધનની જાહેરાત કરી. હવે આ જોડી બીએમસી ચૂંટણીમાં શું ઉકાળશે તેના પર સૌની નજર છે. 15 જાન્યુઆરીએ થનારી ચૂંટણી પહેલા હવે આ નવા રાજકીય ઘટનાક્રમથી સ્થિતિ બદલાતી જોવા મળશે. નવા સમીકરણો જોતા ભાજપ પોતાની રણનીતિ બદલવા માટે જરૂર મજબૂર થશે. ઠાકરે બ્રધર્સ એટલે કે શિવસેના (UBT) પ્રમુખ ઉદ્ધવ ઠાકરે અને મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેનાના અધ્યક્ષ રાજ ઠાકરે બીએમસી ચૂંટણીમાં એક મોટી રાજકીય તાકાત બની શકે છે. એ બાત અલગ છે કે ભાજપને એવું લાગે છે કે જાણે આ જોડી બનવાથી કોઈ ફરક પડવાનો નથી. પરંતુ સચ્ચાઈ કઈક અલગ છે. 

મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે પણ ઠાકરે ભાઈઓના મિલનને કઈ વધુ મહત્વ આપ્યું નહીં. ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક રિપોર્ટ મુજબ ભાજપના કેટલાક આંતરિક સૂત્રોએ જણાવ્યું કે પાર્ટીની કોર કમિટી શિવસેના(UBT) અને મનસે  ગઠબંધનને પહોંચી વળવા માટે કાઉન્ટર રણનીતિ બનાવી રહ્યા છે. ઠાકરે ભાઈઓએ મરાઠી માનુષના મુદ્દાને ઉઠાવવાનું વચન આપ્યું છે. આવામાં ભાજપના લોકો માની રહ્યા છે કે હાલમાં સ્થાનિક ચૂંટણીઓમાં પાર્ટીના મજબૂત પ્રદર્શન છતાં બીએમસી ચૂંટણી સરળ નહીં રહે. તાજેતરમાં થયેલી ચૂંટણીમાં ભાજપના નેતૃત્વવાળા મહાયુતિ ગઠબંધનને બંપર જીત મળી હતી જ્યારે કોંગ્રેસ અને શિવસેના (UBT) એ સજ્જડ હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. 

મરાઠી અને મુસ્લિમ મતો
ભાજપના નેતાના જણાવ્યાં મુજબ જ્યારે પણ નવા ગઠબંધન બને છે ત્યારે તેની અસર તો રહે છે. ઠાકરે ભાઈઓ ફરીથી સાથે આવતા કાર્યકરોમાં ઉત્સાહ પેદા થશે. આ ઉપરાંત મરાઠી અને મુસ્લિમ મતોમાં પણ હલચલ વધશે અને તેનું કારણ એ છે કે મરાઠી ભાષી ઠાકરેનો કોર સપોર્ટ બેસ ગણાય છે. તેઓ મુંબઈની વસ્તીના લગભગ 26 ટકા છે. જ્યારે મુસ્લિમોની વાત કરીએ તો તેમની વસ્તી પણ શહેરની વસ્તીના લગભગ 11 ટકા છે. જે સામાન્ય રીતે ભાજપ વિરુદ્ધ જ મત આપતા હોય છે. ભાજપ માટે ચિંતાનું કારણ એક એ છે કે લગભગ 11 ટકા દલિત વસ્તીનો એક ભાગ પણ ભાજપની સાથે નથી એવું કહેવાય છે. 

રાજ ઠાકરે ફેક્ટર
નવેમ્બર 2024ની રાજ્ય વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં શિવસેના (UBT) ને તગડો ફટકો પડ્યો હતો. મનસે પણ પોતાનું અસ્તિત્વ ટકાવવા સંઘર્ષ કરતી જોવા મળી. હવે ઉદ્ધવ અને રાજ મળીને એક એવી રાજકીય તાકાતનું નિર્માણ કરી રહ્યા છે જેને અવગણી શકાય નહીં. વિધાનસભા ચૂંટણીમાં વોર્ડવાર બ્રેકઅપથી જાણવા મળે છે કે શહેરના 227 બીએમસી વોર્ડમાંથી 67માં (30 ટકા પર) મનસેને જીતના અંતરથી વધુ મત મળ્યા હતા. કોંગ્રેસનું વિપક્ષી ગઠબંધન મહાવિકાસ આઘાડી 39 વોર્ડ પર આગળ હતું. જ્યારે મહાયુતિ 28 વોર્ડમાં આગળ હતી. 

ઉદ્ધવ અને ઠાકરેના ગઠબંધનથી હવે તે ફફક્ત 39 વોર્ડમાં પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરશે એવું નથી પરંતુ એ વોર્ડ્સમાં પણ જીત મેળવી શકે છે જ્યાં સત્તાધારી ગઠબંધન આગળ હતું. મનસેની તાકાત વરલી, દાદર, માહિમ, ઘાટકોપર, વિક્રોલી અને ડિંડોશી-મલાડ સુધી ફેલાયેલા મરાઠી બેલ્ટમાં છે. જ્યાં તેના ઉમેદવારોને MVA ઉમેદવારોને મળેલા મતોના એક તૃતિયાશંથી વધુ મત મળ્યા હતા. 

મનસેનો અસલ પાવર
મનસેએ 123 વોર્ડને પ્રભાવિત કર્યા હતા. ભલે તેનો વોટ શેર ઓછો હોય પરંતુ તે મુંબઈના રાજનીતિક ભૂગોળમાં તેના દબદબાને દર્શાવે છે. (2024ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 25 સીટોથી 4 ટકા). ઉદ્ધવ માટે આ ગણિત એક એવી રણનીતિમાં ફેરવાઈ શકે છે જ્યાં ગણ્યાગાંઠ્યા મત પણ એક વોર્ડનો નિર્ણય કરી શકે છે. ભલે MNS વિધાનસભા અને લોકસભા ચૂંટણીઓમાં એટલું મોટું ફેક્ટર ન હોય. બધા જાણે છે કે તેમનો વોટબેંક ઓવરલેપ હોય છે. આવામાં MNS સાથે ગઠબંધન મતોની ટ્રાન્સફરને સુનિશ્ચિત કરશે. તેનાથી વિખરાયેલા મરાઠી મતદારો એક સાથે આવી શકે છે. 

ઠાકરેનું ગઠબંધન ભાજપને પોતાના સહયોગી, એકનાથ શિંદેની શિવસેના પર વધુ નિર્ભર રહેવા માટે મજબૂર કરી શકે છે. ખાસ કરીને  બીએમસી, ઠાણે, કલ્યાણ-ડોંબિવલી, નાસિક, પુણે અને નવી મુંબઈ જેવા નગર નિગમોમાં જયાં મરાઠી બોલનારી વસ્તી વધુ છે. ઉદ્ધવ અને રાજ ભલે અલગ અલગ પાર્ટીઓનું નેતૃત્વ કરતા હોય અને બિન મરાઠી લોકો સુધી પહોંચવાની કોશિશ કરતા હોય પરંતુ પોતાની રાજનીતિના કેન્દ્રમાં મરાઠી માનુષને જ રાખે છે. આ એ જ મુદ્દો છે જેનો ઉપયોગ બાળ ઠાકરેએ 1966માં શિવસેનાની સ્થાપના માટે કર્યો હતો. પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ઉદ્ધવે પણ તે દોહરાવ્યું. 

મનસેની સફર
પિતરાઈ ભાઈને શિવસેનાના કાર્યકારી અધ્યક્ષ બનાવવાથી નારાજ થઈને રાજ ઠાકરેએ 20 વર્ષ પહેલા પાર્ટી છોડી હતી. 2006માં તેમણે મનસે બનાવી. પોતાની પહેલી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ત્રણ વર્ષ બાદ મનસેએ 143 સીટોમાંથી 13 સીટ જીતી. તેને 5.71% મત મળ્યા હતા. 2014માં મનસેની સીટોની સંખ્યા ઘટીને એક થઈ ગઈ અને વોટ શેર પણ 5.71% થઈ ગયો. પાંચ વર્ષ બાદ મનસેની સીટોની સંખ્યા તો એક જ રહી અને તેનો વોટ શેર પર ઘટીને 2.25% થઈ ગયો. ગત વર્ષની વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં પાર્ટીને એક પણ સીટ મળી નહતી અને તેને ફક્ત 1.55 ટકા મત મળ્યા. જ્યારે રાજના પુત્ર અમિત ઠાકરે પણ માહિમથી ચૂંટણી હાર્યા. મનસેનું સૌથી સારું પ્રદર્શન 2012ની નગર નિગમની ચૂંટણીઓમાં હતું જ્યારે તેણે 227 સભ્યવાળી બીએમસીમાં 27 સીટ જીતી હતી. પરંતુ પાંચ વર્ષ બાદ તેની સીટો ઘટીને ફક્ત 7 રહી ગઈ. 

મહારાષ્ટ્રના રાજકારણને નજીકથી સમજનારા જાણે છે કે ચૂંટણીઓમાં સતત ખરાબ પ્રદર્શન છતાં રાજ ઠાકરેએ એક નેતા તરીકે પોતાનો જાદુ જાળવી રાખ્યો છે. યોગ્ય ગઠબંધન પસંદ કરવાની તેમની ખાસિયતે તેમની પાર્ટીને પ્રાસંગિક બનાવી રાખવામાં મદદ કરી. જો કે વિરોધીઓ તેમને 'વોટ કાપનારા' જ ગણતા હતા.