શું હોય છે તલાક-એ-હસન? જેને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો, તલાકની અન્ય રીતથી કેવી રીતે છે અલગ

What is Talaq-e-Hasan: સુપ્રીમ કોર્ટે આઠ વર્ષ પહેલાં ટ્રિપલ તલાક અથવા તલાક-એ-બિદ્દતને ગેરકાયદેસર જાહેર કર્યા હતા. પરંતુ હવે સુપ્રીમ કોર્ટ તલાક-એ-હસનની માન્યતાની તપાસ કરી રહી છે. ગાઝિયાબાદમાં રહેતી પત્રકાર બેનઝીર હીનાએ 2022માં એક અરજી દાખલ કરી હતી, જેમાં દલીલ કરવામાં આવી હતી કે, આ પ્રથા 'ભેદભાવપૂર્ણ' છે, કારણ કે ફક્ત પતિ જ તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે. તેણીએ કોર્ટ પાસેથી માંગ કરી હતી કે, તે ગેરબંધારણીય અને મનસ્વી છે અને બંધારણની કલમ 14, 15, 21 અને 25નું ઉલ્લંઘન કરે છે.

પોતાની અરજીમાં હિનાએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો છે કે, એકપક્ષીય તલાકની પ્રક્રિયા 'મહિલાઓના ગરિમા પર ગંભીર આઘાત' કરે છે અને સમાનતા અને સન્માનપૂર્વક જીવન જીવવાના તેમના અધિકારને કમજોર કરે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે હવે રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર આયોગ (NHRC), રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગ (NCW) અને રાષ્ટ્રીય બાળ અધિકાર સંરક્ષણ આયોગ (NCPCR)ને તલાક-એ-હસન પર પોતાનો અભિપ્રાય આપવા કહ્યું છે. ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમાલ્યા બાગચીની બેન્ચ આ મુદ્દાને લગતી 9 અરજીઓની સુનાવણી કરી રહી છે. લાઈવ લો અનુસાર, આ કેસ નવેમ્બર માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યો છે. ચાલો જાણીએ કે તલાક-એ-હસન શું છે?

શરિયા હેઠળ તલાક-એ-હસન અન્ય તલાકની રીતથી કેવી રીતે અલગ છે?
ઇસ્લામમાં તલાક આપવાની ત્રણ રીત છે, જેમાં (1) તલાક-એ-અહસન (2) તલાક-એ-હસન અને બિદઈ. તલાક-એ-અહસન ઇસ્લામમાં તલાકનું સૌથી સારી રીત માનવામાં આવે છે. આમાં એક પુરુષ તેની પત્નીને પાકિજગીની હાલત (પવિત્રતાની અવસ્થા)મં એકવાર તલાક આપે છે. એટલે કે, જેમાં તેણીએ તેની સાથે શારીરિક સંબંધ બાંધ્યો ન હોય અને તેને ત્યા સુધીમાં છોડી દે છે, જ્યા સુધીમાં ઇદ્દત પૂરી ન થઈ જાય.

જન્માષ્ટમીના મેળાની મજા બગાડશે મેઘરાજા! ગુજરાતમાં આ તારીખથી ભયંકર વરસાદની આગાહી

તલાક-એ-હસન: તલાક-ઉલ-સુન્નતનું બીજી રીત
જ્યારે તલાક-એ-હસન એ ટ્રિપલ તલાકનું બીજી રીત છે, જેમાં એક મુસ્લિમ પતિ દર મહિને એક વાર 'તલાક' કહીને ત્રણ મહિના માટે તેમની પત્નીને તલાક આપી શકે છે. તલાક-ઉલ-સુન્નત હેઠળ તલાકનું બીજી રીત તલાક-એ-અહસન છે. હવે ગેરકાયદેસર ટ્રિપલ તલાક હેઠળ મુસ્લિમ પુરુષને તેની પત્નીને ફક્ત ત્યારે જ છૂટાછેડા આપવામાં આવતા હતા જો તે એક જ વારમાં ત્રણ વખત તલાક કહે, જ્યારે તલાક-ઉલ-સુન્નત આવા નિર્ણયો માટે સમય મર્યાદા પૂરી પાડે છે.

તલાક-ઉલ-સુન્નતનો અર્થ છે, સુન્નત મુજબ તલાક. એટલે કે, પયગંબર મુહમ્મદ (સ.અ.) દ્વારા સ્વીકારવામાં આવેલી પદ્ધતિ. ઇસ્લામમાં તેને તલાકનો સૌથી યોગ્ય અને વિચારશીલ રીત માનવામાં આવે છે, કારણ કે તે બન્ને પક્ષો (પતિ અને પત્ની)ને ચિંતન અને સમાધાન માટે સમય આપે છે.

તલાક-એ-હસનની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા?
તલાક-એ-હસનમાં પતિ તે મુદ્દત દરમિયાન એક વાર 'તલાક' કહે છે. જ્યારે પત્ની માસિક ધર્મ (તુહર)માં ન હોય. આ પહેલા તલાક પછી, બીજા હેજ (માસિક ધર્મ) સુધી ઈદ્દત છે એટલે રાહ જોવી પડે છે. જો આ સમયગાળા દરમિયાન સમાધાન થાય છે, તો તલાકની પ્રક્રિયા બંધ થઈ જાય છે.

ડંકી રૂટનો ફાઈનલ પોઈન્ટ છે સૌથી ખતરનાક પડાવ, જાણો આને કેમ કહેવાય છે 'મોતનો દરવાજો'?

જો પતિ-પત્ની વચ્ચે સમાધાન ન થાય, તો પતિ બીજા માસિક ધર્મ ચક્રમાં બીજો તલાક આપે છે. અને જો આ પછી પણ બન્ને વચ્ચે સમાધાન ન થાય, તો ત્રીજા માસિક ચક્રમાં ફરીથી તલાક આપવામાં આવે છે. ત્રીજી વખત તલાક-એ-હસન કહ્યા પછી, તલાક-એ-હસન હેઠળ તલાક અંતિમ અને અટલ બની જાય છે.

મુસ્લિમ મહિલાઓનો ખુલાનો અધિકાર અકબંધ
તલાક-એ-બિદ્દત અથવા ટ્રિપલ તલાકને 2017માં શાયરા બાનો વિરુદ્ધ ભારત સંઘના મામલામાં સુપ્રીમ કોર્ટે ગેરબંધારણીય જાહેર કર્યો હતો. આ નિર્ણય બાદ મુસ્લિમ મહિલા (લગ્ન સંરક્ષણ અધિનિયમ) 2019એ મુસ્લિમ મહિલાઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે આ પ્રથાને ગેરકાયદેસર જાહેર કરી લીધી હતી.

મુબારત: પતિ-પત્ની
તલાક-એ-અહસન અને તલાક-એ-હસનની શરૂઆત ખાસ કરીને ફક્ત પુરુષો દ્વારા કરવામાં આવે છે, જ્યારે મુબારતની શરૂઆત પતિ અથવા પત્ની બન્નેમાંથી કોઈ એક દ્વારા કરી શકાય છે, પરંતુ પરસ્પર સંમતિ જરૂરી છે. મુસ્લિમ લગ્નમાં તલાકના ચાર પ્રકારથી ખુલા તલાકનું એકમાત્ર સ્વરૂપ છે જે ખાસ કરીને ફક્ત સ્ત્રી દ્વારા જ શરૂ કરવામાં આવે છે.

પપૈયા જ નહીં તેના બીજ પણ છે સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક, જાણો કેવી રીતે કરવું સેવન?

તેલંગાણા હાઈકોર્ટે 25 જૂનના પોતાના ચુકાદામાં મુસ્લિમ પર્સનલ લો હેઠળ તલાકના તુલા સ્વરૂપ દ્વારા એકપક્ષીય તલાકને મુસ્લિમ મહિલાના અધિકારને સમર્થન આપીને વૈવાહિક સમાનતા અને પર્સનલ લો પર ચર્ચાને ફરી શરૂ કરી દીધી. ન્યાયાધીશ મૌસુમી ભટ્ટાચાર્ય અને બીઆર મધુસુદન રાવની બેન્ચે 'મોહમ્મદ આરિફ અલી વિરુદ્ધ અફસારુન્નિસા અને અન્ય' કેસમાં આ સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપ્યો.

સદા-એ-હક શરઈ કાઉન્સિલ
હાઇકોર્ટે એક ફેમિલી કોર્ટના આદેશ સામે એક પતિની અપીલ પર સનાવણી કરી, જેમાં સદા-એ-હક શરઈ કાઉન્સિલ દ્વારા તેની પત્નીને આપવામાં આવેલા ખુલાને સમર્થન આપવામાં આવ્યું હતું. 2012માં લગ્ન કરનારી પત્નીએ 2017માં ઉત્પીડનનો આરોપ લગાવ્યો અને ઘર છોડી દીધું. પતિએ ખુલા આપવાનો ઇનકાર કર્યા પછી કાઉન્સિલે સમાધાન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ 2020માં ખુલાનામા જારી કર્યો. પતિએ દલીલ કરી હતી કે, કાઉન્સિલ પાસે અધિકારક્ષેત્રનો અભાવ છે, પરંતુ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે, સ્ત્રીનો ખુલાનો અધિકાર તેના પતિની સંમતિથી સ્વતંત્ર છે અને જ્યાં સુધી વિરોધ ન થાય ત્યાં સુધી કોર્ટના આદેશની જરૂર નથી. જ્યારે ખુલા એ તલાકનું એકમાત્ર સ્વરૂપ છે જે મુસ્લિમ મહિલા દ્વારા એકપક્ષીય રીતે શરૂ કરી શકાય છે, તલાક-એ-હસન તલાક-ઉલ-સુન્નતનો ભાગ છે અને હવે પ્રતિબંધિત ટ્રિપલ તલાકને ઉલટાવી દેવા માટે સમય આપે છે.