વારાણસીમાં ચિતાની રાખ પર કેમ લખવામાં આવે છે 94 નંબર? કારણ જાણી ચોંકી જશો

Manikarnika Ghat: વારાણસીમાં આવેલો મણિકર્ણિકા ઘાટ હિન્દુ શ્રદ્ધા અને પરંપરાનું કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. સદીઓથી અહીં સતત અગ્નિસંસ્કાર થઈ રહ્યા છે. કાશીને મહાસ્મેશાન અને મણિકર્ણિકા તેનું હૃદય કહેવામાં આવે છે. આ ઘાટની એક અનોખી પરંપરા છે જે મુલાકાતીઓને આશ્ચર્યચકિત કરે છે. અગ્નિસંસ્કાર પછી, જ્યારે ચિતાની આગ શાંત થઈ જાય છે, ત્યારે રાખ પર 94 નંબર લખવામાં આવે છે. પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે આ રહસ્યમય પરંપરાનું મહત્વ શું છે અને તે ફક્ત વારાણસીમાં જ કેમ થાય છે?

મણિકર્ણિકા ઘાટનો ઇતિહાસ અને નામ

મણિકર્ણિકા ઘાટનો ઉલ્લેખ સ્કંદ પુરાણ અને કાશી ખંડ જેવા ગ્રંથોમાં જોવા મળે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ભગવાન વિષ્ણુએ અહીં તપસ્યા કરી હતી અને પોતાના ચક્રથી મણિકર્ણિકા કુંડની રચના કરી હતી. પછી, વિષ્ણુનું રત્ન અને પાર્વતીનું કાનનું બુંદ આ સ્થળે પડ્યું, જેના કારણે તેને મણિકર્ણિકા નામ મળ્યું. એવું માનવામાં આવે છે કે ભગવાન શિવ પોતે મૃતકોના કાનમાં તારક મંત્ર ફૂંકે છે, જેનાથી તેમને મુક્તિ મળે છે.

આ ઘાટ પર ક્યારેય ચિતા બુઝાતી નથી

ઇતિહાસકારોના મતે, 5મી થી 7મી સદીના ચીની પ્રવાસીઓ, ઝુઆનઝાંગ અને ઈતસિંહે પણ કાશીનું વર્ણન કર્યું હતું, અહીં અગ્નિસંસ્કાર પરંપરાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. પાછળથી, મુઘલ અને બ્રિટિશ પ્રવાસીઓએ પણ લખ્યું હતું કે આ ઘાટ પર ચિતા ક્યારેય બુઝાતી નથી. આજે પણ, અહીં દરરોજ 100 થી વધુ મૃતદેહોનો અગ્નિસંસ્કાર કરવામાં આવે છે.

94 નંબરનું રહસ્ય

મણિકર્ણિકા ઘાટ પર ચિતા પ્રગટાવ્યા પછી, અગ્નિસંસ્કાર કરનાર વ્યક્તિ રાખ ઠંડી થઈ જાય ત્યારે લાકડી અથવા આંગળીથી '94' લખે છે. આને "મુક્તિ મંત્ર" માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ નંબર લખીને, ભગવાન શિવને મૃત આત્માને મુક્તિ મળે તે માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. આ પછી, પાણીથી ભરેલો ઘડો ચિતા પર ઉથલાવી દેવામાં આવે છે અને તૂટી જાય છે, અને પરિવારના સભ્યો ત્યાંથી નીકળી જાય છે.

ફક્ત 94 જ કેમ?

કાશીના પંડિતો કહે છે કે મનુષ્યમાં કુલ 100 ગુણો છે. આમાંથી છ ગુણો બ્રહ્માના નિયંત્રણમાં છે: જીવન, મૃત્યુ, ખ્યાતિ, અપકીર્તિ, નફો અને નુકસાન. આ ગુણો વ્યક્તિના નિયંત્રણમાં નથી. બાકીના 94 ગુણો તેમના કાર્યો, શાણપણ અને ઇચ્છાશક્તિ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે. આ 94 ગુણો અંતિમ સંસ્કાર સમયે મૃતકને સમર્પિત કરવામાં આવે છે, જે તેમના મુક્તિના માર્ગને સુનિશ્ચિત કરે છે. આ જ કારણ છે કે રાખ પર 94 લખવાની પરંપરા ચાલુ રહે છે.

ફક્ત બનારસમાં જ કેમ?

આ પરંપરા ન તો કોઈ ધાર્મિક ગ્રંથમાં લખાયેલી છે અને ન તો તે અન્યત્ર પ્રચલિત છે. તે કાશીના મણિકર્ણિકા ઘાટ સુધી મર્યાદિત છે. તે સદીઓથી અહીં જોવા મળે છે, અને ફક્ત સ્થાનિક લોકો જ તેના વિશે જાણે છે. બહારથી આવતા મોટાભાગના મુલાકાતીઓ આ પરંપરાથી અજાણ રહે છે.

દરેક મૃતદેહનો અગ્નિસંસ્કાર કરવામાં આવતો નથી.

મણિકર્ણિકા ઘાટ પર કેટલાક મૃતદેહોનો અગ્નિસંસ્કાર કરવામાં આવતો નથી. જેમ કે 12 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો, ગર્ભવતી સ્ત્રીઓ, સર્પદંશથી મૃત્યુ પામેલા લોકો અને સંતો અને ઋષિઓના મૃતદેહ. આ શરીરોને અન્ય ધાર્મિક વિધિઓ દ્વારા વિદાય આપવામાં આવે છે.

કાશીમાં મૃત્યુને પણ એક ઉત્સવ માનવામાં આવે છે.

આ પરંપરા દર્શાવે છે કે માનવ જીવનમાં કર્મ સર્વોપરી છે. જ્યારે જીવન અને મૃત્યુ ભગવાનના નિયંત્રણ હેઠળ છે, ત્યારે 94 ગુણો દ્વારા, વ્યક્તિ પોતાના કર્મમાંથી મુક્તિનો માર્ગ પસંદ કરી શકે છે. આ જ કારણ છે કે કાશીમાં મૃત્યુને પણ એક ઉત્સવ માનવામાં આવે છે, અને મણિકર્ણિકા ઘાટને મુક્તિના નગરીનું પ્રવેશદ્વાર કહેવામાં આવે છે.