)
Sim Fraud Warning: દેશમાં સાયબર ફ્રોડ વધવાની સાથે જ સરકાર હવે મોબાઇલ સિમના ખોટા ઉપયોગ પર કડક બની ગઈ છે. ટેલિકોમ વિભાગ એટલે કે DoTએ સ્પષ્ટ ચેતવણી જાહેર કરી છે. પીટીઆઈના રિપોર્ટ અનુસાર, DoTએ કહ્યું છે કે જો કોઈ સિમ કાર્ડનું રજિસ્ટ્રેશન તમારા નામે હોય અને તેનો ઉપયોગ કોઈ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિમાં થાય છે, તો તેની કાયદાકીય જવાબદારી પણ તમારી જ ગણાશે.
એટલે કે, ભલે તે સિમનો ઉપયોગ તમે પોતે કર્યો હોય, કોઈને આપી દીધું હોય અથવા તમને જાણ પણ ન હોય કે કોઈ અન્ય તેનો દુરુપયોગ કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં કાયદામાં નામ તે જ વ્યક્તિનું ચાલશે જેના દસ્તાવેજો પર સિમ લેવામાં આવ્યું હતું.
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં પોલીસ અને સાયબર સેલે એવી ઘણી ઘટનાઓ પકડી છે, જેમાં ફ્રોડ માટે જે નંબરનો ઉપયોગ થયો હતો, તે ખરેખર તે વ્યક્તિ પાસે હતો જ નહીં.
ફોન નંબર બની રહ્યા છે સ્કેમનું કારણ...
ઘણી વખત દુકાનો પર સિમ એક્ટિવેશન માટે લોકો પોતાના દસ્તાવેજો આપી દે છે અને દુકાન માલિક કે એજન્ટ તે જ ઓળખ પર અનેક સિમ ઇશ્યૂ કરી દે છે. બાદમાં તે જ સિમનો ઉપયોગ લોન ફ્રોડ, બેન્કિંગ સ્કેમ, ઓનલાઈન ધમકી, ફર્જી KYC અને છેતરપિંડીમાં કરવામાં આવે છે.
જ્યારે ટ્રેસિંગ થાય છે, ત્યારે પોલીસ સૌથી પહેલા તે વ્યક્તિ સુધી પહોંચે છે, જેના નામે સિમ એક્ટિવેટ થયું હતું. DoTએ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, સિમની સાથે-સાથે મોબાઇલ ફોનના IMEI નંબરમાં ચેડાં કરવા પણ ગંભીર ગુનો છે.
કેટલીક ફ્રોડ ગેંગ એવા ફોનનો ઉપયોગ કરતી જોવા મળી છે, જેમાં IMEIને બદલી દેવામાં આવે છે, જેથી કોઈ એક નંબરને પકડવો મુશ્કેલ બની જાય.
નવી ટેલિકોમ પોલિસી અને સાયબર સિક્યુરિટી નિયમો હેઠળ આ પ્રકારના ફેરફાર પર ભારે દંડ અને જેલ બન્નેની જોગવાઈ છે. સરકારનું કહેવું છે કે, મોબાઈલ નેટવર્કની સુરક્ષા ત્યારે જ મજબૂત થશે જ્યારે લોકો પોતાના નામે લીધેલા નંબર પ્રત્યે જવાબદાર બનશે.
જાતે તપાસો તમારા નામે કેટલા છે સિમ?
સમસ્યા એ છે કે ઘણા લોકો એવું માને છે કે સિમ મારા નામે છે, પણ ઉપયોગ કોઈ બીજું કરી રહ્યું છે, તો મને શું? પરંતુ કાયદામાં આવું નથી. જે નામના દસ્તાવેજથી સિમ ઇશ્યૂ થયું છે, તે વ્યક્તિને જ તેના દરેક ઉપયોગ માટે જવાબદાર માનવામાં આવે છે.
આ જ કારણ છે કે DoTએ જનતાને ચેતવણી આપી છે કે, જો તમારા નામે કોઈ એવો નંબર ચાલી રહ્યો છે જેનો તમે ઉપયોગ નથી કરતા, તો તેને તરત જ બંધ કરાવી દો. લોકોને સલાહ આપવામાં આવી છે કે, તેઓ પોતાના નામે એક્ટિવ તમામ સિમ કાર્ડની તપાસ કરે અને કોઈપણ અજાણ્યા કે બંધ પડેલા નંબરને ડિએક્ટિવેટ કરાવી દે.
સાયબર ફ્રોડમાં સિમ કાર્ડ સૌથી સરળ હથિયાર બની ચૂક્યું છે. નકલી ID પર લીધેલા સિમ પર સ્કેમર્સ નવી ઓળખ બનાવી લે છે અને બેન્કિંગ OTPથી લઈને નકલી કસ્ટમર કેર કોલ સુધી બધું જ આના પર ચાલે છે.
જો કોઈ તમારા દસ્તાવેજોનો દુરુપયોગ કરે છે, તો માત્ર ફ્રોડ કરનાર જ નહીં, પરંતુ દસ્તાવેજ આપનાર પણ કાયદાકીય કાર્યવાહીમાં ફસાઈ શકે છે. સંચાર સાથી (Sanchar Saathi) એપનો ઉપયોગ કરીને તમે જાણી શકો છો કે તમારા નામે કેટલા સિમ ઇશ્યૂ થયા છે. જો કોઈ અજાણ્યો નંબર કે એ નંબર જે તમે નથી લીધો, અહીં દેખાય છે, તો તરત જ તેને ડિએક્ટિવેટ કરાવો.
મોબાઈલ નંબર માત્ર એક કનેક્શન નહીં, તમારી ઓળખ છે. જો તમારી ઓળખનો ઉપયોગ ખોટા હાથોમાં જશે, તો મુશ્કેલીઓ પણ તમારી જ વધશે. તેથી, તમારા નામે કયા-કયા નંબર રજિસ્ટર્ડ છે, તેનો કેવી રીતે ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે અને તમારો ફોન અને સિમ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે કે નહીં, તે જોવું હવે જરૂરિયાત નહીં, જવાબદારી બની ચૂક્યું છે.