 "શું છે Sanchar Saathi App જેના પર મચી રહ્યો છે હોબાળો? જાણો કેમ છે જરૂરી અને કેવી રીતે કરશે તમારી મદદ")
Sanchar Saathi App: આજે સ્માર્ટફોન માત્ર કોલ કરવાનું માધ્યમ નથી રહ્યો, પરંતુ તે આપણી બેંક, ડિજિટલ આઇડી અને વ્યક્તિગત દુનિયાની ચાવી બની ગયો છે. આપણું UPI થી લઈને સોશિયલ મીડિયા સુધીનું દરેક જરૂરી કામ આ એક જ ડિવાઇસ સાથે જોડાયેલું છે. આવી સ્થિતિમાં ફોન ચોરાઈ જવો કે કોઈ બનાવટી કોલનો શિકાર બનવું કોઈ ખરાબ સ્વપ્નથી ઓછું નથી. આ વધતા જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને, ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) એ 'સંચાર સાથી' એપને દરેક મોબાઇલ યુઝરની સુરક્ષા ઢાલ બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે. હવે સરકારે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ભારતમાં વેચાતા દરેક નવા સ્માર્ટફોનમાં આ એપ પહેલેથી હાજર રહેશે અને તેને હટાવી શકાશે નહીં. આવી સ્થિતિમાં, સંચાર સાથી એપ શું છે અને તે તમારી મદદ કેવી રીતે કરે છે તે જાણવું સૌથી વધુ જરૂરી છે.
गुजरात में चल रही कांग्रेस की जन आक्रोश यात्राओं के दौरान लोगों ने, खासकर महिलाओं ने, बार-बार कहा है कि राज्य में बढ़ते नशे, अवैध शराब और अपराध ने उनके जीवन में असुरक्षा को गहरा दिया है।
गुजरात महात्मा गांधी और सरदार पटेल की वह धरती है, जहां सत्य, नैतिकता और न्याय की परंपरा रही…
— Rahul Gandhi (@RahulGandhi) December 2, 2025
શું છે સંચાર સાથી એપ?
- સંચાર સાથી એ કેન્દ્ર સરકારની એક ડિજિટલ સુરક્ષા પહેલ છે, જે મોબાઇલ એપ અને વેબસાઇટ બંને તરીકે કામ કરે છે. તેની શરૂઆત વર્ષ 2023 માં કરવામાં આવી હતી. તેનો ઉદ્દેશ્ય લોકોને ગુમ થયેલા મોબાઇલ ફોન અને છેતરપિંડીવાળી વેબ લિંક્સની જાણ કરવા અને તેમને બ્લોક કરાવવાની સુવિધા આપવાનો છે.
- આ પ્લેટફોર્મ એ પણ જણાવે છે કે તમારા નામ પર કેટલા મોબાઇલ કનેક્શન ચાલી રહ્યા છે અને વિવિધ બેંકો તથા નાણાકીય સંસ્થાઓના સાચા અને વિશ્વસનીય કોન્ટેક્ટ્સને ઓળખવામાં મદદ કરે છે.
- આ એપ દ્વારા કોઈ ફ્રોડ કે સ્કેમની ફરિયાદ કરવી ખૂબ જ સરળ છે, કારણ કે તેમાં આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
- તેની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે યુઝરને દર વખતે પોતાનો IMEI નંબર યાદ રાખવાની કે શોધવાની જરૂર પડતી નથી.
- સંચાર સાથી એપ તમારા નામથી જારી કરાયેલા તમામ મોબાઇલ નંબરોની સ્થિતિ દર્શાવે છે, ફોન અસલી છે કે નહીં તે જણાવે છે અને કોઈપણ શંકાસ્પદ મેસેજ, કોલ કે સ્પામની જાણ કરવાની સુવિધા પણ આપે છે.
- આ ઉપરાંત, જો તમારા ફોન પર ભારતીય નંબર પરથી કરેલો કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય કોલ આવે છે, તો તમે તેની ફરિયાદ પણ આ એપ દ્વારા કરી શકો છો, તે પણ OTP દાખલ કર્યા વગર. આનાથી નકલી અને ઠગાઈવાળા કોલની ઓળખ વહેલી તકે થઈ જાય છે.
એપનું 'ચક્ષુ' ફીચર શું કામ કરે છે?
સંચાર સાથી એપમાં 'ચક્ષુ' નામનું ફીચર છે, જેના દ્વારા લોકો છેતરપિંડીવાળા કોલ, મેસેજ અને ઓનલાઈન ફ્રોડની જાણ કરી શકે છે. સરકારના મતે, આ પ્રકારની રિપોર્ટિંગથી ટેલિકોમ વિભાગ સાયબર અપરાધ અને નાણાકીય છેતરપિંડીને રોકવામાં વધુ અસરકારક રીતે કામ કરી શકે છે.
બનાવટી લિંક અને માલવેરની ફરિયાદની સુવિધા
ચક્ષુ ફીચર દ્વારા યુઝર ફિશિંગ લિંક, બનાવટી વેબસાઇટ, ફોન ક્લોનિંગ અને માલવેર જેવી ગતિવિધિઓની પણ ફરિયાદ કરી શકે છે. આ સુવિધા SMS, RCS, iMessage અને WhatsApp, Telegram જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર આવતા શંકાસ્પદ મેસેજ માટે પણ ઉપલબ્ધ છે.
અહીં જાણો કેટલાક જરૂરી પોઈન્ટ્સ...
નકલી સિમ પર સીધો પ્રહાર:
આજકાલ નકલી સિમ એક બહુ મોટો ખતરો બની ચૂક્યા છે. કોઈ તમારી ઓળખ પર સિમ કઢાવીને છેતરપિંડી કરી શકે છે. સંચાર સાથીની મદદથી અત્યાર સુધીમાં 3 કરોડથી વધુ નકલી સિમ કનેક્શન બંધ કરવામાં આવ્યા છે.
OTP અને નંબરથી થાય છે ઓળખ:
જ્યારે તમે એપ ખોલો છો, ત્યારે તે તમારો મોબાઇલ નંબર અને OTP લઈને તમારા ફોનને વેરિફાય કરે છે. ત્યાર બાદ ફોનનો IMEI નંબર સીધો DoTની CEIR સિસ્ટમ સાથે મેળવવામાં આવે છે અને તરત જ ખબર પડી જાય છે કે ફોન સાચો છે કે બ્લેકલિસ્ટમાં છે.
CEIR સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલ છે એપ:
CEIR એક સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝ છે, જેમાં દેશના તમામ મોબાઇલ ફોનોનો રેકોર્ડ રહે છે. સંચાર સાથી આ જ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલ છે, તેથી ફોન સાથે જોડાયેલી કોઈપણ ગરબડ તરત પકડાઈ જાય છે.
ચોરી થતાં જ કરાવી શકાય છે ફોન બ્લોક:
જો તમારો ફોન ખોવાઈ જાય કે ચોરાઈ જાય, તો માત્ર થોડી સેકન્ડમાં આ એપ દ્વારા ફોન બ્લોક કરાવી શકાય છે. આનાથી તમારી બેંક એપ, વોટ્સએપ, ફોટો અને UPI જેવી અંગત માહિતી સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહે છે.
બનાવટી કોલ અને ફ્રોડની ફરિયાદ તરત:
કોઈ પોતાના આપને બેંક, કુરિયર કંપની કે સરકારી અધિકારી જણાવીને કોલ કરે, તો તમે તે નંબરની ફરિયાદ સીધી એપમાં કરી શકો છો. એપ તમને સરકારી અને બેંકના અસલી નંબર પણ બતાવે છે, જેથી તમે સરળતાથી નકલી કોલ ઓળખી શકો.
સેકન્ડ હેન્ડ ફોન ખરીદતા પહેલા તપાસની સુવિધા:
જો તમે જૂનો ફોન ખરીદવા જઈ રહ્યા છો, તો આ એપમાં IMEI નંબર દાખલ કરીને તરત ચેક કરી શકો છો કે ફોન ચોરીનો છે કે નહીં. આનાથી ઠગાઈથી બચવામાં મોટી મદદ મળે છે.
જૂના ફોનોમાં કેવી રીતે પહોંચશે એપ?
જે સ્માર્ટફોન્સનું નિર્માણ પહેલાથી જ થઈ ચૂક્યું છે, તેમના માટે સરકારે નિર્દેશ આપ્યા છે કે કંપનીઓ સોફ્ટવેર અપડેટ દ્વારા આ એપ ફોનમાં મોકલે. સરકારે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે નિયમ ન માનવા પર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
કેન્દ્ર સરકારે મોબાઇલ કંપનીઓને શું આદેશ આપ્યો?
સંચાર મંત્રાલય હેઠળ આવતા દૂરસંચાર વિભાગે મોબાઇલ કંપનીઓને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેઓ ભારતમાં બનતા કે આયાત થતા દરેક ફોનમાં સંચાર સાથી એપ પહેલેથી ઇન્સ્ટોલ કરે. આ આદેશ 28 નવેમ્બરથી લાગુ થયો છે અને કંપનીઓને 90 દિવસની અંદર આ નિયમ અપનાવવા જણાવાયું છે.
)