ભારતને નહીં ખરીદવું પડે રશિયન તેલ, અમેરિકાએ આપી મોટી ઓફર, હટી જશે ટેરિફ !

India US Trade Deal: અમેરિકાએ ભારતીય માલ પર 50% ટેરિફ લગાવ્યો છે અને હવે તેને 500% સુધી વધારવાની ધમકી આપી રહ્યું છે. આ રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદીને કારણે છે. ભારત હાલમાં રશિયા પાસેથી સૌથી વધુ તેલ ખરીદે છે. જોકે, ભારતે છેલ્લા 6 મહિનામાં રશિયા પાસેથી તેની તેલ ખરીદી ઘટાડી છે. 

જાન્યુઆરીમાં, તે ચાર વર્ષના નીચલા સ્તરે પહોંચવાની ધારણા છે. જોકે, અમેરિકા આનાથી ખુશ નથી. તાજેતરમાં, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક બિલને મંજૂરી આપી હતી જે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા દેશો પર 500% સુધી ટેરિફ લગાવશે. જોકે, હવે બંને દેશો વચ્ચે પરિસ્થિતિ સુધરતી હોય તેવું લાગે છે. અમેરિકાએ ભારતને વેનેઝુએલાનું તેલ પૂરું પાડવાની ઓફર કરી છે.

વ્હાઇટ હાઉસના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા ભારત અને ચીનને નવા નિયંત્રિત માળખા હેઠળ વેનેઝુએલા પાસેથી ક્રૂડ તેલ ખરીદવાની મંજૂરી આપવા તૈયાર છે. જોકે, આ માળખું અમેરિકાના નિયંત્રણ હેઠળ રહેશે. અમેરિકા વેનેઝુએલામાં સંગ્રહિત 30 મિલિયનથી 50 મિલિયન બેરલ તેલ વેચવાની યોજના ધરાવે છે. 

વેનેઝુએલામાં વિશ્વનો સૌથી મોટો તેલ ભંડાર છે, અને ભારતની રિફાઇનરીઓ આ તેલનું પ્રક્રિયા કરવા સક્ષમ છે. જો ભારત વેનેઝુએલા પાસેથી તેલ ખરીદે અને રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરે, તો અમેરિકા ટેરિફ ઘટાડીને 25% કરી શકે છે.

ભારતીય કંપનીઓ તૈયાર

રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કહે છે કે તે વેનેઝુએલાના ક્રૂડ તેલ ખરીદવા માટે તૈયાર છે, પરંતુ આ ત્યારે જ થશે જો અમેરિકાની બહારની કંપનીઓને આ તેલ ખરીદવાની મંજૂરી આપવામાં આવે. રિલાયન્સ જામનગરમાં વિશ્વનું સૌથી મોટું રિફાઇનિંગ કોમ્પ્લેક્સ ચલાવે છે. કંપની કહે છે કે તે કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા નિયમો પર સ્પષ્ટતાની રાહ જોઈ રહી છે. એક અહેવાલ મુજબ કંપની યુએસ અધિકારીઓ સાથે વાતચીત કરી રહી છે.

કંપનીના સૂત્રોએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે ભારતની સરકારી માલિકીની તેલ કંપનીઓ, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પ. અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પ. પણ વેનેઝુએલાના તેલ ખરીદવા માટે તૈયાર છે. રિલાયન્સે ગયા વર્ષે માર્ચમાં વેનેઝુએલાના ક્રૂડ તેલ ખરીદવાનું બંધ કર્યું હતું. 

રિલાયન્સને ગયા વર્ષે મે મહિનામાં વેનેઝુએલાથી તેનું છેલ્લું તેલ શિપમેન્ટ મળ્યું હતું. વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોની ધરપકડ બાદ, બંને દેશો વચ્ચે એક કરાર થયો હતો. આ કરાર હેઠળ, વેનેઝુએલા 2 અબજ ડોલર સુધીના ક્રૂડ ઓઇલની નિકાસ કરી શકે છે. આ તેલ આશરે 30થી 50 મિલિયન બેરલ જેટલું હોઈ શકે છે અને તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં મોકલવાનું હતું.

ભારત પર દબાણ

ગુજરાતમાં રિલાયન્સના રિફાઇનિંગ યુનિટ્સની દૈનિક ક્ષમતા આશરે 14 લાખ બેરલ છે. આ રિફાઇનરી તમામ પ્રકારના ક્રૂડ ઓઇલનું પ્રોસેસિંગ કરી શકે છે. એક્સપર્ટ કહે છે કે જો વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલ વૈશ્વિક બજારોમાં પાછું આવે છે, તો તે ડિસ્કાઉન્ટ પર ઉપલબ્ધ થવાની સંભાવના છે. 

આનાથી કાચા માલના વિકલ્પો અને તેને પ્રોસેસ કરી શકતી રિફાઇનરીઓ માટે આર્થિક લાભોમાં વધારો થશે. HPCL-મિત્તલ એનર્જી, નાયરા એનર્જી, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પ. અને મેંગલોર રિફાઇનરી અને પેટ્રોકેમિકલ્સે પણ વેનેઝુએલા પાસેથી તેલ ખરીદ્યું છે.

રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદી ઘટાડવા માટે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને પશ્ચિમી દેશો તરફથી દબાણ વધી રહ્યું છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો આરોપ છે કે આ યુક્રેનમાં રશિયાના યુદ્ધને ભંડોળ પૂરું પાડી રહ્યું છે. એક અહેવાલ મુજબ, યુક્રેન યુદ્ધ પછી ભારતે રશિયા પાસેથી 144 અબજ યુરોનું તેલ ખરીદ્યું છે. અગાઉ, ભારતીય આયાતમાં રશિયાનો હિસ્સો ખૂબ જ ઓછો હતો. જોકે, યુક્રેન યુદ્ધ પછી, પશ્ચિમી દેશોએ રશિયન તેલ પર પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા. ત્યારબાદ, રશિયાએ ભારત અને ચીન જેવા દેશોને ડિસ્કાઉન્ટ પર તેલ સપ્લાય કરવાનું શરૂ કર્યું.

વેનેઝુએલા તેલ

ગયા વર્ષના મધ્યમાં, ભારત રશિયા પાસેથી દરરોજ 2 મિલિયન બેરલ ક્રૂડ તેલ ખરીદતું હતું, પરંતુ ડિસેમ્બર સુધીમાં, આ આંકડો ઘટીને 12 લાખ બેરલ થઈ ગયો. એવું માનવામાં આવે છે કે જાન્યુઆરીમાં આ આંકડો ઘટીને 1 મિલિયન બેરલ થઈ શકે છે. વેનેઝુએલા પાસે 303 અબજ બેરલ ક્રૂડ તેલનો જાણીતો ભંડાર છે, જે કુલ વૈશ્વિક ભંડારના લગભગ 20% છે. જોકે, વૈશ્વિક ઉત્પાદનમાં તેનો હિસ્સો ખૂબ જ ઓછો છે. ટ્રમ્પ ઇચ્છે છે કે મોટી તેલ કંપનીઓ વેનેઝુએલામાં રોકાણ કરે.