કેપી ગયા, કાર્કી આવશે! નેપાળમાં સત્તા પરિવર્તન ભારત માટે રાહત કે આફત?

કાઠમંડુઃ પાડોશી દેશ નેપાળમાં સત્તા પરિવર્તન થઈ ગયું છે. યુવાઓના વિરોધ પ્રદર્શનની સામે કેપી શર્મા ઓલીએ સત્તા છોડવી પડી. કમાન હવે સુશીલા કાર્કીને સોંપવામાં આવી શકે છે, જે વચગાળાના પ્રધાનમંત્રી બનશે. સુશીલા નેપાળ સુપ્રીમ કોર્ટના પ્રથમ મહિલા ચીફ જસ્ટિસ રહી ચૂક્યા છે. 73 વર્ષીય સુશીલા કાર્કીનું સત્તામાં આવવું ભારત માટે શુભ સંકેત છે, કારણ કે તેમણે બુધવારે જે નિવેદન આપ્યું તેમાં ઘણું છુપાયેલું છે.

ભારત વિશે કાર્કી શું વિચારે છે તે જાણતા પહેલા, ચાલો તેમના વિશે જાણીએ. સુશીલા કાર્કી છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી નેપાળમાં સરકાર વિરોધી વિરોધ પ્રદર્શનોનો ચહેરો રહી છે. 11 જુલાઈ, 2016 ના રોજ, તેઓ નેપાળ સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ બન્યા. તેમણે ન્યાયિક સ્વતંત્રતાનું પાલન કરતી વખતે નેપાળ સરકારના ભ્રષ્ટાચાર સામે ઘણા નિર્ણયો લીધા. આ પગલાંને કારણે, તેઓ નેપાળના જનરેશન ઝેડમાં લોકપ્રિય બન્યા. સુશીલા કાર્કીનો ભારત સાથે પણ સંબંધ છે. તેમણે અહીંથી પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન કર્યું. તેમણે બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીમાંથી રાજકીય વિજ્ઞાનમાં પીજી કર્યું.

ભારત માટે શું છે શુભ સંકેત?
કોઈપણ બે દેશો વચ્ચેનો સંબંધ સત્તા પર રહેલા નેતાઓના વિચારથી નક્કી થાય છે. ઇતિહાસ આ વાતનો સાક્ષી રહ્યો છે. હાલનું ઉદાહરણ બાંગ્લાદેશનું છે. શેખ હસીના ત્યાંના પ્રધાનમંત્રી હતા તો ભારત અને બાંગ્લાદેશના સંબંધ મજબૂત હતા, પરંતુ યૂનુસના આવ્યા બાદ સ્થિતિમાં ફેરફાર થયો છે. હિંદુઓ પર હુમલા શરૂ થયા. પરંતુ નેપાળની સ્થિતિ તેનાથી વિપરીત જોવા મળી શકે છે.

ઓલી ભારત વિરોધી હતા. ભારત અને નેપાળના સંબંધ ખરાબ થાય તેવા તેમણે ઘણા કામ કર્યાં. પરંતુ હવે સ્થિતિ બદલાશે. કાર્કીનું બેકગ્રાઉન્ડ અને તેમનું તાજેતરનું નિવેદન તે તરફ ઈશારો કરે છે.

આ પણ વાંચોઃ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નજીકના સહયોગી ચાર્લી કિર્કની ગોળી મારીને હત્યા

સુશીલા કાર્કીને આજે પણ ભારતમાં વિતાવેલા દિવસો યાદ છે. તેમણે બુધવારે કહ્યું કે મને હજુ પણ BHU ના શિક્ષકો યાદ છે. મને ત્યાંના મિત્રો યાદ છે. મને ગંગા નદી યાદ છે. BHU ના દિવસો યાદ કરતા સુશીલાએ કહ્યું કે ગંગા કિનારે એક હોસ્ટેલ હતી. અમે ઉનાળાની રાત્રે છત પર સૂતા હતા.

સુશીલા કાર્કી ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના સંબંધો પ્રત્યે સકારાત્મક છે. તેમણે એક મુલાકાતમાં કહ્યું કે હું પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને શુભેચ્છા પાઠવું છું. પીએમ મોદી વિશે મારો સારો અભિપ્રાય છે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, ઘણા દિવસોથી અમે ભારત સાથે સંપર્કમાં નથી. અમે આ વિશે વાત કરીશું. જ્યારે કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય મામલો હોય છે, બે દેશો વચ્ચે, ત્યારે કેટલાક લોકો સાથે બેસીને નીતિ બનાવે છે.

તેમણે તે પણ કહ્યું કે બે દેશોની સરકાર વચ્ચે સંબંધ એક અલગ મામલો છે. નેપાળના લોકો અને ભારતના લોકો વચ્ચે ખૂબ સારા સંબંધ છે. આ સારો સંબંધ છે. અમારા ઘણા સંબંધીઓ, આપણા ઘણા પરિચિત.... અમારી વચ્ચે સદ્ભાવના અને પ્રેમ છે. તેમણે કહ્યું કે તે ભારતીય નેતાઓથી પ્રભાવિત છે. અમે તેને અમારા ભાઈ-બહેન માનીએ છીએ.

સુશીલાને પોતાને ભારતની નજીક માને છે. તેણીએ કહ્યું કે હું ભારતીય સરહદ નજીક બિરાટનગરની રહેવાસી છું. ભારત કદાચ મારા ઘરથી માત્ર 25 માઇલ દૂર છે. તેણીએ કહ્યું કે તે નિયમિતપણે સરહદ પર સ્થિત બજારમાં જાય છે. સુશીલાના આ નિવેદનોથી સ્પષ્ટ થાય છે કે નેપાળમાં તેમનું સત્તામાં આવવું એ ભારત માટે સારો સંકેત છે.

ભારત નેપાળની પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે
ભારત કાઠમંડુમાં જે કંઈ પણ થઈ રહ્યું છે તેના પર નજર રાખી રહ્યું છે. નેપાળ ભારત સાથે 1750 કિમી સરહદ ધરાવે છે. તે ઉત્તરાખંડ, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ અને સિક્કિમ સાથે તેની સરહદ ધરાવે છે. પીએમ મોદીએ પોતે X પર નેપાળની પરિસ્થિતિ અંગે પોસ્ટ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે નેપાળમાં હિંસા હૃદયદ્રાવક છે. મને દુઃખ છે કે ઘણા યુવાનોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. તેમણે મંગળવારે કેબિનેટ મંત્રીઓ સાથે સુરક્ષા બેઠક પણ યોજી હતી.

આ પણ વાંચોઃ નેપાળમાં સોશિયલ મીડિયા તો ફ્રાન્સમાં શું કરાયું બ્લોક?પેરિસની જનતા શું ઈચ્છે છે,જાણો

નેપાળમાં ચાલી રહેલી અશાંતિ ભારતમાં સ્થાયી થયેલા નેપાળી સમુદાયને પણ અસર કરી રહી છે. ભારતમાં લગભગ 35 લાખ નેપાળી કામ કરે છે, પરંતુ નિષ્ણાતો કહે છે કે વાસ્તવિક સંખ્યા આનાથી ઘણી વધારે હોઈ શકે છે. નેપાળ હિન્દુ બહુમતી ધરાવતો દેશ છે. બંને દેશોના લોકો વચ્ચે ગાઢ સંબંધો છે. લોકો બંને દેશો વચ્ચે વિઝા કે પાસપોર્ટ વિના મુસાફરી કરે છે. નેપાળીઓ પણ 1950 ની સંધિ હેઠળ કોઈપણ પ્રતિબંધ વિના ભારતમાં કામ કરી શકે છે. ભૂટાન સાથેના આ ક્ષેત્રમાં ભારત એકમાત્ર એવો દેશ છે જ્યાં આ વ્યવસ્થા છે. આ ઉપરાંત, નેપાળના 32,000 ગુરખા સૈનિકો દાયકાઓ જૂના ખાસ કરાર હેઠળ ભારતીય સેનામાં સેવા આપી રહ્યા છે.

સત્તા ગુમાવી દીધી પરંતુ ઓલીનો ઘમંડ દૂર ન થયો
નિષ્ણાતો કહે છે કે કેપી શર્મા ઓલી ચીન તરફ ઝુકાવ ધરાવતા હતા. તેમણે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ભારત સાથેના સંબંધો બગાડ્યા. તેમણે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં અંતર લાવ્યા. જતા સમયે પણ તેમણે ભારત પર આરોપ લગાવ્યો. લિપુલેખ, ભગવાન રામ પર તેમનું વલણ જાણીતું છે. તેમણે બુધવારે આપેલા નિવેદનમાં પણ તેનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

ઓલીએ ભારત વિરોધી નિવેદનો આપ્યા અને કહ્યું કે તેમણે અયોધ્યામાં ભગવાન રામના મંદિરનો વિરોધ કર્યો હોવાથી તેમણે સત્તા ગુમાવી દીધી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જો તેમણે લિપુલેખ, કાલાપાણી અને લિમ્પિયાધુરાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો ન હોત તો તેઓ સત્તામાં રહ્યા હોત. ઓલી અને તેમની પાર્ટી આ સ્થળોને ભારત સાથે વિવાદિત વિસ્તારો કહે છે.

નેપાળી ભૂતપૂર્વ પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે લિપુલેખ, કાલાપાણી અને લિમ્પિયાધુરા નેપાળના છે. મેં એમ પણ કહ્યું હતું કે ભગવાન રામનો જન્મ ભારતમાં નહીં પણ નેપાળમાં થયો હતો. જો મેં આ બાબતો સાથે સમાધાન કર્યું હોત, તો હું ઘણા સરળ રસ્તાઓ પસંદ કરી શક્યો હોત અને ઘણા ફાયદા મેળવી શક્યો હોત. જો મેં બીજાઓને મારા માટે નિર્ણય લેવા દીધો હોત, તો મારું જીવન ખૂબ જ અલગ હોત, પરંતુ તેના બદલે મેં નેપાળને બધું આપી દીધું. પદ અને પ્રતિષ્ઠા મારા માટે ક્યારેય મહત્વની રહી નથી.