એક એકસ્માતના કારણે સરકારને ગુમાવી પડી ખુરશી! જાણો નેપાળમાં 'તખ્તાપલટ'ની કેવી રીતે થઈ શરૂઆત?

Nepal protest Reason: નેપાળમાં આ દિવસોમાં પરિસ્થિતિ ખૂબ જ ગંભીર છે. રસ્તાઓ પર યુવાનોના વિરોધ પ્રદર્શનોએ સરકારને પાડી દીધી. જોકે, આ વિરોધ પ્રદર્શન પહેલા એક એવી ઘટના બની હતી, જેનાથી ત્યાંના લોકો ખૂબ જ ગુસ્સે થયા હતા. એક મંત્રીની ગાડીએ એક નાની છોકરીને ટક્કર મારી અને તેને ત્યાં છોડીને ભાગી ગયા. આ ઘટનાએ લોકોના ગુસ્સાને વધુ ભડકાવ્યો. આ માત્ર એક અકસ્માત નહોતો, પરંતુ તે ઘણા વર્ષોથી લોકોના મનમાં દબાયેલા ગુસ્સાનું પરિણામ હતું. લોકો પહેલાથી જ બેરોજગારી, મોંઘવારી અને ભ્રષ્ટાચારથી પરેશાન હતા અને આ ઘટનાએ આગમાં ઘી ઉમેર્યું.

એક અકસ્માત જે બની ગયો મોટો મુદ્દો
નેપાળમાં 26 સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર પ્રતિબંધ પછી 6 સપ્ટેમ્બરના રોજ સવારે 7:15 વાગ્યે એક મંત્રી રામ બહાદુર મગરની જીપે 11 વર્ષની ઉષા મગર સુનુવારને ટક્કર મારી. છોકરી શાળાની બહાર હતી. જ્યારે આ અકસ્માત થયો. સીસીટીવી કેમેરામાં સ્પષ્ટ દેખાતું હતું કે, કાર છોકરીને ટક્કર મારી તેને ત્યાં જ છોડીને જતી રહ્યા. સદનસીબે છોકરીને ફક્ત ઈજા થઈ, પરંતુ આ તસવીર સોશિયલ મીડિયા પર આગની જેમ ફેલાઈ ગઈ.

ફ્રાન્સની સરકાર વિરુદ્ધ લોકોમાં ભારે રોષ, ઠેર-ઠેર વિરોધ પ્રદર્શન, રસ્તાઓ પર તોડફોડ

સરકારની ઉદાસીનતા
આ ઘટના પછી વડાપ્રધાન કેપી શર્મા ઓલીએ તેને એક સામાન્ય અકસ્માત ગણાવ્યો અને સારવારનો ખર્ચ ઉઠાવવાનું વચન આપ્યું. તેમની આ વાતથી લોકો વધુ ગુસ્સે થયા. લોકોને લાગ્યું કે, સરકારને તેમની બિલકુલ પરવા નથી. પોખરા યુનિવર્સિટીના એક પ્રોફેસર યોગ રાજ લામિછાનેએ કહ્યું કે, "તે સમયે બતાવેલી ઉદાસીનતાએ જે પણ થોડો વિશ્વાસ બચ્યો હતો તેનો નાશ કર્યો. જો કોઈ મંત્રીની ગાડી કોઈ શાળાની છોકરીને ટક્કર મારી શકે અને વડાપ્રધાન તેને સામાન્ય કહી રહ્યા હોય, તો તે બીજાઓને શું સંદેશ આપશે?" જ્યારે ત્રિભુવન યુનિવર્સિટીની વિદ્યાર્થીની મીરા થાપાએ કહ્યું કે, "તેઓએ એક છોકરીના દર્દને એમ જ અવગણ્યું નહીં. તેમણે અમને બતાવ્યું કે, અમે મહત્વપૂર્ણ નથી. અમે પહેલાથી જ ભ્રષ્ટાચાર, ભાઈ-ભત્રીજાવાદ અને બેરોજગારી પ્રત્યે ગુસ્સે હતા. આ ચિનગારી હતી."

ઘણા વર્ષોનો ગુસ્સો
આ ગુસ્સો ફક્ત આ એક ઘટનાને કારણે નહોતો. નેપાળમાં ઘણા મહિનાઓથી લોકોમાં અસંતોષ વધી રહ્યો હતો. યુવાનો બેરોજગારીથી પરેશાન છે. વર્લ્ડ બેન્ક અનુસાર 2024માં 15થી 24 વર્ષના યુવાનોમાં બેરોજગારીનો દર 20.8% હતો. નોકરીઓના અભાવે લાખો યુવાનો દર વર્ષે વિદેશ જાય છે, ખાસ કરીને ખાડી દેશોમાં ચાલ્યા જાય છે. જે લોકો દેશમાં રહે છે, તેમને વધતી મોંઘવારી અને સ્થિર વિકાસનો સામનો કરવો પડે છે. દેશની આવકના એક તૃતીયાંશથી વધુ (33.1%) વિદેશમાં રહેતા નેપાળી લોકોની કમાણીમાંથી આવે છે.

TV હોસ્ટથી લોકપ્રિય, પછી બન્યા નેપાળના ડિપ્ટી PM... કોન છે રબી લામિછાને?

ભ્રષ્ટાચાર અને પરિવારવાદના આરોપ
લોકોનો ગુસ્સો ભ્રષ્ટાચાર અને પરિવારવાદ પર પણ હતો. રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર આયોગના પૂર્વ કમિશનર સુશીલ પ્યાકુરેલે કહ્યું કે, "તમે જ્યાં જુઓ ત્યાં નેતાઓના પુત્રો, પુત્રીઓ અને ભત્રીજાઓ અને ભત્રીજીઓ સરકારી હોદ્દા પર બેઠા છે. સામાન્ય માણસ માટે કંઈ બચ્યું નથી." ઘણા યુવાનોને લાગે છે કે, તેમના માટે તકો સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. એક યુવાન ડિઝાઇનર સૃજાના લિમ્બુએ કહ્યું કે, "મારા મિત્રો તેને 'સોફ્ટ એક્ઝાઇલ' કહે છે. કાં તો દેશ છોડી દો, અથવા અહીં સન્માન વિના રહો. અમે શિક્ષિત છીએ, પરંતુ અમારી અવગણના કરવામાં આવે છે."

સોશિયલ મીડિયા પર 'નેપો કિડ્સ'નો ગુસ્સો
આ વિરોધનું બીજું કારણ 'નેપો કિડ્સ' એટલે કે પ્રભાવશાળી નેતાઓના બાળકો સોશિયલ મીડિયા પર તેમની લક્ઝરી લાઈફસ્ટાઈ બતાવી રહ્યા હતા. એક પ્રદર્શનકારીએ કહ્યું કે, "આ 'નેપો કિડ્સ' ઇન્સ્ટાગ્રામ અને ટિકટોક પર તેમની વૈભવી જીવનશૈલી બતાવે છે, પરંતુ તે નથી બતાવતા કે આ પૈસા ક્યાંથી આવે છે." વિશ્લેષકો માને છે કે, આ વિરોધ પ્રદર્શન થવાનું નક્કી હતો. પ્રોફેસર લામિછાનેએ કહ્યું કે, "સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધથી દાયકાઓ જૂની ફરિયાદોને વધુ હવા આપી. યુવાનો હવે વધુ રાહ જોવા તૈયાર નથી. તેઓ હવે પરિવર્તન ઇચ્છે છે." કાઠમંડુની શેરીઓમાં "ઓલી ચોર, દેશ છોડ"ના નારા લગાવા લાગ્યા, જે લોકોના ગુસ્સાનું પ્રતીક બની ગયું. એક વિદ્યાર્થી બિબેક અધિકારીએ કહ્યું કે, "અમે લોકશાહીની કહાનીઓ સાંભળીને મોટા થયા, પરંતુ અમે મંત્રીઓના રાજાશાહીમાં જીવી રહ્યા છીએ. એક અટક દરેક દરવાજા ખોલી શકે છે." આ રીતે એક નાની ઘટનાએ નેપાળમાં મોટા વિરોધની શરૂઆત કરી દીધી.

નેપાલના એકમાત્ર અબજોપતિ, ભારતની ગલી-ગલીમાં વેચાય છે આ વસ્તુ; 16700 કરોડની છે નેટવર્થ

આ વિરોધ પ્રદર્શન પછી નેપાળી કોંગ્રેસના નેતા અને પૂર્વ વિદેશ મંત્રી એનપી સઉદે નિરાશાનો સ્વીકાર કર્યો. પોતાના નિવેદનમાં તેમણે કહ્યું કે, "હા, ભ્રષ્ટાચાર અને ભાઈ-ભત્રીજાવાદ વાસ્તવિક મુદ્દાઓ છે, પરંતુ આનો ઉકેલ કાયદાકીય માધ્યમો અને બંધારણ દ્વારા લાવવો જોઈએ." આ મુદ્દા પર હવે નેતા ગમે તે કહેતા હોય, પરંતુ 35 વર્ષીય રચના સપકોટા જેવા પ્રદર્શનકારીઓની વિચારસરણી અલગ છે. તેમણે કહ્યું કે, "ગઈકાલે જે બન્યું તે જોયા પછી મારી માનવતાએ મને ઘરે રહેવાની મંજૂરી આપી નહીં. અમે તે લોકો માટે ન્યાય ઈચ્છીએ છીએ જેઓ માર્યા ગયા." એટલે કે અન્ય મુદ્દાઓ ઉપરાંત વિરોધ પ્રદર્શનમાં યુવાનોના મૃત્યુ પછી મામલો વધુ ખરાબ થયો.