)
ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଭାଇ-ଭଉଣିଙ୍କ ସ୍ନେହ, ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ନେଇ ଅନେକ ପର୍ବ ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ରହି ଆସିଛି। ଅଞ୍ଚଳ ଭିତ୍ତିରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିନ ଭାଇ ଭଉଣିମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଏହିକ୍ରମରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପୁରୀରେ ଆଜି ପାଳନ କରାଯାଉଛି ଭାଇ ଦ୍ୱିତୀୟା ବା ଯମ ଦ୍ୱିତୀୟା। ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଆଜିର ଦିନରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡର ଦେବତା ଯମ ନିଜ ଭଉଣୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଥାଆନ୍ତି। ଭଉଣିଙ୍କ ଘରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମୟ ବିତାଇ ଥାଆନ୍ତି। ସେଥିଲାଗି ଆଜି ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଯମ ଦଣ୍ଡ ମିଳେ ନାହିଁ ବୋଲି ବି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
ପରମ୍ପରା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥି ଅବସରରେ ଯମ ଦ୍ୱିତୀୟା ବା ଭାତ୍ରୁ ଦ୍ୱିତୀୟା ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ପର୍ବ ଭାଇ ଭଉଣୀଙ୍କର ସ୍ନେହର ଏବଂ ପ୍ରେମର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ। ଏହି ଦିନ ଭଉଣୀମାନେ ଯମଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜ ନିଜ ଭାଇମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବୀଦ କାମନା କରିଥାନ୍ତି।
ଯମ ଦ୍ଵିତୀୟା ଦିନ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ଜମ୍ବେଶ୍ଵର ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟୀ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ଯେ ଏହି ଭାତ୍ରୁ ଦ୍ବିତୀୟା ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁତ୍ର ଯମ ନିଜ ଭଉଣୀ ଯମୁନାଙ୍କର ଘରକୁ ଯାଇ ଭୋଜନ କରି ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ। ସେବେ ଠାରୁ ଏହି ପର୍ବକୁ ଯମ ଦ୍ୱିତୀୟା ଏବଂ ଭାତ୍ରୁ ଦ୍ବିତୀୟା ରୂପରେ ପାଳନ କରାଯାଏ।
ଏହି ଦିନରେ ଯମଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପରେ ଯମୁନାଙ୍କୁ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଇଥାଏ। ଏହା ସହ ଏହି ଦିନ ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ। ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ଏହି ଭାତ୍ରୁ ଦ୍ବିତୀୟା ରେ ଯେଉଁ ଭଉଣୀ ନିଜ ହାତରେ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଭାଇକୁ ଭୋଜନ କରାଇବ ତଥା ଯେଉଁ ଭାଇ ଭଉଣୀର ଆତିଥ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିବ ତାର ଆୟୁ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ଏହି ପର୍ବର ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଦିନରେ ଭଉଣୀ ନିଜ ଭାଇକୁ ଟିକା ଲଗାଇ , ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଖୁଆଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ହୋଇଥାଏ।