SRS Report: ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆଡ଼କୁ ମୁହାଁଇଛି ଭାରତର ଜନସଂଖ୍ୟା, ଏସବୁ ବୟସର ଲୋକଙ୍କ ନିରନ୍ତର ହେଉଛି ହ୍ରାସ

India's Demographic Shift: ଭାରତର ଜନସଂଖ୍ୟା ଧୀରେ ଧୀରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆଡ଼କୁ ମୁହାଁଇଛି। ସେମ୍ପଲ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ ସିଷ୍ଟମ (SRS) ର ୨୦୨୩ ରିପୋର୍ଟରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି। SRS ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଭାରତରେ ପ୍ରଜନନ ହାର ହ୍ରାସ ପାଉଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ବୟସର ଜନସଂଖ୍ୟା (୧୫-୫୯ ବର୍ଷ)ର ଅନୁପାତ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ତଥାପି ୦-୧୪ ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀର ଜନସଂଖ୍ୟା ନିରନ୍ତର ହ୍ରାସ ପାଉଛି।

୦-୧୪ ବୟସ ବର୍ଗର ଜନସଂଖ୍ୟା କେତେ?
ସେମ୍ପଲ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ ସିଷ୍ଟମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୧୯୭୧ ରୁ ୧୯୮୧ ମଧ୍ୟରେ ୦-୧୪ ବୟସ ବର୍ଗର ଅଂଶ ୪୧.୨ ପ୍ରତିଶତରୁ ହ୍ରାସ ପାଇ ୩୮.୧ ପ୍ରତିଶତକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ୧୯୯୧ ରୁ ୨୦୨୩ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୩୬.୩ ପ୍ରତିଶତରୁ ୨୪.୨ ପ୍ରତିଶତକୁ ଖସି ଆସିଥିଲା। ଭାରତର ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର ଜେନେରାଲଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ SRS ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ସେହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶର ମୋଟ ପ୍ରଜନନ ହାର ୧୯୭୧ ରେ ୫.୨ ରୁ ୨୦୨୩ ରେ ୧.୯ କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି।

କେତେ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ କରାଯାଇଥିଲା ସର୍ଭେ?
SRS ଦ୍ୱାରା ଏହି ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ପ୍ରାୟ ୮୮ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଏକ ନମୁନା ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଏହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଜନସଂଖ୍ୟାଗତ ସର୍ଭେ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଭାରତର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ୦-୧୪ ବୟସ ବର୍ଗର ପୁଅମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଝିଅମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ। ଏହାର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହେଉଛି ଦିଲ୍ଲୀର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଯେଉଁଠାରେ ଝିଅଙ୍କ ଅନୁପାତ ଅଧିକ।

କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀ କେତେ?
SRS ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀର ଅନୁପାତ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ୫୩.୪ ପ୍ରତିଶତରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ୬୬.୧ ପ୍ରତିଶତ ହୋଇଛି। ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରତିଶତ ଦିଲ୍ଲୀରେ (୭୦.୮ ପ୍ରତିଶତ) ତା’ପରେ ତେଲେଙ୍ଗାନା (୭୦.୨ ପ୍ରତିଶତ) ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ (୭୦.୧ ପ୍ରତିଶତ) ରହିଛି, ଯେତେବେଳେ ସବୁଠାରୁ କମ ପ୍ରତିଶତ ବିହାରରେ (୬୦.୧ ପ୍ରତିଶତ) ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଏହି ବର୍ଗ ୬୮.୮ ପ୍ରତିଶତ ଯେତେବେଳେ କି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୬୪.୬ ପ୍ରତିଶତ।

ବୟସ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟା କେତେ?
SRS ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଭାରତର ଜମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀରରେ ଗ୍ରାମୀଣ ମହିଳା ଏବଂ ଆସାମର ସହରାଞ୍ଚଳ ପୁରୁଷଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସର୍ବାଧିକ ଅଂଶ ରହିଛି। ଦେଶରେ ବୟସ୍କ ଜନସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ୬୦ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୯.୭ ପ୍ରତିଶତ ହୋଇଛି। ଏହି ବର୍ଗରେ କେରଳ (୧୫.୧ ପ୍ରତିଶତ), ତାମିଲନାଡୁ (୧୪ ପ୍ରତିଶତ) ଏବଂ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ (୧୩.୨ ପ୍ରତିଶତ) ଶୀର୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି।