ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಮನ ವಿವಾಹವಾದ ಕೂಡಲೇ, ರಾಜ ದಶರಥನು ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನಿಗೆ ರಾಜನಾಗಿ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ದಶರಥ ಮದುವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಜೊತೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತುಂಬು ಹೃದಯದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ದಶರಥನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಿತನಾದನು. ಅವನು ರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅವರು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಜನರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಅವರಿಗೆ "ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರಾಮನಿಗೆ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿದರೆ ನಾನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತೇನೆ". ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆಗ ರಾಮನು ತಮ್ಮ ರಾಜನಾಗಬೇಕೆಂದು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
ಭರದಿಂದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜನರಿಗೆ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡಲು ಗಾಯಕರು, ನರ್ತಕಿಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ನಗರವನ್ನು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಲು ನಗರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ, ದಶರಥನು ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದನು ಮತ್ತು ರಾಜನು ತನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು. "ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಎಂದಿಗೂ ದುರ್ಗುಣಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಬಾರದು ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಳಬೇಕು" ಎಂಬುದಾಗಿ ದಶರಥನು ರಾಮನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು. ರಾಜನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವನು ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ರಾಮನಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಕೌಸಲ್ಯಾ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಳು. ಈ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ತನಗೆ ತಿಳಿಸಿದವರಿಗೆ ಅವಳು ಉದಾರವಾಗಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದಳು.
ರಾಮನಿಗೆ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಿತ್ರಾ, ಶತ್ರುಘ್ನರ ತಾಯಿ ಕೂಡ ಈ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
ಮಮತೆಯ ಸುಳಿ ಮಂಥರೆ:
ಈ ಸುದ್ದಿ ಕೈಕೇಯಿಯ ಕಿವಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ರಾಮನು ರಾಜನಾಗಬೇಕೆಂದು ಅವಳು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಳು, ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಮಂಥರೆ, ಅವಳ ಸೇವಕಿ ಅವಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮಲಿನಮಾಡಿದಳು.
"ಕೈಕಾ, ನಿಮಗೂ ಒಬ್ಬ ಮಗನಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ಮರೆತಿದ್ದೀರಾ? ನಿಮ್ಮ ಮಗ ಭರತನಿಗೆ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ. ರಾಮನು ರಾಜನಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೌಸಲ್ಯ ಅಹಂಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಅವಳ ಸೇವಕಿ ಮತ್ತು ಭರತನನ್ನು ರಾಮನ ಸೇವಕನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ರಾಜ ದಶರಥ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನವರಾಗಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಅವನು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ? ರಾಮನನ್ನು ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಭರತನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ನ್ಯಾಯೋಚಿತವೇ? "ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿ". ನಾನು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು?" ಕೈಕೇಯಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
"ಮಂಥರೆ, ರಾಮ ಹಿರಿಯವನು. ಅವನು ಸದ್ಗುಣಶೀಲನು, ಅವನು ಧೀರ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ. ಜನರು ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಅವನನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಮಂಥರೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅವಳು ಕೈಕೇಯಿಗೆ "ಪ್ರಿಯ ಮಗು! ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆ. ರಾಮನ ಬಗೆಗಿನ ನಿಮ್ಮ ತಪ್ಪಾದ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸಬಲ್ಲೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚಿಸಿ! ಭರತನ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ! ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಗಂಡನನ್ನು ನೋಡಿ ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನ ಆಯೋಧ್ಯೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಕೈಕೇಯಿ! ಮೂರ್ಖರಾಗಬೇಡಿ. ನೀವು ಈಗ ಬದಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಭರತನನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸುತ್ತೀರಿ..?"
ಮಂಥರೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೈಕೇಯಿ ಆ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದಳು, ಇಲ್ಲ, ರಾಮ ರಾಜನಾಗುವುದು ಅವಳಿಗೂ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ಕೈಕೇಯಿ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು ತಕ್ಷಣ ಮಂಥಾರಳನ್ನು ಕೇಳಿದಳು. ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ ಆದರೆ ರಾಮ ರಾಜನಾಗುವುದನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದು? ರಾಮನನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮಂಥರೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.'ಅದು ಹೇಗೆ ಮಂಥರಾ? ಎಂದು ಕೈಕೆ ಕೇಳಿದಳು"
"ದೇವ ಮತ್ತು ಅಸುರರ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀವು ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಿದಾಗ ದಶರಥನು ನಿಮಗೆ ಎರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂದು ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿಲ್ಲವೇ? ಈಗ ಆ ವರಗಳನ್ನು ಕೇಳು. ದಶರಥ ನಿಮ್ಮ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು, ನೀವು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ತೋರಿಸಿ, ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಎರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಭರತನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಆಸೆ ರಾಮನನ್ನು 14 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು. ಮಂಥರೆಯ ಈ ಮಾತು ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ರಾಮನಿಗೆ ಅವಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನಂತೆ ನೋಡಿದ್ದನ್ನು ಅವಳು ಮರೆತಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ರಾಮನು ತನ್ನ ಶತ್ರುವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು, ಯಾರೋ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭರತನಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೆನಿಸಿ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವಳು ಧರಿಸಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತಮ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹರಿದು ಹಾಕಿದಳು, ಅವಳು ಅಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಎಸೆದಳು. ಮತ್ತು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಳು.
ರಾಜ ತನ್ನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಭವ್ಯವಾದ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಕೈಕೇಯಿ ಕೋಣೆಗೆ ಬಂದನು. ಆದರೆ ಹೊದಿಸಿದ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಹರಿದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವನು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡನು. ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ರಾಣಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಯಿತು. ಅವನು ಅವಳ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒರೆಸಿಕೊಂಡು ಅವಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು “ಓ, ನನ್ನ ರಾಣಿಯೇ! ನೀನು ಯಾಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದೀಯಾ? ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ಹೇಳು. ನೀನು ಯಾಕೆ ಅಸಮಾಧಾನ-ಗೊಂಡಿದ್ದೀಯಾ?
ಕೈಕೇಯಿ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಳು. "ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೀವು ಎರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುತ್ತೀರಾ?" ಅವಳು ಕೇಳಿದಳು. ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ, ಪ್ರಿಯ" ರಾಜ ಹೇಳಿದನು. "ನಾನು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ರಾಮನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ". ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಭಾವಿಸಿದ ಕೈಕೇಯಿ "ಭರತನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಆಸೆ. ನನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಆಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು, ರಾಮನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಂತೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು. ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಇದೀಗ ನಡೆಸಿಕೊಡಿ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ".ರಾಜ ದಶರಥನಿಗೆ ಅವನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ನಂಬಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೈಕೇಯಿ ಅಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಯಿಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಆತ ಗಾಬರಿಯಾದನು. "ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ತಮಾಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ ಎಂದು ಅವನು ಕೇಳಿದನು.
"ಇಲ್ಲ, ನಾನು ತುಂಬಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದೇನೆ", ಕೈಕೇಯಿ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಳು. ರಾಜನು ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಮೂರ್ಛ ಹೋದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು “ಕೈಕಾ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡು. ನೀನು ಕೇಳುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ರಾಮನನ್ನು ನಿನ್ನ ಮಗನಂತೆ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೀಯ ಎಂದು ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಭರತನು ರಾಮನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಭಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅವನು ನಿಮ್ಮ ದ್ರೋಹವನ್ನು ತಿಳಿದಾಗ ಅವನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೈಕಾ ಈ ದ್ರೋಹವನ್ನು ಮಾಡಬೇಡ! ಅಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ರಾಮನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಸಹಿಸಲಾರೆ. ನನ್ನ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಕಟವನ್ನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೇರಬೇಡ. ನೀನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೆ, ನಾನು ಭರತನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಆದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ರಾಮನನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಡ". ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟನು. ದಶರಥನು ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕೈಕೇಯಿ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಅವಳು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ಮಾತ್ರ ಭರತನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಅಚಲವಾಗಿದ್ದಳು. "ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ಅವಳು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಳು. ರಾಜ ಮಸುಕಾದ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು. ರಾಮನು ಯಜ್ಞದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅದೂ ಬಹಳ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ನಂತರ. ದಶರಥನು ಅಂತಹ ಅಮೂಲ್ಯ ಮಗನನ್ನು ಹೇಗೆ ದ್ರೋಹಿಸಲಿ? ಕೈಕೇಯಿ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ? ಅವಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದವರು ಯಾರು? ಈ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ಪೀಡಿಸಿದ ರಾಜ ಮತ್ತೆ ಕೈಕೇಯಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ "ಕೈಕಾ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳದೆ ರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನೀನು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದೀಯ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು. ನಾನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ, ಈ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಜನರು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೈಕೇಯಿ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ದಶರಥ ಆ ರಾತ್ರಿ ಕೈಕೇಯಿ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದನು. ಅವಳನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು, ಮತ್ತು ಕರುಣೆಗಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮುಂಜಾನೆ. ಅಯೋಧ್ಯೆ ನಗರವು ಸುಂದರ ನೋಟವನ್ನು ಧರಿಸಿತ್ತು. ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಜನರು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಇತರ ಋಷಿಮುನಿಗಳು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಕೈಕೇಯಿ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದ ಮಂತ್ರಿ, ಕೋಣೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು, ರಾಜನು ದುಃಖದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಮಂತ್ರಿ ದಶರಥನನ್ನು ಕೇಳಿದನು ವಿಷಯ ತಿಳಿದಾಗ ರಾಜನು ರಾಮನನ್ನು ಕೈಕೇಯಿ ಕೋಣೆಗೆ ಬರುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದನು ನಾನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
ರಾಮನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೈಕೇಯಿಯ ಕೋಣೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು "ರಾಮ! ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗ ರಾಮ!”
"ತಾಯಿ, ತಂದೆ ಯಾಕೆ ಮಸುಕಾದ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಏನಾದರೂ ದುಃಖವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಯೇ?.” ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕೈಕೇಯಿ ತನ್ನ ಎರಡು ಇಚ್ಛೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜನ ಹಿಂಜರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
ಯಾವುದೇ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ರಾಮ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ "ತಾಯಿ, ನಾನು ವಿರಕ್ತನಂತೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ನೀವು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ. ಇಷ್ಟೇನಾ? ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಇಂದೇ ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ, ಭರತ ನನ್ನ ಸಹೋದರ, ಅವನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ನೋಡಲು ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ”. ರಾಮ ಮುಂದುವರೆದು ಬಹಳ ಶಾಂತ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ. "ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ, ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ತಂದೆಯನ್ನು ಅತೃಪ್ತರಾಗಿ ನೋಡಲು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಭರತನನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ”.
ರಾಮ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. "ರಾಮ, ನಾನು ಭರತನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನೀನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರಡಬಹುದು.
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ದಶರಥ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ "ಕೈಕಾ, ಅಷ್ಟು ಕ್ರೂರವಾಗಿರಬೇಡ" ಎಂದು ಕೂಗಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ರಾಮನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಆತುರದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಅವನಿಗೆ "ಪ್ರಿಯ ತಂದೆಯೇ, ನೀವು ನೀಡಿದ ಯಾವುದೇ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ.” ಅವನು ಕೈಕೇಯಿ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದನು "ತಾಯಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಸೀತಾಗೆ ಹೇಳಲು ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿ". ಅವನು ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದನು ಮತ್ತು ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ಬಹಳ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಹೊರಟನು.
ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ಕೌಸಲ್ಯ "ರಾಮ, ನನ್ನ ಮಗು! ನೀನಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ಬದುಕಬಲ್ಲೆ? ನನ್ನನ್ನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿಗೆ ಕರೆದೊಯಿರಿ". ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೋಪಗೊಂಡನು. "ತಂದೆ ರಾಮನನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಏಕೆ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ಭರತ ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುತ್ತೇನೆ. "ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಗಿದನು. ಆದರೆ ರಾಮ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಶಾಂತ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೌಸಲ್ಯಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ದುಃಖವಾಯಿತು. ರಾಮನಂತಹ ರಾಜಕುಮಾರನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸರಳ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಒರಟು ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಬೇಕೇ? ಆದರೆ ರಾಮನು ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ವಾದವನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ಹೃದಯದಿಂದ, ಅವಳು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದಳು.
ತಾಯಿಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ರಾಮನು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಹೋದನು. ಭರತನು ರಾಜನಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ರಾಮನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅವಳು ತನ್ನ ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು. ರಾಮ "ಜಾನಕಿ, ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಡ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ದಯವಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ನನ್ನ ತಾಯಂದಿರನ್ನು ನೋಡಿಕೊ, ನನ್ನ ಸಹೋದರರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ನಾನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುತ್ತೇನೆ, ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ".
ಸೀತಾ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು "ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೆರಳಿನಂತೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀವು ಇಲ್ಲದೆ ಅರಮನೆಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ನನಗೆ ಬೇಡ. ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ನೀಡಲಾರದು", ರಾಮ ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದನು "ಕಾಡುಮೃಗಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತವೆ. ನೀನು ಮಲಗಲು ಮೃದುವಾದ ಹಾಸಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ತಿನ್ನಲು ಉತ್ತಮ ಆಹಾರವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ನಿನ್ನ ಕೋಮಲ ಪಾದಗಳು ನೋಯುತ್ತವೆ". ಸೀತಾ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ "ಆರ್ಯಪುತ್ರ, ನೀವು ಇರುವಾಗ ಮೃಗಗಳು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಬಹುದು? ನೀವು ಇಲ್ಲದೆ, ಮೃದುವಾದ ಹಾಸಿಗೆ ಕೂಡ ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ. ದಯವಿಟ್ಟು ನಾನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ.
ಸೀತೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಮನು ಸೀತೆಯ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದ. ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ನಿರ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಪಾದಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಅವನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು "ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಬಿಡಬೇಡಿ, ನಾನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ, ನೀವು ಇಲ್ಲದೆ ಅಯೋಧ್ಯೆ ನನಗೆ ನರಕದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ". ರಾಮನು ಹಿಂಜರಿದನು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯದ ಬಲವಾದ ಬಂಧವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸಹೋದರನ ಪ್ರೀತಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಯಾಕೆ ಇಂತಹ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು, ರಾಮನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು, “ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನೀನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರನ್ನು ಯಾರು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ? ಆದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು" ಭರತ ನಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ, ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ತಂದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಿಸಲು ಹೋದನು.
ಸೀತಾ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದದ್ದು ಅವರ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ದುಃಖದ ಸುದ್ದಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಾದ್ಯಂತ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ರಾಮ ನಮ್ಮ ರಾಜನಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆಯಿಂದ ಜನರು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು. ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಧರಿಸುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೊರಡುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಪುರ ಜನರು ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಭಾವಿಸಿದರು. ಈ ಮೂವರು ಕಾಡಿನ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಅವರ ಚಿಂತೆ.
ರಾಮನೊಂದಿಗೆ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ದಶರಥನ ಕೋಣೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು. ದಶರಥನಿಗೆ ಅವನ ದುಃಖವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. "ರಾಮ, ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗ, ಅಂತಹ ಕ್ರೂರ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಮಗ, ನೀನು ಎಂದಾದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವೆಯಾ?” ದಶರಥ ಕೇಳಿದ.ರಾಮ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಒರೆಸುತ್ತಾ, "ತಂದೆಯೇ, ನಮ್ಮ ಆಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ನಾನು ಕರ್ತವ್ಯನಿರತನು, ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ”
ಅವನಿಗೆ ಕೈಕೇಯಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ರಾಮನು ತಾನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ದಶರಥನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ನಡುಗುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, ಸಚಿವ ಸುಮಂತ್ರನನ್ನು ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಸೇವಕರನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಕೋಪವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. "ಓ ರಾಜ! ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದು ನಿಮ್ಮ ಕಡೆಯಿಂದ ನ್ಯಾಯವೇ? ನನ್ನ ಮಗ ಖಾಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಳಬೇಕೆಂದು ನೀವು ಬಯಸುವಿರಾ? ಇಲ್ಲ, ಯಾರೂ ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಬಾರದು" ಅವಳು ಅಂತಿಮ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಳು.
ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲನುಭವಿಸಿದ ದಶರಥ, ಕನಿಷ್ಠ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಹೊರವಲಯದವರೆಗೆ ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ರಥದಿಂದ ಕರೆದೊಯ್ಯಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದನು. "ಅವರು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದನ್ನು ನಾನು ಸಹಿಸಲಾರೆ." ಕೈಕೇಯಿ ಇದನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸದ ಕಾರಣ, ಸುಮಂತಾ ರಥವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.
ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಶ್ರೀ ರಾಮ, ಸೀತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಹಿರಿಯರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರು. ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಥವನ್ನು ಏರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಇಡೀ ಜನ ಸಮೂಹ ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟಿತು. "ರಾಜನು ಹೇಗೆ ಮೂರ್ಖತನದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ" ಎಂದು ಕೆಲವರು ಲೇವಡಿ ಮಾಡಿದರು. ರಾಜನು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಯೇ" ಎಂಬುದು ಅನೇಕ ಮುಖಗಳ ಮೇಲಿನ ಆತಂಕವಾಗಿತ್ತು. ರಥ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ರಾಜ ದಶರಥನು ರಾಮನನ್ನು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದನು, ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ರಾಮನು ರಥವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದನು ಆದರೆ ರಾಜನು ರಾಮನ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಾ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದನು. ಕೌಸಲ್ಯಾ ಕೂಡ ರಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು. ಅಂತಹ ಕರುಣಾಜನಕ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಜನರು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡರು. ರಾಮನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ್ದವು. ರಥ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದಶರಥ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದ. ಕೈಕೇಯಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವರು “ನನ್ನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮುಟ್ಟಬೇಡ. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ದೂರ ಹೋಗು." ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದನು.
ರಥ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗಲೂ ಜನರು ಅದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ರಾಮ ಮತ್ತೆ ಅವರಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದನು "ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಇಂದಿನಿಂದ, ಭರತನು ನಿಮ್ಮ ರಾಜನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ನೀವು ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅದೇ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಭರತನಿಗೆ ತೋರಿಸಿ". ನಾಗರೀಕರು ಆತನನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಬಾರದೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಥವು ತಾಮಾಸ ನದಿ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು. ಅವರು ರಥದ ಹಿಂದೆ ಬಹಳ ದೂರ ಓಡಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ದಣಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ನಿದ್ರಿಸಿದರು. ಇದರ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ರಾಮನು ಸುಮಂತರನನ್ನು ಕೋಸಲ ದೇಶದ ಗಡಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಮುಂಜಾನೆ ಮೊದಲು ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.
ನಾಗರೀಕರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ, ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು. ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವರಿಗೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ರಾಮ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಹತ್ತಿರದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗಾರರ ರಾಜ ಗುಹಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವನು ರಾಮನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ ಗುಹಾ ಅವರಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಅನೇಕ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಆದರೆ ರಾಮ ತನ್ನ ವನವಾಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ನಾನು ಸರಳ ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ. ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ಚಿಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಅವರು ಸುಮಂತಾರನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಲು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡನು. ಸುಮಂತಾ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಲು ಒಪ್ಪಿದನು. ಮೂವರು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಗುಹಾಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ನಡೆದರು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕಾಡಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಮುಂದೆ ನಡೆದನು, ಸೀತಾ ನಡುವೆ ನಡೆದಳು ಮತ್ತು ರಾಮ ಅವಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದನು. ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಅವರಿಗೆ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ಹರ್ಷಚಿತ್ತದಿಂದ ನಡೆದರು. ಬೃಹತ್ ಮರಗಳು ಬೆಳೆದ ರೀತಿ, ಕೀಟಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು ಎಂದು ಮೆಚ್ಚಿದರು. ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮರದ ಹುಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂಜಾನೆ, ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರದ್ವಜ ವಿರಕ್ತ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದರು. ಋಷಿ ಭಾರದ್ವಜ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅತಿಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಮೋಡಿಮಾಡುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಿತ್ರಕೂಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾಸಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದರು.ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಅವರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಚಿತ್ರಕೂಟ ತಲುಪಿದರು.
ರಾಮನು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಪರ್ಣಕುಟಿ ಎಂಬ ಕಲ್ಲಿನ ಗುಡಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹೇಳಿದರು. ರಾಮನು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ತನ್ನ ಪರ್ಣಕುಟಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಮಾಲ್ಯಾವತಿ ನದಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹೂಬಿಡುವ ಮರಗಳು, ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಇದ್ದವು. ಸುತ್ತಲೂ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾದ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಇದ್ದವು, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮಧುರ ಗಾಯನವು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮೋಡಿ ಮಾಡಿತು. ಸೀತಾ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಸುಮಂತರ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದನು. ಅಷ್ಟೋತ್ತಿಗೆ, ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಚಿತ್ರಕೂಟ ತಲುಪಿದ ಬಗ್ಗೆ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಿತ್ತು. ರಾಮನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಇಡೀ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಭೂತದ ನಗರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಜನರು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಸುಮಂತರಾ ಖಾಲಿ ರಥದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಅವರು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು.ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಸುಮಂತರ ಹಿಂದಿರುಗುವುದು ದಶರಥರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು. "ರಾಮನು ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಮನವೊಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು" ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು. ನಾನು ಯಾವ ಪಾಪ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ನಂತರ, ಅವರು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಅವರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಶ್ರವಣನ ಕಥೆ ನೆನೆದ ದಶರಥ:
ದಶರಥ ಒಮ್ಮೆ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೋಗಿದ್ದು ಸರಯು ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ. ಅದು ಕರಾಳ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚಿಮ್ಮುವ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸಿತು. ಕಾಡುಮೃಗವೊಂದು ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಶಬ್ದವು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಾಣವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡನು. ದಶರಥನು ತನ್ನ ಬಲಿಪಶುವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವನ ಬಾಣವು ಶ್ರವಣಕುಮಾರ ಎಂಬ ಯುವಕನಿಗೆ ಹೊಡೆದಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು. ಈ ಹುಡುಗ ತನ್ನ ಕುರುಡು ಪೋಷಕರಿಗೆ ನೀರು ತರುತ್ತಿದ್ದ. ದಶರಥ ಒಮ್ಮೆ ಅವನನ್ನು ಅವನ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು, ಆದರೆ ಅವನು ಕುರುಡು ಹೆತ್ತವರ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹುಡುಗನು ಅಷ್ಟೋತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಸತ್ತಿದ್ದನು. ಶ್ರವಣಕುಮಾರನ ದುಃಖಿತ ತಂದೆ ದಶರಥನನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು “ಓ ರಾಜ! ನೀವು ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದೀರಿ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಅವನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಈ ದುಃಖ ನನ್ನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಮಗನಿಗಾಗಿ ನೀವು ಸಹ ಸಾಯುವಿರಿ.
ದಶರಥನು ಈ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೌಸಲ್ಯಳಿಗೆ ಹೇಳಿ ಅವಳ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, "ಋಷಿ ಶಾಪ ಈಗ ನಿಜವಾಗಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಗಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು"ರಾಜನು ಸುಂದರವಾದ ರಾಮನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುತ್ತಾ "ನಾನು ಸಾಯುವಾಗ ನನ್ನ ಮಗ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಇರಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಕೈಕೇಯಿ ಇದನ್ನು ಸಹ ನಾಶಪಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ನನ್ನ ನಿಜವಾದ ಶತ್ರು. ಕೌಸಲ್ಯ! ಸುಮಿತ್ರಾ! ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಬದುಕಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಂಕಾಗುತ್ತಿವೆ. ರಾಮ, ನನ್ನ ಮಗ! ರಾಮ, ನನ್ನ ಮಗ!" ಎಂದು ರಾಮನನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ರಾಜನು ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು.
ರಾಜನ ಮರಣದ ಸುದ್ದಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರಾಮನ ಗಡಿಪಾರು ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಯೋಧ್ಯೆ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತು."ಆದರೆ ಏನು ದುರಂತ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಬಲ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾಜನು ಅವರ ಹತ್ತಿರ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಸತ್ತನು. ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಜನರು ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಋಷಿ ವಶಿಷ್ಠರು ದೇಹವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು.
ದಶರಥನ' ಮಂತ್ರಿಗಳು ಆತುರದಿಂದ ಸಭೆ ಕರೆದರು ಮತ್ತು ವಶಿಷ್ಟರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಭರತನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು.ಆದರೆ ರಾಮನ ಗಡಿಪಾರು ಮತ್ತು ರಾಜನ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಭರತನಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಂತೆ ಸಂದೇಶವಾಹಕರಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಂದೇಶ ತಲುಪಿದ ತಕ್ಷಣ ಭರತ ಅಯೋಧ್ಯೆಯತ್ತ ಧಾವಿಸಿದ.ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ, ಅವನು ಕೆಲವು ದುಷ್ಟ ಶಕುನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಬೇಗನೆ ಮನೆಗೆ ಮರಳಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದನು.
ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಭರತ ಜನರು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ ಅಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದನು. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ವೇದಗಳ ಯಾವುದೇ ಜಪವನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಮಗು ಸಹ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಮೌನವಿತ್ತು. ಆತಂಕಕ್ಕೊಳಗಾದ ಭರತನು ಮೊದಲು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕೋಣೆಗೆ ಹೋದನು ಆದರೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಕೈಕೇಯಿಯ ಕೋಣೆಗೆ ಹೋದನು, ಆದರೆ ಕೈಕೇಯಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿದ್ದಳು. "ತಾಯಿ, ನನ್ನ ತಂದೆ ಎಲ್ಲಿ? ನನ್ನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಏನಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅವನು ಕೇಳಿದನು.
ಅವಳು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆಂದು ಕೇಳಿ ಭರತನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೈಕೇಯಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದಳು. ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಅವಳು "ಮಗು ಸಾವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡರು". ಈ ಸುದ್ದಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಭರತ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದ. ಅವನು ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸಿದ ತಂದೆಯ ಮರಣವು ಅವನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ತರಿಸಿತು. "ನನ್ನ ತಂದೆ ಸಾಯುವಾಗ ನಾನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಅವನು ಭಾವಿಸಿದನು, "ಕನಿಷ್ಠ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಆ ದೊಡ್ಡ ಗೌರವವಿದೆ" ಎಂದು ಅವನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. "ತಾಯಿ, ನಾನು ಹೋಗಿ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಬೇಕು ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ನನಗೆ ಕೊನೆಯ ಸಂದೇಶವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬೇಕು".
ಕೈಕೇಯಿ ಅವನು ಹೋಗುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, "ಮಗನೇ, ನಿರೀಕ್ಷಿಸು, ನಿನ್ನ ತಂದೆ ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕೂಗಿದರು. ಅವರು ಇಲ್ಲದೆ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.ಹೆಚ್ಚು ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿ ಇದೆ ಎಂದು ಭರತ ಭಾವಿಸಿದನು. "ಯಾಕೆ, ತಾಯಿ? ರಾಮನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲವೇ? ಅವನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ?
ಕೈಕೇಯಿ ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈ ಇಟ್ಟು ಅವಳು, "ಭರತ, ನಿಮ್ಮ ಸಹೋದರ ರಾಮ ಜೊತೆಗೆ ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಈಗ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ". ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಭರತನು ಧಿಗ್ಧಮೆಗೊಂಡನು, ಕೋಪಗೊಂಡು, ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. "ನಿಮ್ಮನ್ನು ನನ್ನ ತಾಯಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ನನಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ರಾಮನನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಏಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದಿರಿ? ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀವು ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲಿಲ್ಲವೇ? ಅಯ್ಯೋ! ನನ್ನನ್ನು ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ನೀವು ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದೀರಿ. ಮತ್ತು ನನ್ನ ರಾಮನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ನೀವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೀರಾ? ನಿಮಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಾಗಬೇಕು!" ತಾಯಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಕೋಪ ತುಂಬಿದ ಭರತ ತನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. "ನಾನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ನಾನು ರಾಮನನ್ನು ಮರಳಿ ಕರೆತಂದು ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ". ನಂತರ ಅವನು ಕೌಸಲ್ಯಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, 'ತಾಯಿ, ನಾನು ಪಾಪಿ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಾವಿಗೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸಹೋದರರ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲು ನಾನು ಕಾರಣ. ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತೀರಾ"? ಅಂತಿಮ ಹಾದಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೌಸಲ್ಯಾ ಅವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದಳು. ಅವನ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅವಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಳು.
ಭರತ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು. ಅವನು ಋಷಿ ವಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಭರತನನ್ನು ನೋಡಿದ ವಶಿಷ್ಟರು ದಶರಥನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು. ಭಾರವಾದ ಹೃದಯದಿಂದ ಭರತ ಮಗನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು.ಮಂಥರಾಳ ದುಷ್ಟ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಶತ್ರುಘ್ನ ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಭರತನು ವೃದ್ಧ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಕ್ರೂರ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವಳು ಕ್ಷಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
ಭರತ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ, ಅವನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತು ಅವಮಾನ ಮತ್ತು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರಾಮನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದನು. ಅವನು ರಾಜನಾಗಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಕ್ತನಾಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. "ರಘು ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಮಗ ರಾಜನಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗದೆ ರಾಮನನ್ನು ಮರಳಿ ತರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಅವನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ."
ಆದ್ದರಿಂದ ಮರುದಿನ ಭರತನು ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ತೊರೆದನು. ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರು ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು. ಕೈಕೇಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಣಿಯರು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋದರು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೈಕೇಯಿ ತಾನು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಅವಳು ತುಂಬಾ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವಂತೆ ರಾಮನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದಳು. ಈ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಜನರ ಗುಂಪು ಗುಹಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಮೊದಲಿಗೆ ಭರತನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ರಾಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ನಂತರವೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕರೆತಂದನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಭರತನನ್ನು ಕೇಳಿದರು "ನೀವು ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಂದಿದ್ದೀರಿ? ನೀವು ರಾಮನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಯೋಚಿಸಿದರೆ, ನೀವು ಮೊದಲು ನನ್ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಬೇಕು."
ಈ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಭರತನಿಗೆ ತೀವ್ರ ನೋವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವನು ರಾಮನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ರಾಜನಾಗಿ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗುಹಾಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಗುಹಾ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಭರತ, ಅವರ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು.
ಭರತ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೈನ್ಯ ಚಿತ್ರಕೂಟವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವರು ಬರುವುದನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನೋಡಿದನು. ಭರತ ರಥದ ಮೇಲೆ ಧ್ವಜ ಹಾರಿಸುವುದನ್ನು ಅವನು ಗುರುತಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ರಾಮನಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು "ಸಹೋದರ, ನಿನ್ನ ಬಿಲ್ಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ, ಭರತನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ತಾಯಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಅವನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿದನು.
ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಶಾಂತವಾಗಿ ಆಲಿಸಿ "ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನೀನು ಭರತನನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೀಯ. ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ. ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಲು ಅವನು ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಆತುರದಿಂದ ಮಾತನಾಡಬೇಡ. ಮತ್ತು ಭರತನ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬೇಡ."
ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಅವಿಧೇಯತೆ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದನು. ಭರತನು ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿ ಅವನ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು. ಶತ್ರುಘ್ನನು ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
ರಾಮನು ತನ್ನ ಸಹೋದರರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಂಕಟವನ್ನು ಕಾಣುವ ಆತಂಕದಲ್ಲಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಭರತನನ್ನು ಕೇಳಿದರು “ತಂದೆ ಹೇಗಿದ್ದಾರೆ? ನೀವು ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರಾ?" ಭರತನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಮರೆತನು ಮತ್ತು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾ "ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಸತ್ತರು. ನಿಮ್ಮ ಗಡಿಪಾರು ದುಃಖವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ",
ಈ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಕಣ್ಣೀರು ರಾಮನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು. "ಭರತ, ನಾನು ಎಷ್ಟು ದುರಾದ್ರುಷ್ಟಕರ! ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಅವನ ಸಾವಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಕೊನೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನನಗೆ ಅವಕಾಶವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ". ರಾಜ ದಶರಥನ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.
ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಬಂದ ಭರತ ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಹೇಳಿದ. "ರಾಮ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿ, ನಿಮ್ಮ ಬದಲು ನಾನು ಮತ್ತೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತೇನೆ. ರಾಮನು ಭರತನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೊಂದನು. ಆದರೆ ಅವನು ದೃಢವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ. ಇಲ್ಲ, ಭರತ, ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಅವರ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ನಾವು ನಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಅವಿಧೇಯರಾಗಬಾರದು. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ವನವಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರವೇ ನಾನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಳುತ್ತೇನೆ."ರಾಮ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಿಸುವಂತೆ ಭರತ ತನ್ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಋಷಿಮುನಿಗಳು ರಾಮನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಆದರೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು.
ರಾಮನ ಏಕೈಕ ಉತ್ತರವೆಂದರೆ "ನನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ".
ರಾಮನ ಮನವೊಲಿಸಲು ಭರತ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ. "ನನಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕನಿಷ್ಠ ನನ್ನ ಸಲುವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ". ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಮನು ಮೃದುವಾಗಿ ಮುಗುಲ್ನಕ್ಕು "ಭರತ, ನೀನು ತುಂಬಾ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿ. ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರ ಬಲವಿದೆ. ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿಮ್ಮದಾಗಿದೆ. ಹಿಂತಿರುಗಿ ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಳಿ ಎಂದನು".
ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಭರತ ಹೇಳಿದನು "ಸಹೋದರ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಳುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡಿ. ನಾನು ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ". ರಾಮ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ "ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮರಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಈ ಅವಧಿಗೆ ನಾನು ಯಾವುದೇ ರಾಜ ಉಡುಗೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾನು ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಗದಿತ ದಿನದಂದು ನೀವು ಹಿಂತಿರುಗದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾರಿ ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.'' ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ ಹೀಗಿತ್ತು. ರಾಮ ತನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು "ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ತಾಯಿ ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಡು ಸಂತೋಷವಾಗಿರು, ಇತರರೊಂದಿಗೆ ದಯೆ ತೋರಿ" ಎಂದ ಶ್ರೀರಾಮ.
ರಾಮನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬೇಸರಗೊಂಡ ಜನರು, ಮೌನವಾಗಿ ಚಿತ್ರಕೂಟವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು.
ಭರತನು ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದನು. ರಾಮ ಇಲ್ಲದೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಬಳಿಯ ನಂದಿಗ್ರಾಮ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು ಅವನು ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು. "ನಾನು ಕೇವಲ ನನ್ನ ಸಹೋದರನ ಸೇವಕ" ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು. "ಈ ಪಾದುಕೆಗಳು ನಿಜವಾದ ಯಜಮಾನರು" ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದರು. ಅವನು ಈ ಪಾದುಕೆಗಳಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ರಾಮನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಳಿದನು. ಜನರು ಅವನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಂಡರು.
ಈ ಸ್ಥಳವು ಭರತ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಂದಿರನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಶ್ರೀ ರಾಮನು ಚಿತ್ರಕೂಟದಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಲು ಬಯಸಿದನು.ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.ಈ ಮೂವರು ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಅಲೆದಾಡಿ, ಶಾಂತಿಯುತ, ನೆಮ್ಮದಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಲೇಖಕರು: ಡಾ. ಡಿ.ಸಿ.ರಾಮಚಂದ್ರ
ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅದಿಚುಂಚನಗಿರಿ
ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕರ್ನಾಟಕ, ದೇಶ, ವಿದೇಶ, ಮನರಂಜನೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರೋಗ್ಯ, ಜೀವನಶೈಲಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ, ಕ್ರೀಡೆ, ಕ್ರೈಂ, ವೈರಲ್, ವ್ಯಾಪಾರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಈಗಲೇ ನಮ್ಮ ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ...
Android Link - https://bit.ly/3AClgDd
Apple Link - https://apple.co/3wPoNgr
ನಮ್ಮ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸಬ್ ಸ್ಕ್ರೈಬ್ ಆಗಲು
Twitter Link - https://bit.ly/3n6d2R8
Facebook Link - https://bit.ly/3Hhqmcj
Youtube Link - https://www.youtube.com/live/RNn4I7iIaYE?si=3G4W5dh0oCdFnu-T
Instagram Link - https://bit.ly/3LyfY2l
Sharechat Link - https://bit.ly/3LCjokI
Threads Link- https://www.threads.net/@zeekannadanews
WhatsApp Channel- bit.ly/46lENGm ಲಿಂಕ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.
ನಿಮ್ಮ ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್ ಈಗ: Zee5ನಲ್ಲೂ ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್ ಲಭ್ಯ
Sun Direct-292
TATA PLAY- 1664
JIO TV-1334
NXT Digital-30
IN-CABLE-30
U-Digital-162
GTPL-17
Rockline Telecommunications ಬೆಂಗಳೂರು-42
V4 Digital Infotech ಮಂಗಳೂರು-628
Malanad infotech Pvt Ltd-56
Metrocast ಬೆಂಗಳೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ-830 ಲಭ್ಯ.
