Explainer: ಭಾರತ ತನ್ನ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟ ಕೋಡ್ ನೇಮ್ ಏನು ಗೊತ್ತೇ?

ಸ್ಮೈಲಿಂಗ್ ಬುದ್ಧ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಭಾರತದ ಶಾಂತಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು. ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು.ಈ ಸ್ಫೋಟವು 8-12 ಕಿಲೋ ಟನ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಭಾಭಾ ಆಟಾಮಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ CIRUS ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 

Written by - Manjunath Naragund | Last Updated : Apr 29, 2025, 06:59 PM IST
  • 1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಭಾ ಆಟಾಮಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ (BARC) ಮೊದಲ ಅಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು
  • ಇದು ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯನಿರತ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಆಗಿತ್ತು
  • 1961ರಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ರೀಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು
Explainer: ಭಾರತ ತನ್ನ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟ ಕೋಡ್ ನೇಮ್ ಏನು ಗೊತ್ತೇ?

ಭಾರತವು ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ: ಪೋಖ್ರಾನ್-I ಮತ್ತು ಪೋಖ್ರಾನ್-II. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದವು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ನೀಡಿದ ಕೋಡ್‌ನೇಮ್‌ಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಕೋಡ್‌ನೇಮ್ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ ಬನ್ನಿ.

Add Zee News as a Preferred Source

1. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆ: ಸ್ಮೈಲಿಂಗ್ ಬುದ್ಧ

ಭಾರತವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 1974ರ ಮೇ 18ರಂದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪೋಖ್ರಾನ್ ಟೆಸ್ಟ್ ರೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಭಾರತವು ಇಟ್ಟ ಕೋಡ್‌ನೇಮ್ "ಸ್ಮೈಲಿಂಗ್ ಬುದ್ಧ" (Smiling Buddha). ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ (MEA) ಪೋಖ್ರಾನ್-I ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು "ಹ್ಯಾಪಿ ಕೃಷ್ಣ" (Happy Krishna) ಎಂದು ಕರೆದಿತು.

Smiling Buddha: Things to know about India's first nuclear test at Pokhran

(ಮೊದಲನೆಯ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ ಸ್ಥಳ ಪರಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ)

ಸ್ಮೈಲಿಂಗ್ ಬುದ್ಧ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಆಯ್ಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವು ಭಾರತದ ಶಾಂತಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಭಾರತವು ಶಾಂತಿಯುತ ಅಣು ಸ್ಫೋಟ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿತು, ಆದರೆ ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಫೋಟವು 8-12 ಕಿಲೋ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ಭಾಭಾ ಆಟಾಮಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ (BARC) CIRUS ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಇನಿಶಿಯೇಟರ್ ಪೊಲೊನಿಯಂ-ಬೆರಿಲಿಯಂ ಮಾದರಿಯದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ 'ಫ್ಲವರ್' ಎಂಬ ಕೋಡ್‌ನೇಮ್ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅಣು ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಸಪ್ಲೈಯರ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ (NSG) ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಭಾರತವನ್ನು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು, ಆದರೆ ಮುಂದಿನ 24 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಭಾರತವು ಯಾವುದೇ ಅಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ.undefined(ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಕೇಂದ್ರವಾದ ಪೋಖ್ರಾನ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಶ್ರೇಣಿ ಇದೆ)

 2. ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆ: ಆಪರೇಷನ್ ಶಕ್ತಿ

ಭಾರತವು ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 1998ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಈ ಸರಣಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು 'ಆಪರೇಷನ್ ಶಕ್ತಿ' (Operation Shakti) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಪೋಖ್ರಾನ್-II ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಐದು ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಫೋಟಕಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ-I ರಿಂದ ಶಕ್ತಿ-V ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.

undefined

(ಆಪರೇಶನ್ ಶಕ್ತಿ-ಎರಡನೇ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ)

  • ಮೇ 11, 1998: ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಫೋಟಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ-I ಎಂಬ ಎರಡು-ಹಂತದ ಥರ್ಮೋನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಸಾಧನವು ಸೇರಿತ್ತು, ಇದರ ಪರೀಕ್ಷಾ ಶಕ್ತಿ 45 ಕಿಲೋಟನ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು 200 ಕಿಲೋಟನ್‌ಗಳವರೆಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಎರಡು ಸ್ಫೋಟಗಳು ಫಿಶನ್ ಬಾಂಬ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು.

  • ಮೇ 13, 1998: ಎರಡು ಸಬ್-ಕಿಲೋಟನ್ ಸಾಧನಗಳಾದ ಶಕ್ತಿ-IV ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ-V ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡವು. ಇವುಗಳ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಭೂಕಂಪನ ತರಂಗಗಳು ದಾಖಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಆಪರೇಷನ್ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಭಾರತದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಆರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು 1962ರ ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು 1964ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಅಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.

ಭಾರತದ ಅಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಭಾರತದ ಅಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಭಾ ಆಟಾಮಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ (BARC) ಮೊದಲ ಅಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಆಗಿತ್ತು. 1961ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ರೀಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 1972ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮೈಲಿಂಗ್ ಬುದ್ಧ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1972ರಲ್ಲಿ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು.

ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮಹತ್ವ

  • ಸ್ಮೈಲಿಂಗ್ ಬುದ್ಧ (1974): ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಭಾರತದ ಅಣು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮುಂದೆ NSG ಗುಂಪು ಜನ್ಮ ತಾಳಿತು.

  • ಆಪರೇಷನ್ ಶಕ್ತಿ (1998): ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಭಾರತವನ್ನು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಏರಿಸಿತು.

ಈ ಎರಡೂ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಕೋಡ್‌ನೇಮ್‌ಗಳು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.ಸ್ಮೈಲಿಂಗ್ ಬುದ್ಧ ಶಾಂತಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಆಪರೇಷನ್ ಶಕ್ತಿ ದೇಶದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.

ಭಾರತದ ಅಣುಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಇಡಲಾದ ಕೋಡ್‌ನೇಮ್‌ಗಳಾದ 'ಸ್ಮೈಲಿಂಗ್ ಬುದ್ಧ' ಮತ್ತು 'ಆಪರೇಷನ್ ಶಕ್ತಿ' ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದವು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದವು. ಈ ಘಟನೆಗಳು ಭಾರತದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕರ್ನಾಟಕ, ದೇಶ, ವಿದೇಶ, ಮನರಂಜನೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರೋಗ್ಯ, ಜೀವನಶೈಲಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ,  ಕ್ರೀಡೆ, ಕ್ರೈಂ, ವೈರಲ್, ವ್ಯಾಪಾರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಈಗಲೇ ನಮ್ಮ ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ...
Android Link - https://bit.ly/3AClgDd
Apple Link - https://apple.co/3wPoNgr
ನಮ್ಮ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸಬ್ ಸ್ಕ್ರೈಬ್ ಆಗಲು 
Twitter Link - https://bit.ly/3n6d2R8
Facebook Link - https://bit.ly/3Hhqmcj 
Youtube Link - https://www.youtube.com/live/RNn4I7iIaYE?si=3G4W5dh0oCdFnu-T

Instagram Link -  https://bit.ly/3LyfY2l 
Sharechat Link - https://bit.ly/3LCjokI 
Threads Link-  https://www.threads.net/@zeekannadanews 
WhatsApp Channel- bit.ly/46lENGm ಲಿಂಕ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.

ನಿಮ್ಮ ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್‌ ಈಗ: Zee5ನಲ್ಲೂ ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್‌ ಲಭ್ಯ 
Sun Direct-292 
TATA PLAY- 1664 
JIO TV-1334 
NXT Digital-30 
IN-CABLE-30 
U-Digital-162 
GTPL-17 
Rockline Telecommunications ಬೆಂಗಳೂರು-42
 V4 Digital Infotech ಮಂಗಳೂರು-628
Malanad infotech Pvt Ltd-56 
Metrocast ಬೆಂಗಳೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ-830 ಲಭ್ಯ.

 

 

About the Author

Trending News