ನೋಟು ಹರಿಯುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ! ಇದಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಏನು ಗೊತ್ತಾ? 99% ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ!

ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ರೂ.10, 20, 50, 100, 500 ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವನೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೋಟುಗಳು ಹಳೆಯದಾಗುತ್ತವೆ, ಕೊಳಕಾಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅಚಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀರಾ.. ನೋಟು ಹರಿದು ಹಾಕುವುದು ಅಪರಾಧ ಅಂತ.? ಅದಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಏನಿದೆ ಗೊತ್ತೆ?..

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ. ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ದೇಶ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಧಿಕೃತ ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹರಿದು ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಸುಡುವಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳು ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ (IPC) ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನುಗಳು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 489 ಬಿ ನಕಲಿ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು, ಬಳಸುವುದು ಅಥವಾ ವಿತರಿಸುವುದನ್ನು ಬಹಳ ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 489 ಬಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ನಾಶ ಪಡಿಸುವುದು ಅಪರಾಧ ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗೆ ಹಾನಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1984 ನಮಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದು ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಿದರೆ, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1934 ಕರೆನ್ಸಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ನೋಟುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮರು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಿವೆ.

ಹರಿದ ನೋಟನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ನೋಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು (ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಚಿತ್ರ, ಸರಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ, ಭದ್ರತಾ ದಾರ) ಹಾಗೇ ಇದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ (UPI, ಡೆಬಿಟ್/ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ವ್ಯಾಲೆಟ್‌ಗಳು) ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಗದು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆದರೂ, ನಗದು ವಹಿವಾಟುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತಿಲ್ಲ. ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನೋಟನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಅಥವಾ RBI ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ.