ECMO: ഹൃദയവും ശ്വാസകോശവും തകരാറിലാകുമ്പോൾ ഒരു രക്ഷകനായി ഇസിഎംഒ; എന്താണ് ഇസിഎംഒ?

നിങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ടൊരാൾക്ക് ശ്വാസം കിട്ടാൻ പ്രയാസപ്പെടുകയോ, ഹൃദയം പെട്ടെന്ന് നിലയ്ക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ഡോക്ടർമാർ 'ECMO' എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത് നിങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു. എന്താണീ ഉപകരണം? ഇത് നിങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കുമോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ മനസ്സിൽ നിറയുമ്പോൾ, ഈ അത്യാധുനിക ചികിത്സയെക്കുറിച്ച് ലളിതമായി മനസ്സിലാക്കാം.

എന്താണ് ഇസിഎംഒ? എന്തിനാണ് ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നത്?

ഇസിഎംഒ(Extracorporeal Membrane Oxygenation) എന്നത് ഹൃദയത്തിനോ ശ്വാസകോശത്തിനോ ഗുരുതരമായ തകരാറുണ്ടാകുമ്പോൾ അവയെ താങ്ങാനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ജീവൻരക്ഷാ ഉപകരണമാണ്. വെന്റിലേറ്റർ പോലുള്ള മറ്റ് ചികിത്സകൾ പരാജയപ്പെടുന്ന അതീവ ഗുരുതരാവസ്ഥകളിൽ ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇസിഎംഒ ഒരു രോഗത്തെയും പൂർണമായി ഭേദമാക്കില്ല. മറിച്ച്, ശരീരത്തിലെ പ്രധാന അവയവങ്ങൾക്ക് താങ്ങു നൽകുകയും, അവയെ ചികിത്സിക്കാൻ ഡോക്ടർമാർക്ക് സമയം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഏത് സാഹചര്യങ്ങളിലാണ് ഇസിഎംഒ ഉപയോഗിക്കുന്നത്?

ഗുരുതരമായ ശ്വാസകോശ അണുബാധകൾ (ന്യൂമോണിയ, കോവിഡ്-19 എന്നിവ)
ഹൃദയസ്തംഭനം അല്ലെങ്കിൽ ഹൃദയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം നിലയ്ക്കുമ്പോൾ
നവജാതശിശുക്കളിലെ ഗുരുതരമായ ശ്വസന പ്രശ്നങ്ങൾ
വലിയ ഹൃദയ/ശ്വാസകോശ ശസ്ത്രക്രിയകൾക്ക് ശേഷമുള്ള സങ്കീർണതകൾ
സി.പി.ആർ (CPR) ഫലിക്കാതെ വരുമ്പോൾ (രോഗിക്ക് ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വരാൻ സാധ്യതയുണ്ടെങ്കിൽ)

ഇസിഎംഒ എങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്?

ECMO യന്ത്രം ഒരു കൃത്രിമ ഹൃദയവും ശ്വാസകോശവും പോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഒരു ട്യൂബ് വഴി രക്തം ശരീരത്തിന് പുറത്തേക്ക് എടുക്കുന്നു.
ഇസിഎംഒ യന്ത്രം ഈ രക്തത്തിൽ ഓക്സിജൻ ചേർക്കുകയും കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇങ്ങനെ ശുദ്ധീകരിച്ച രക്തം തിരികെ ശരീരത്തിലേക്ക് പമ്പ് ചെയ്യുന്നു.
ഇതിലൂടെ ഹൃദയത്തിനും ശ്വാസകോശത്തിനും വിശ്രമം ലഭിക്കുകയും, അവയ്ക്ക് സ്വയം സുഖപ്പെടാനുള്ള സമയം കിട്ടുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇസിഎംഒ ചികിത്സ വേദനാജനകമാണോ?

ഇസിഎംഒ ചികിത്സയിലായിരിക്കുമ്പോൾ രോഗികളെ സാധാരണയായി മയക്കിക്കിടത്തുകയാണ് പതിവ്, അതിനാൽ അവർക്ക് വേദന അനുഭവപ്പെടില്ല. മെഡിക്കൽ ടീം 24/7 അവരുടെ അവസ്ഥ നിരീക്ഷിക്കുകയും അവർ സുഖമായിരിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യും.

രണ്ട് തരം ഇസിഎംഒ: ഏതാണ് അനുയോജ്യം?

ഹൃദയത്തിനാണോ അതോ ശ്വാസകോശത്തിനാണോ പിന്തുണ വേണ്ടത് എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച് ഇസിഎംഒ രണ്ട് തരത്തിലുണ്ട്.
1.   വി- എ ഇസിഎംഒ   [V-A ECMO (Veno-Arterial ECMO)]
ഹൃദയത്തിനും ശ്വാസകോശത്തിനും ഒരുമിച്ച് തകരാറുണ്ടാകുമ്പോൾ ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഹൃദയാഘാതം, ഹൃദയസ്തംഭനം, ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയകൾക്ക് ശേഷം എന്നിവയിൽ ഇത് സഹായകമാണ്.
ഈ സംവിധാനം ഒരു കൃത്രിമ ഹൃദയം പോലെ പ്രവർത്തിച്ച് രക്തം പമ്പ് ചെയ്യുന്നു.

2. വി- വി ഇസിഎംഒ [V-V ECMO (Veno-Venous ECMO)]
ശ്വാസകോശത്തിന് മാത്രം പിന്തുണ ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഹൃദയം സാധാരണ നിലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും, ഗുരുതരമായ ന്യൂമോണിയ, കോവിഡ്-19 പോലുള്ള രോഗങ്ങൾ കാരണം ശ്വാസകോശത്തിന് മാത്രം പ്രശ്നമുണ്ടാകുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ശ്വാസകോശം സുഖം പ്രാപിക്കുന്നതുവരെ രക്തത്തിൽ ഓക്സിജൻ എത്തിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.
ഏത് തരം ഇസിഎംഒ ആണ് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമെന്ന് രോഗിയുടെ അവസ്ഥ വിലയിരുത്തി ഡോക്ടർമാർ തീരുമാനിക്കും.

ഇസിഎംഒ ജീവൻ രക്ഷിക്കുമോ?

ഇസിഎംഒ ഒരു പൂർണ രോഗശാന്തിക്കുള്ള ഉറപ്പല്ല, പക്ഷേ ഇത് അതീവ ഗുരുതരാവസ്ഥയിലുള്ള രോഗികൾക്ക് ഒരു രക്ഷാകവചം നൽകുന്നു.

ഇസിഎംഒ ചികിത്സയുടെ വിജയം പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു:
രോഗിയുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള ആരോഗ്യം
ഹൃദയമോ ശ്വാസകോശമോ പ്രവർത്തനരഹിതമാകാനുള്ള കാരണം
ചികിത്സ എത്ര വേഗത്തിൽ ആരംഭിച്ചു എന്നത്
ചില രോഗികൾ പൂർണ്ണമായി സുഖം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ, മറ്റു ചിലർക്ക് ശസ്ത്രക്രിയ പോലെയുള്ള കൂടുതൽ ചികിത്സകൾ ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം.

കുടുംബങ്ങൾ അറിയേണ്ട കാര്യങ്ങൾ

അതിജീവനത്തിന് സാധ്യതയുള്ള രോഗികൾക്ക് മാത്രമേ ഇസിഎംഒ ഉപയോഗിക്കൂ.
ഇതൊരു ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള ചികിത്സയാണ്, എന്നാൽ ചിലപ്പോൾ ലഭ്യമായ ഒരേയൊരു മാർഗ്ഗവും ഇത് മാത്രമാണ്.
ഈ ചികിത്സയ്ക്ക് വിദഗ്ധമായ ICU പരിചരണം ആവശ്യമാണ്, രോഗികൾ വളരെക്കാലം ആശുപത്രിയിൽ കഴിയേണ്ടി വരും.
രോഗിയുടെ പുരോഗതിയെക്കുറിച്ച് ഡോക്ടർമാർ കുടുംബത്തെ കൃത്യമായി അറിയിക്കും.

പ്രതീക്ഷയും യാഥാർത്ഥ്യവും

നിങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവർക്ക് ഇസിഎംഒ ആവശ്യമാണെന്ന് കേൾക്കുന്നത് ഭയപ്പെടുത്തുന്ന കാര്യമാണ്. എന്നാൽ പ്രതീക്ഷ കൈവിടാതിരിക്കുക. ഹൃദയമോ ശ്വാസകോശമോ പ്രവർത്തനരഹിതമാകുമ്പോൾ, ജീവൻ തിരികെ പിടിക്കാനുള്ള ഒരു ശക്തമായ ആയുധമാണ് ഇസിഎംഒ. ഈ ചികിത്സയിൽ പൂർണ്ണമായി വിശ്വസിക്കുക, ഡോക്ടർമാരുമായി സംവദിക്കുക, ഒപ്പം നിങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവർക്ക് താങ്ങും തണലുമായി ഒപ്പം നിൽക്കുക.
 

(തയാറാക്കിയത്: ഡോ.എം ശ്രീവത്സ നാഗചന്ദൻ, അസോസിയേറ്റ് കൺസൾട്ടൻ്റ്, ക്രിട്ടിക്കൽ കെയർ വകുപ്പ്, അപ്പോളോ അഡ്‌ലക്സ് ആശുപത്രി അങ്കമാലി)

ഏറ്റവും പുതിയ വാർത്തകൾ ഇനി നിങ്ങളുടെ കൈകളിലേക്ക്... മലയാളത്തിന് പുറമെ ഹിന്ദി, തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ ഭാഷകളിലും. ZEE MALAYALAM App ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യൂ. Android Link.

ഞങ്ങളുടെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പേജുകൾ സബ്‌സ്‌ക്രൈബ് ചെയ്യാൻ X (Twitter), Facebook ലിങ്കുകളിൽ ക്ലിക്കുചെയ്യുക. ഏറ്റവും പുതിയ വാര്‍ത്തകൾക്കും വിശേഷങ്ങൾക്കുമായി സീ മലയാളം ന്യൂസ് ടെലഗ്രാം ചാനല്‍ സബ്‌സ്‌ക്രൈബ് ചെയ്യൂ. നിങ്ങളുടെ പിൻകോഡിലെ പുതിയ വാർത്തകളും വിശേഷങ്ങളും ഉടൻ അറിയാം. ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യൂ പിൻന്യൂസ്.