 "बॉम्बे हायकोर्टाचा मोठा निर्णय, आशा भोसले यांचे नाव-छायाचित्र व्यावसायिक वापरास बंदी")
Asha Bhosle : सुप्रसिद्ध गायिका आशा भोसले यांचं नाव, आवाज आणि व्यक्तिमत्त्वाचा परवानगीशिवाय वापर करण्यावर बॉम्बे हायकोर्टाने कठोर पाऊल उचलले आहे. आता कोणत्याही AI प्लॅटफॉर्म, ई-कॉमर्स साइट्स किंवा इतर संस्था त्यांच्या संमतीशिवाय त्यांच्या नावाचा, फोटोंचा किंवा आवाजाचा व्यावसायिक अथवा वैयक्तिक फायद्यासाठी वापर करू शकणार नाहीत.
बार अँड बेंचच्या रिपोर्टनुसार, न्यायालयाने स्पष्ट केले की AI टूल्सच्या मदतीने सेलिब्रिटींचा आवाज नक्कल करणे हा त्यांच्या पर्सनॅलिटी राइट्सचा भंग आहे. आवाज ही केवळ ओळख नव्हे तर त्यांचा सार्वजनिक आणि वैयक्तिक आयडेंटिटीचा महत्त्वाचा भाग आहे.
गायिका आशा भोसले यांनी न्यायालयात धाव घेतली कारण अनेक ठिकाणी त्यांचे नाव आणि ओळख चुकीच्या पद्धतीने वापरली जात असल्याचे त्यांना दिसून आले. त्यामुळे त्यांनी थेट तक्रार दाखल केली. या तक्रारीमध्ये त्यांनी काही गोष्टी नमूद केल्या आहेत. AI कंपनी Mayk यांनी त्यांचा आवाज क्लोन करून वितरित केला आहे. अमेझॉन आणि फ्लिपकार्ट यांनी त्यांच्या छायाचित्रांसह पोस्टर्स व मर्चेंडाइज परवानगीशिवाय विकले आहेत.
गूगल वर यूट्यूब कंटेंटमध्ये त्यांच्या आवाजाची AI नक्कल केली गेली आहे. एका स्वतंत्र कलाकाराने त्यांच्या फोटोचा वापर करून कपड्यांची विक्री केली. त्यामुळे त्यांनी हे पाऊल उचलले आहेत.
आशा भोसले यांच्या टीमने सांगितले की अशा प्रकारच्या बेकायदेशीर वापरामुळे त्यांच्या 80 वर्षांच्या कारकिर्दीत मिळवलेल्या प्रतिष्ठेला धक्का बसतो आहे. त्यांच्या नावाशी जोडलेली अनेक ऐतिहासिक उपलब्धी आहेत. पद्मविभूषण, दादासाहेब फाळके पुरस्कार, तसेच ग्रॅमी पुरस्कारासाठी दोन वेळा नामांकन मिळालं आहे. त्यामुळे या तक्रारीची सखोल छाननी केल्यानंतर न्यायालयाने सर्व प्रतिवादींविरुद्ध रेस्ट्रेनिंग ऑर्डर जारी केले आहे.
आता कोणीही आशा भोसले यांचे नाव, आवाज किंवा छायाचित्र परवानगीशिवाय व्यावसायिक हेतूंसाठी वापरू शकणार नाही. सर्व प्लॅटफॉर्म्स व विक्रेत्यांना ताबडतोब संबंधित कंटेंट आणि प्रॉडक्ट लिस्टिंग हटविण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. तसेच आशा भोसले यांना उल्लंघन करणाऱ्या लोकांची माहिती देणे बंधनकारक ठरविण्यात आले आहे. जेणेकरून त्या पुढील कायदेशीर कारवाई करू शकतील.
FAQ
बॉम्बे हायकोर्टाने आशा भोसले यांना काय संरक्षण दिले?
बॉम्बे हायकोर्टाने आशा भोसले यांना त्यांच्या नाव, आवाज आणि व्यक्तिमत्त्वाच्या (पर्सनॅलिटी राइट्स) व्यावसायिक किंवा वैयक्तिक वापराविरुद्ध तात्पुरते संरक्षण (अॅड-इंटरिम रेस्ट्रेनिंग ऑर्डर) दिले आहे. एआय प्लॅटफॉर्म्स, ई-कॉमर्स साइट्स आणि इतर संस्था संमतीशिवाय वापरू शकणार नाहीत.
कोर्टाने एआय व्हॉइस क्लोनिंगबाबत काय म्हटले?
कोर्टाने स्पष्ट केले की, एआय टूल्सने सेलिब्रिटींचा आवाज नक्कल करणे हे त्यांच्या पर्सनॅलिटी राइट्सचा भंग आहे. आवाज ही ओळख नव्हे तर सार्वजनिक आणि वैयक्तिक आयडेंटिटीचा भाग आहे, ज्यामुळे गैरवापर प्रतिष्ठेला धक्का बसतो.
आशा भोसले यांची तक्रार कोणाविरुद्ध होती?
तक्रार AI कंपनी Mayk Inc (आवाज क्लोनिंग), Amazon आणि Flipkart (फोटोंसह पोस्टर्स आणि मर्चेंडाइज विक्री), YouTube (AI नक्कल कंटेंट) आणि एका स्वतंत्र कलाकाराने (फोटोंचा वापर करून कपड्यांची विक्री) विरुद्ध होती.
)