चिपळूण तालुक्यातील वहाळ (मोरेवाडी) गावात होळी हा सण फक्त एक दिवसाचा नाही तर होळीच्या आदल्या दिवसापासून गुढीपाडव्यापर्यंत तब्बल 10-15 दिवस उत्सव, आनंद आणि भक्तिभावात पार पडतो. या सणात कोकणी माणूस आणि शिमगा यांचं अतूट नातं स्पष्टपणे जाणवते. शिमगा हा सण केवळ रंग, ध्वनी आणि नाचाचाच नाही; तर तो गावकऱ्यांच्या जीवनशैलीत, सामाजिक नात्यांत आणि धार्मिक श्रद्धेत खोलवर रुजलेला आहे.
गावातील वाघजाई देवीच्या देवळात होळीच्या आदल्या होमाच्या दिवशी मानकऱ्यांकडून देवाचे मुखवटे असलेली पेटी वाजतगाजत आणली जाते आणि उत्सवाची सुरुवात होते. या दिवशी गुरव आणि गावड्या देवाकडून मनसुबी घेतली जाते, गाऱ्हाणं घालतात आणि पालखी सजवून मंदिरातून निघवली जाते. पालखी सानेवर (होळीच्या ठिकाणी) पोहोचते, जिथे रात्रभर भजन, कीर्तन आणि नमनाचे कार्यक्रम पार पडतात.
होळीच्या दिवशी माड तोडून आणला जातो. बऱ्याच ठिकाणी पोफळीचा माड असतो; परंतु वहाळ गावात आंब्याच्या झाडाचा माडच होमासाठी वापरण्याची परंपरा आहे. माड तोडण्याआधी त्याची पूजाही केली जाते. गावकरी एकत्र येऊन माड उचलतात, नाचवत गाजवत सानेवर नेतात आणि होळीची सजावट सुरू करतात. पौर्णिमेच्या दिवशी होम लावला जातो, त्यानंतर पालखी नाचवली जाते. 'आंब्याची कैरी टिप टिप गळे, आमची वाघजाई शिमग्यात खेळे रे' या सुरात गावकरी पहाटेपर्यंत ढोल वाजवत ठेका धरतात.
त्यापुढील दिवशी पालखी मिरवत गावातील देवळांमधून घराघरांत नेली जाते. यावेळी कामासाठी बाहेर गेलेले किंवा शहरात राहणारे प्रत्येक गावकरी आपल्या गावी परत येतात. एरवी आपण देवळात दर्शन घेऊ; परंतु पालखीतून देव आपल्या घरी येतो, म्हणून त्याच्या स्वागताला उपस्थित राहणे आवश्यक असते, अशी भावना गावकऱ्यांत आहे. शेवटच्या दिवशी पालखी पुन्हा मंदिरात आणली जाते, देवीचा गोंधळ होतो आणि रुपडी मिरवून मानकऱ्याच्या घरी जातात.
प्रभाकर मोरे, ज्यांच्या अभिनयातून आणि संवादशैलीत कोकण झळकते, म्हणतात की, शिमग्यातील उत्साह आणि रंगीत वातावरण वर्षभर काम करण्याची ऊर्जा देतात. गावकरीही भक्तिभावानं आणि जोमानं शिमगा साजरा करतात, आणि ही ऊर्जा पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचावी, अशी त्यांची इच्छा आहे.
या उत्सवातून गावकऱ्यांना फक्त आनंद मिळत नाही, तर एकत्र येण्याची, परंपरा जपण्याची आणि सामाजिक नात्यांना घट्ट करण्याची संधीही मिळते. गावकरी प्रार्थना करतात की, 'सगळ्यांवर तुझी कृपादृष्टी राहो, हातापायाला बळ दे, घराघरांत सुख-शांती राहो, कोणाच्याही वाट्याला वाईट येऊ नये आणि संकट आल्यास तुझ्या पायाखाली नष्ट होवो.'
सालाबादाप्रमाणे यंदाचा शिमग्योत्सव आनंदानं, सुखानं आणि भरभराटीनं पार पडावा, असा प्रत्येक गावकर्‍याचा उत्स्फूर्त संदेश आहे. गावातील शिमगोत्सव हा फक्त धार्मिक सण नसून, कोकणी संस्कृती आणि परंपरेचा जिवंत प्रतीक आहे. जय देवा महाराजा!
)