 "पीरियड्सच्या दिवसात मुली चॉकलेट का खातात? कारण समजून घेणं गरजेचं")
मासिक पाळीच्या आधी किंवा दरम्यान चॉकलेट, खारट चिप्स किंवा कर्बोदके जास्त असलेले आरामदायी पदार्थ खाण्याची तीव्र इच्छा होणे सामान्य आहे आणि बहुतेक महिला व मुलींना याची जाणीव असते. तथापि, त्यांच्या हे लक्षात येत नाही की प्रत्येक इच्छेमागे एक विशिष्ट अर्थ असतो. महिलांच्या शरीरात खोलवर रुजलेल्या या तीव्र इच्छेमागील कारण काय? शरीरात हे बदल का होतात ते समजून घ्या. मासिक पाळीच्या काळात होणारी ही तीव्र इच्छा विशेषतः ल्युटियल फेजमधील हार्मोनल चढ-उतारांशी संबंधित आहे. ल्युटियल फेज म्हणजे मासिक पाळी सुरू होण्यापासून ते ओव्हुलेशन (अंडोत्सर्ग) होईपर्यंतचा काळ. या काळात इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉनची पातळी वेगाने बदलते.
या हार्मोनल बदलाचा परिणाम सेरोटोनिनवर होतो, जे मेंदूतील एक रसायन आहे आणि मनःस्थितीचे नियमन व निरोगीपणाच्या भावनेसाठी जबाबदार असते. सेरोटोनिनच्या पातळीतील या घसरणीमुळे साखर आणि कर्बोदकांनी समृद्ध असलेल्या पदार्थांची तीव्र इच्छा निर्माण होते. हे पदार्थ तात्पुरते सेरोटोनिनचे उत्पादन वाढवतात आणि भावनिक दिलासा देतात. याव्यतिरिक्त, वाढलेल्या पौष्टिक गरजांमुळे, महिलांना मासिक पाळीपूर्वी जास्त भूक लागते.
मासिक पाळीच्या काळात चॉकलेट खाण्याची तीव्र इच्छा होणे ही एक सामान्य गोष्ट आहे. भावनिक दिलासा व्यतिरिक्त, यामागे जैविक कारणे देखील आहेत. डार्क चॉकलेटमध्ये मॅग्नेशियम असते, जे स्नायू शिथिल करण्यासाठी, मनःस्थिती संतुलित ठेवण्यासाठी आणि थकवा कमी करण्यासाठी आवश्यक आहे. काही महिलांमध्ये, मासिक पाळीच्या काळात मॅग्नेशियमची पातळी कमी होते, ज्यामुळे चॉकलेट खाण्याची तीव्र इच्छा होऊ शकते. याव्यतिरिक्त, चॉकलेट खाल्ल्याने डोपामाइन आणि सेरोटोनिन स्रवतात, ज्यामुळे या काळात चिडचिड आणि कमी झालेली ऊर्जा सुधारण्यास मदत होते.
लोणचे, चिप्स, फ्राईज किंवा इतर खारट पदार्थ खाण्याची तीव्र इच्छा हार्मोनल बदल आणि शरीरात पाणी साठण्याशी संबंधित आहे. मासिक पाळीपूर्वी प्रोजेस्टेरॉनच्या पातळीतील बदलांमुळे पोट फुगते आणि शरीरातील द्रवांच्या संतुलनावर परिणाम होतो. सौम्य निर्जलीकरण किंवा इलेक्ट्रोलाइट्सच्या असंतुलनामुळे देखील मीठ खाण्याची तीव्र इच्छा होऊ शकते. तथापि, जास्त मीठ खाल्ल्याने पोट फुगते आणि शरीरात पाणी साठून राहते, ज्यामुळे मासिक पाळीतील अस्वस्थता वाढू शकते. महिलांनी जास्त प्रक्रिया केलेल्या, खारट पदार्थांऐवजी भाजलेले सुकामेवा, बिया आणि हलके मसालेदार घरगुती पदार्थ यांसारख्या आरोग्यदायी पर्यायांनी आपली खाण्याची इच्छा पूर्ण करावी.
अनेक महिलांना मासिक पाळीपूर्वी गोड पदार्थ, पेस्ट्री, पास्ता किंवा ब्रेड खाण्याची तीव्र इच्छा होते. हे सेरोटोनिन आणि ऊर्जेतील बदलांमुळे होते. शुद्ध कर्बोदके असलेल्या पदार्थांमुळे रक्तातील साखरेची पातळी वेगाने वाढते, ज्यामुळे तात्पुरते मनःस्थिती सुधारते आणि थकवा कमी होतो. तथापि, ही ऊर्जा अल्पकाळ टिकणारी असते, त्यानंतर साखरेची पातळी अचानक कमी होते, ज्यामुळे चिडचिड आणि थकवा वाढतो. या पदार्थांऐवजी ओट्स, संपूर्ण धान्य, फळे आणि रताळे यांसारखे जटिल कर्बोदके (कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्स) खाणे अधिक आरोग्यदायी आहे, जे रक्तातील साखर आणि ऊर्जेची पातळी राखण्यास मदत करतात.
काही महिलांना, विशेषतः ज्यांना जास्त रक्तस्राव होतो, त्यांना मासिक पाळीच्या काळात बर्गर, लाल मांस किंवा लोहयुक्त पदार्थ खाण्याची तीव्र इच्छा होते. लोहाच्या कमतरतेमुळे थकवा, अशक्तपणा आणि कमी ऊर्जा जाणवू शकते. लोहयुक्त पदार्थ खाल्ल्याने ही कमतरता भरून काढण्यास मदत होऊ शकते. पालक, मसूर, कडधान्ये, कमी चरबीचे मांस, खजूर आणि बीट खाल्ल्याने नैसर्गिकरित्या लोहाची पातळी वाढू शकते.
डॉक्टरांनी स्पष्ट केले की, खाण्याची सर्व तीव्र इच्छा शारीरिक गरजांमुळेच होत नाही; त्यात भावनिक घटकांचीही भूमिका असू शकते. मासिक पाळीच्या काळात मनःस्थितीत बदल, तणाव, चिंता, चिडचिड आणि थकवा देखील येऊ शकतो. या काळात काही विशिष्ट पदार्थ खाल्ल्याने आराम मिळू शकतो, परंतु ते खाणे टाळू नका, कारण यामुळे अनेकदा खाण्याची तीव्र इच्छा वाढू शकते. संतुलन ही सर्वात महत्त्वाची गोष्ट आहे, आणि खाण्याच्या व्यसनापासून दूर राहणे व अधूनमधून आवडीचे पदार्थ खाणे हा संतुलन साधण्याचा एक चांगला मार्ग असू शकतो.
)