Fact Check : RBI ने ₹1100000000000 सोनं विकलं का? काय आहे यामागील सत्य? रिपोर्टमधून मोठा दावा

Exclusive : इराण आणि अमेरिका यांच्यातील युद्धामुळे कच्चा तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. याचा परिणाम प्रत्येक देशाच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसला आहे. अशा स्थितीत भारतीय रिझर्व्ह बँकेने तब्बल  11 लाख कोटींचं सोने विकलं आहे, अशा बातम्या समोर आल्या होत्या. पण आता भारत सरकारने याबद्दल स्पष्टीकरण दिलं आहे. अधिकृत आकडेवारीनुसार, भारताचा सोन्याचा साठा प्रत्यक्षात वाढ झाल्याचे पाहिला मिळायलं आहे. सप्टेंबर 2025 ते मे 2026 या काळात भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या परकीय चलन साठ्यामध्ये सोन्याचा वाटा लक्षणीय वाढ झाल्याचं सांगण्यात आलंय. 

सोन्याच्या विक्रीचे वृत्त भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (आरबीआय)ने फेटाळून लावली आहे. प्रत्यक्ष सोन्याचा साठा 880.52 टन इतका स्थिर असल्याचे सरकारने सांगितलं आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशवासियांना आवाहन केलं होतं, परकीय चलन बाहेर जाणार यासाठी भारतीयांनी याची काळजी घ्यावी आणि परदेशवारी करु नये. त्यानंतर इराण - अमेरिका यांच्यामध्ये सुरू असलेल्या संघर्षाच्या परिणाम होऊ नये म्हणून भारताने परकीय चलन साठ्याचे संरक्षण करण्यासाठी मध्यवर्ती बँकेने सुमारे 12 अब्ज डॉलर्स किमतीचे सोने विकल्याचे वृत्त समोर आलं होतं. त्यानंतर आता आरबीआयने हे स्पष्टीकरण दिलंय. 

स्वर्ण धारिता संबंधी स्पष्टीकरण
Clarification on gold holdingshttps://t.co/JrCUhWWEHo

— ReserveBankOfIndia (@RBI) June 3, 2026

मध्यवर्ती बँकेने एका निवेदनात म्हटलंय की, आरबीआयचा ठाम विश्वास आहे की ही वृत्त खोट आहे. आरबीआयने वेळोवेळी प्रसिद्ध केलेल्या अधिकृत माहितीवरच विश्वास ठेवावा, असं आवाहन आरबीआयने केलं आहे. दरम्यान, सार्वजनिक माहिती ब्युरोने (पीआयबी) देखील या बातम्यासंदर्भात एक तथ्य-तपासणी अहवाल जारी केला आहे. आरबीआयच्या मते, भारताच्या परकीय चलन साठ्यामध्ये सोन्याचा वाटा सप्टेंबर 2025 अखेरीस 13.92 टक्क्यांवरून 31 मार्च 2026 ला तो  16.70 टक्क्यांपर्यंत आणि 22 मे 2026 पर्यंत 16.85 टक्क्यांपर्यंत वाढल्याचा पाहिला मिळालं आहे. 

ब्लूमबर्गच्या एका अहवालानंतर आरबीआयने हे स्पष्टीकरण दिलं आहे. या अहवालानुसार, मध्य पूर्वेतील युद्धाच्या दुष्परिणामांपासून आपल्या परकीय चलन मालमत्तेचे संरक्षण करण्यासाठी भारताच्या मध्यवर्ती बँकेने आपल्या सोन्याच्या साठ्याचा काही भाग विकला असावा. बीईचे वरिष्ठ भारतीय अर्थतज्ज्ञ, अभिषेक गुप्ता यांनी सांगितलं की, भारतीय रिझर्व्ह बँकेने 22 मे पर्यंतच्या दोन आठवड्यांत सुमारे 12 अब्ज डॉलर किमतीचे सोनं विकलं असावं, तर 7.5 अब्ज डॉलर किमतीची परकीय चलन मालमत्ता खरेदी केल्याच वृत्त त्यांनी दिलं. त्यानंतर मौल्यवान धातूवरील आयात शुल्कात वाढ होऊनही ही घट झाली, ज्यामुळे बँकेच्या सोन्याच्या आणि डॉलरच्या साठ्याचे मूल्य वाढायला हवं होतं. 

हेसुद्धा वाचा - पुतिन यांचे 2 'सीक्रेट बेबी'! जगाने पाहिली नाही त्यांची झलक, कुठे आणि कोण करत त्यांचं संगोपन?

या रिपोर्टमध्ये असं सांगण्यात आलंय की, यावरून आरबीआय सोन्याची विक्री केल्याचं दिसून येत आहे. अहवालात म्हटलंय की, या कथित विक्रीमुळे सतत होणारा भांडवली बहिर्वाह आणि वाढत्या तेलाच्या किमतींमुळे भारताला भेडसावणाऱ्या चिंता अधोरेखित होताना दिसत आहेत. ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसारर, चालू खात्यातील तुटीमुळे रुपयावर वाढत असलेल्या दबावामुळे आरबीआय तरल परकीय चलनाला प्राधान्य देत आहे. अहवालानुसार, मार्च अखेरपर्यंत मध्यवर्ती बँकेकडे 880.52 मेट्रिक टन सोने होते, ज्यापैकी 77% सोने देशांतर्गत होते. सहा महिन्यांपूर्वी, बँकेने आपल्याकडील 66% सोने भारतात ठेवले होते.

एप्रिलमधील आपल्या सहामाही परकीय चलन अहवालात आरबीआयने सांगितलं की, बहुतांश परकीय चलन साठा बँक ऑफ इंग्लंड आणि बँक फॉर इंटरनॅशनल सेटलमेंट्सकडे ठेवण्यात आलं आहे. आरबीआयच्या वार्षिक अहवालानुसार, 31 मार्च 2026 पर्यंत रिझर्व्ह बँकेकडे एकूण 880.52 मेट्रिक टन सोने होते, तर 31 मार्च 2025 पर्यंत हा साठा 879.58 मेट्रिक टन होता. या अर्थ यावरून यावर्षी 0.94 मेट्रिक टनांची वाढ झालाय. या आकडेवारीवरून असं दिसून येतं आहे की, आरबीआयने आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये आपला सोन्याचा साठा कमी झाला नाही तर वाढला आहे.  

हेसुद्धा वाचा - Exclusive : 2172 कोटींचे कर्ज 579 कोटींमध्ये सेटल, सरकारी मालमत्ता पुनर्रचना कंपनी चौकशीच्या फेऱ्यात; झी न्यूजला मिळालेल्या कागदपत्रांमधून धक्कादायक खुलासा