)
Toll Plaza Income India: रस्ते मार्गाने दुरच्या शहरात किंवा राज्यात जाण्यासाठी आपल्याला टोल पार करुन जावे लागते. टोल भरण्यासाठी बराच वेळ रांगेत उभं रहावं लागतं. दिवसाला हजारो गाड्या टोल प्लाझावरुन टोल देऊन पुढे जात असतात. किमान टोल शंभर ते दोनशे रुपये पकडला तरी टोल प्लाझावर दिवसाला किती रक्कम गोळा होत असेल? टोल प्लाझावाले दिवसाला किती रुपये कमावतात? सविस्तर जाणून घेऊया.
राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण (NHAI) च्या आकडेवारीनुसार, देशातील प्रमुख टोल प्लाझांवरून प्रचंड महसूल गोळा होतो. एका व्यस्त प्लाझावर दररोज 20 हजार ते 50 हजार वाहने फिरतात. ज्यामुळे 2 तासांत 2 लाख ते 5 लाख रुपये कमाई होते. उदाहरणार्थ गुजरातमधील भरथाणा टोल प्लाझा दररोज 1.20 कोटी कमावतो. ज्यामुळे 2 तासांत लाखो रुपये सोबत जातात. हे आकडे वाहतुकीच्या गर्दीवर अवलंबून असतात.
एकूण 1087 टोल प्लाझांमधून देशाला दररोज सरासरी 168 कोटी रुपयांचा महसूल मिळतो. एका प्लाझाचे दैनिक उत्पन्न 5 लाख ते 1 कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचते. कारसाठी 800-1200 रुपये, बससाठी 2500 आणि ट्रकसाठी ४०० रुपये आकारले जातात. मुंबई-पुणे किंवा दिल्ली-गुरुग्रामसारख्या ठिकाणी गर्दीमुळे दोन तासांत 10 लाखांपर्यंत कमाई शक्य होते, ज्यामुळे मालकांच्या खिशात भर पडते.
टोल प्लाझा बहुतेक सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (PPP) तत्त्वावर चालतात. रस्ता बांधल्यानंतर खासगी कंपन्यांना गुंतवणूक परताव्य आणि नफ्यासाठी 15 ते 30 वर्षे टोल गोळा करण्याची मुभा मिळते. NHAI च्या मार्गदर्शनाने हा महसूल कंपनीकडे जातो, ज्यामुळे दीर्घकालीन स्थिर उत्पन्नाची हमी मिळते आणि गुंतवणूकदारांना आकर्षित करते.
NHAI अहवालानुसार, मुंबई-पुणे, दिल्ली-गुरुग्राम, होसूर रोड आणि ईस्टर्न पेरिफेरल एक्सप्रेसवे हे सर्वाधिक उत्पन्न देणारे प्लाझा आहेत. येथे दोन तासांत 10 लाखांपर्यंत महसूल येतो. FASTag आणि डिजिटल पेमेंटमुळे व्यवहार वेगवान झाले, रोखी व्यवहार कमी झाले आणि पारदर्शकता वाढली. यामुळे वाहतूक सुरळीत होऊन मालकांच्या कमाईत 35% ने वाढ झाली आहे.
उत्तर: राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण (NHAI) च्या आकडेवारीनुसार, व्यस्त टोल प्लाझावर दररोज 20,000 ते 50,000 वाहने जातात. यामुळे दोन तासांत 2 लाख ते 5 लाख रुपये कमाई होते. उदाहरणार्थ, दिल्ली-मुंबई किंवा मुंबई-पुणे एक्सप्रेसवेवर वाहतुकीच्या घनतेमुळे काही ठिकाणी दोन तासांत 10 लाखांपर्यंत महसूल मिळतो. ही रक्कम टोल दर आणि वाहनांच्या संख्येवर अवलंबून असते.
उत्तर: टोल प्लाझा सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (PPP) मॉडेलवर चालतात. रस्ता बांधल्यानंतर खासगी कंपन्यांना गुंतवणूक परत मिळवण्यासाठी आणि नफा कमावण्यासाठी 15 ते 30 वर्षे टोल वसूल करण्याची परवानगी मिळते. NHAI च्या मार्गदर्शनानुसार, सर्व महसूल खासगी कंपनी किंवा प्राधिकरणाकडे जातो. एका आर्थिक वर्षात ₹10 लाखांपेक्षा जास्त रोख व्यवहार असल्यास ते SFT अहवालात नोंदले जाते.
उत्तर: मुंबई-पुणे, दिल्ली-गुरुग्राम, होसूर रोड आणि ईस्टर्न पेरिफेरल एक्सप्रेसवे हे भारतातील सर्वाधिक कमाई करणारे टोल प्लाझा आहेत, जिथे दोन तासांत 10 लाखांपर्यंत महसूल मिळतो. FASTag आणि डिजिटल पेमेंटमुळे टोल वसुली जलद आणि पारदर्शी झाली आहे, ज्यामुळे रोख व्यवहार आणि भ्रष्टाचार कमी झाला. यामुळे वाहतूक सुरळीत होऊन मालकांचा महसूल 35% ने वाढला आहे.