 "कोल्हापूरकरांचा नादच खुळा! म्हशींच्या रॅम्प वॉकने वेधलं सर्वांचं लक्ष")
प्रताप नाईक (प्रतिनिधी) कोल्हापूर : दिवाळी पाडवा कोल्हापूरकरांसाठी केवळ सण नाही तर परंपरेचं प्रतीक आहे. या परंपरेचा एक अविभाज्य भाग म्हणजे गावागावात खेळला जाणारी म्हैस पळवण्याची स्पर्धा दरवर्षी दिवाळी पाडव्याच्या दिवशी कोल्हापूर जिल्ह्यात म्हैस पळवण्याची स्पर्धा होते. शेकडो शेतकरी या स्पर्धेत सहभागी होतात.
यामाहाच्या गाड्यांचा धुरळा आणि नटलेल्या पंढरपुरी म्हशी भावा हीच तर कोल्हापूरच्या दिवाळी पाडव्याची खरी तयारी.. दिवळी पाडवा आला की कोल्हापुरातल्या गावोगावी हेच चित्र पाहायला मिळेल. पाडव्याला म्हशी सजवण्याचा पारंपरिक सोहळा कोल्हापुरात रंगतो. सकाळी-सकाळी पंचगंगेवर मालक आपल्या म्हशीला आंघोळ घालतात, त्यांना सुंदर सजवतात त्यांच्या अंगावर सुंदर नक्षीकाम करतात. तर काही म्हशींच्या अंगावर संदेश लिहितात. गळ्यात आणि पायात घुंगुर माळ, शिंगांवर मोरपीसं, रिबीन लावून म्हशी तयार होतात आणि मालकासोबत रॅम्प वॉक करतच चौकात जमा होतात. त्यानंतर सुरु होते म्हशी पळवण्याची स्पर्धा. मग काय तरुण मंडळी मोटरसायकली रेस करतात. मोटारसायकलच्या गरगराटा मागे म्हशीही पळू लागतात आणि सुरु होते म्हैस पळवण्याची स्पर्धा, या स्पर्धेत तरुणांसोबत तरुणीही सहभागी होतात.
स्पर्धेचं वैशिष्ट्य म्हणजे यात केवळ म्हशींचा पळण्याचा वेगच नाही, तर म्हशींची सजावट, आरोग्य आणि सांभाळ यावरही परीक्षकांकडून गुण दिले जातात. विजेत्या म्हशींच्या मालकांना नारळ सुपारी आणि मानचिन्ह देऊन गौरवण्यात येत. म्हैस पळवण्याच्या या स्पर्धेत केवळ शेतकरीच नाहीत तर लोक प्रतिनिधीही सहभागी होतात.
कोल्हापूरच्या कसबा बावडा येथील ही पारंपरिक म्हैस पळविण्याची आणि सजावट स्पर्धा केवळ मनोरंजन नाही, तर आपल्या ग्रामीण संस्कृतीचा, पशुप्रेमाचा आणि परंपरेचा सुंदर संगम आहे. दिवाळीच्या आनंदात निसर्गाशी आणि जनावरांशी असलेलं नातं जपणारी ही परंपरा पुढील पिढ्यांसाठीही प्रेरणादायी ठरतेय.
कोल्हापूरमध्ये दिवाळी पाडव्याला काय विशेष घडते?
उत्तर: कोल्हापूरकरांसाठी दिवाळी पाडवा केवळ सण नाही, तर परंपरेचे प्रतीक आहे. या दिवशी गावोगावी म्हैस पळवण्याची स्पर्धा खेळली जाते. शेकडो शेतकरी सहभागी होतात आणि यामुळे ग्रामीण संस्कृतीचा सुंदर संगम दिसतो.
म्हैस पळवण्याची स्पर्धा काय आहे?
उत्तर: ही एक पारंपरिक स्पर्धा आहे ज्यात तरुण मंडळी मोटरसायकली (विशेषतः यामाहा गाड्या) रेस करतात. मोटारसायकलच्या चाकांच्या गरगराटामुळे मागे पळणाऱ्या सजवलेल्या पंढरपुरी म्हशींनी पाठलाग केला जातो. या स्पर्धेत तरुणांसोबत तरुणीही सहभागी होतात.
विजेत्या म्हशींच्या मालकांना काय बक्षीस मिळते?
उत्तर: विजेत्यांना नारळ, सुपारी आणि मानचिन्ह देऊन गौरवले जाते. हे बक्षीस परंपरेच्या अभिमानाचे प्रतीक आहे.
)