)
पितृपक्ष ७ सप्टेंबर ते २१ सप्टेंबर २०२५ पर्यंत या कालावधीत असणार आहे. या काळात तिथीनुसार श्राद्ध केलं जात. या काळात आपल्या वडिलधाऱ्या आणि निधन पावलेल्या व्यक्तींची आठवण काढून कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा हा काळ आहे. या काळात लोक त्यांच्या आत्म्याला तृप्त करण्यासाठी त्यांच्या मृत्युतिथीनुसार श्राद्ध आणि पिंडदान करतात.
शास्त्रांमध्ये पितृपक्षात केलेल्या श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदानाचे विशेष महत्त्व सांगितले आहे. असे म्हटले जाते की, या काळात पितरांसाठी ही कामे केल्याने सात पिढ्या आनंदी राहतात. त्याच वेळी, जेव्हा काही कारणांमुळे पितरांच्या आत्म्याला पितृपक्षात समाधान मिळत नाही, तेव्हा येणाऱ्या सात पिढ्यांना पितृदोष सहन करावा लागतो. म्हणून, पितृपक्षात काही ठिकाणी पितरांसाठी तर्पण, पिंडदान आणि श्राद्ध करू नये. त्या ठिकाणांबद्दल जाणून घेऊया.
भाद्रपद पौर्णिमेपासून आश्विन महिन्याच्या अमावस्येपर्यंतच्या काळाला पितृपक्ष म्हणतात. पूर्वजांचे स्मरण करण्यासाठी आणि त्यांना तर्पण, पिंडदान आणि श्राद्ध करण्यासाठी हा काळ खूप महत्वाचा मानला जातो. असे मानले जाते की, या काळात केलेले श्राद्ध योग्य पद्धतीने आणि योग्य ठिकाणी केले तरच फलदायी ठरते.
श्राद्ध करताना, ठिकाण खूप काळजीपूर्वक निवडले पाहिजे. काटेरी जागा, ओसाड जमीन किंवा उघड्यावर शौचास विटाळलेल्या ठिकाणी अशा अशुद्ध भूमीवर श्राद्ध करणे शास्त्रात निषिद्ध आहे. अशा ठिकाणी केलेले श्राद्ध पूर्वजांपर्यंत पोहोचत नाही आणि जे असे करतात त्यांना पितृदोषाचे दुःख सहन करावे लागू शकते. अशा परिस्थितीत, मंदिर किंवा देवस्थानातही श्राद्ध केले जात नाही. याचे कारण म्हणजे देव आणि पूर्वजांची एकत्र पूजा केली जात नाही. मंदिर परिसरात केलेले श्राद्ध फळ देत नाही आणि पूर्वज ते स्वीकारत नाहीत.
श्राद्धासाठी स्मशानभूमी देखील अयोग्य मानली जाते. गरुड पुराणात असे नमूद आहे की स्मशानात नकारात्मक शक्ती राहतात आणि तेथील वातावरण अशुद्ध आहे. अशा ठिकाणी श्राद्ध केल्याने आत्म्याची शांती बिघडू शकते.
पितृपक्षात पूर्वजांसाठी श्राद्ध करण्यासाठी सर्वात शुभ स्थान म्हणजे नदी किंवा समुद्राचा किनारा, तीर्थक्षेत्र किंवा घराचे पवित्र वातावरण. या ठिकाणी केलेल्या श्राद्धामुळे पितरांना समाधान मिळते आणि त्यांचे आशीर्वाद मिळतात.
पितृपक्षात पितरांसाठी पिंडदान, तर्पण आणि श्राद्ध करण्यासाठी शुभ मुहूर्ताकडे विशेष लक्ष दिले पाहिजे. देवतांच्या पूजेसाठी सकाळची वेळ योग्य मानली जात नाही आणि नकारात्मक शक्ती सक्रिय असल्याने रात्रीची वेळ योग्य मानली जात नाही. म्हणून, दुपारचा काळ (दुपार) श्राद्धासाठी सर्वोत्तम मानला जातो. यावेळी पितरांच्या आत्म्याला तर्पण आणि पिंडदानाने समाधान मिळते.
पितृपक्ष म्हणजे काय?
पितृपक्ष हा भाद्रपद पौर्णिमेपासून आश्विन अमावस्येपर्यंतचा कालावधी आहे, ज्यामध्ये आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करून त्यांना श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान केले जाते. हा काळ त्यांच्या आत्म्याला तृप्त करण्यासाठी आणि त्यांचे आशीर्वाद मिळवण्यासाठी महत्त्वाचा मानला जातो.
पितृपक्ष 2025 कधी आहे?
पितृपक्ष 7 सप्टेंबर 2025 ते 21 सप्टेंबर 2025 या कालावधीत आहे.
श्राद्ध का केले जाते?
श्राद्ध हे पूर्वजांच्या आत्म्याला शांती आणि समाधान मिळावे यासाठी केले जाते. असे मानले जाते की, योग्य पद्धतीने केलेले श्राद्ध सात पिढ्यांना आनंद आणि समृद्धी प्रदान करते, तर अयोग्य श्राद्धामुळे पितृदोष होऊ शकतो.