सणावाराच्या दिवसांमध्ये घराघरांमध्ये चमचमीत पदार्थ बनतात आणि त्यात पनीरला मानाचं स्थान मिळतं. पण, यामध्ये होणारी भेसळ इथं विसरून चालणार नाही.
पनीरमध्ये सर्रास भेसळ केली जाते, भेसळयुक्त पनीरला अॅनालॉग पनीर म्हणूनही ओळखतात. बनावट पनीर घरच्याघरीसुद्धा ओळखता येतं.
पनीर भेसळयुक्त आहे की नाही हे पाहण्यासाठी एक लहानसा तुकडा बोटानं चिरडून पाहा. अस्सल पनीर नरम आणि मऊसूत असतो आणि सहज तुटतो. बनावट पनीर हातांना खोडरबरसारखा भासतो.
पनीरचा लहानसा तुकडा गॅलवर मंद आचेवर ठेवला (थेट आचेवर) असता अस्सल पनीर लगेच वितळतं, पाणी सोडतं आणि त्यातून दुधासारखा गंध येतो. भेसळयुक्त पनीरमधून केरोसिनसारखी दुर्गंधी येते.
एका कोरड्या पॅनमध्ये तेल किंवा पाण्याशिवाय पनीरचा तुकडा गरम करा. अस्सल पनीर सहजपणे पाणी सोडतं, काहीसं आकुंचन पावतं आणि पिवळसर पडतं, मात्र त्याचा आकार कायम राहतो. भेसळयुक्त पनीर पॅनवर गरम केल्यास ते तुटण्यास सुरुवात होते. ते करपू लागतं मात्र वितळण्यास सुरुवात होत नाही.
मेडिकलमध्ये मिळणाऱ्या आयोडिन टिंचरच्या माध्यमातून ही चाचणी करता येते. जिथं पनीरवर 2 ते 3 थेंब आयोडिन टाकल्यास अस्सल पनीरचा रंग बदलत नाही.
भेसळयुक्त पनीरमध्ये स्टार्च असल्यास तो निळा किंवा काळा पडतो. ही बाब लक्षात घेण्याजोगी. लिंबाचा रस टाकूनही ही भेसळ ओळखता येते. जिथं बनावट पनीर आकुंचन पावतो, तर अस्सल पनीर लिंबाच्या रसानं आंबट होतो.