History World News : आयुष्यात एकदाच घडणारी घटना! आता महागलेली चांदी तेव्हा नगण्य होती; पाहा कसा व्हायचा वापर... एका समृद्ध साम्राज्याच्या इतिहासाची उकल होते तेव्हा... मेटल डिटेक्टरनं केली कमाल. जमिनीच दडलेलं रहस्य जगासमोर...
 "भारतापासून 5- 6 हजार किमी दूर सापडला खजिना; कोणत्या साम्राज्याच्या श्रीमंतीनं जग भारावलं?")
History World News : हे जग 21 व्या शतकात वावरत असलं तरीही गतकाळात होऊन गेलेल्या एक ना अनेक घडामोडी आणि घटकांचा परिणाम सध्याच्या जीवनावर दिसून येतो. अनेकदा या घटकांना इतिहासही म्हटलं जातं. अशाच या इतिहासाच्या पुस्तकातील एका पानाची नव्यानं संपूर्ण जगालाच माहिती झाली आहे. निमित्त ठरलंय ते म्हणते काही नाणी.
गतकाळातील एका अशा साम्राज्याशी संबंधित पुरावे नुकतेच नॉर्वेमध्ये सापडले आहेत, जे भारावणारे आहेत. प्राथमिक माहितीनुसार चांदीच्या नाण्यांच्या स्वरुपात सापडलेले हे पुरावे वायकिंग साम्राज्य काळातील असून, हा एक अद्वितीय शोध समजला जात आहे. 10 एप्रिल रोजी मेटल डिटेक्टर यंत्राच्या माध्यमातून वेगार्ड सोर्ली आणि रूने सैत्रे यांनी सुरुवातीला 19 नाणी शोधली. मात्र, पुरातत्त्वं विभागाला याबाबतची माहिती मिळाल्यानंतर ते घटनास्थळी पोहोचताच समोर जे दिसलं ते अविश्वसनीय होतं. इथं उत्खनन सुरू झालं आणि पाहता पाहता 70, 500 आणि अखेरिस 1000 हून अधिक चांदीची नाणी या उत्खननातून समोर आली.
हाती लागलेला हा रहस्यमयी खजिना “मोरस्टाड होर्ड” या नावानं जगभरात ओळखला जात आहे. पुरातत्वं विषयाचे अभ्यासक मे-टोवे स्मीसेथ यांनी या घटनेला 'आयुष्यात एकदाच सापडणारा खजिना आणि संशोधन' अशी उपमा दिली. ही फक्त नाणी नसून त्यातून इतिहासाचं कथन होत असल्याचं इतिहासकारांचं मत. इसवीसन पूर्व 980 ते 1040 मध्ये जेव्हा नॉर्वे एका मोठ्या बदलातून जात होतं आणि स्वत:ची नाणी तयार करत होतं, हा तेव्हाचाच काळ असल्याचं सांगण्यात येतं.
नॉर्वेमध्ये सापडलेल्या या खजिन्यामध्ये बहुतांश नाणी, मुद्रा या इंग्लंड आणि जर्मनीच्या असून काही नाणी नॉर्वे आणि डेन्मार्कची आहेत. यामुळं वायकिंग साम्राज्याच्या काळात व्यापाराचं जाळं नेमकं कुठवर पसरलं होतं याचा सहज अंदाज लावता येत आहे. वायकिंगचा इतिहास हा व्यापार,लूट आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांशी संलग्न असल्यानं परदेशी नाणी इथवर पोहोचली कशी? हा प्रश्नसुद्धा उपस्थित होत आहे.
इतिहासकारांच्या मते प्रथमदर्शनी हा खजिना “सेकेंड वायकिंग एज” म्हणजेच 10 व्या किंवा 11 व्या शतकातील असल्याचं सांगण्यात येतं. ज्यामध्ये अनेक नाण्यांची निर्मिती कनूट द ग्रेट, एथेलरेड द्वितीय, ओटो तृतीय अशा तत्कालीन शासकांच्या शासनकाळात करण्यात आली होती. याशिवाय या खजिन्यामध्ये हेराल्ड हार्डराडा या नॉर्वेच्या राजांच्याही काळातील नाणी आहेत. हा कोणा धनाढ्य व्यक्तीचा ठेवा वाटत नसून, ती एखाद्या राज्याचीच संपत्ती असल्याचं स्पष्ट होत आहे. त्यासंदर्भातील विविध संशोधनं सध्या सुरू असल्याचं सांगण्यात येत आहे.
पुरातत्वं विभागाची उत्सुकता ताणून धरलेल्या या संशोधनानंतर या भागातून आणखीही काही गोष्टी हाती लागण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. ज्यामुळं पुरात्त्वं विभागानं उत्खनन केलेल्या परिसरात सामान्य रहदारीस प्रवेश निषिद्ध केला आहे.
वायकिंग काळ (Viking Age) साधारण इ.स. 800 ते 1050 दरम्यान अस्तित्वात असल्याचं इतिहासकार सांगतात. या काळात स्कँडिनेव्हियातील नॉर्वे, स्वीडन, डेन्मार्क इथल्या नागरिकांना 'नॉर्समेन' किंवा 'वायकिंग्ज' म्हटलं जात होतं. आजही त्यांची अशी ओळख सांगण्यात येते. विस्तारवादी मोहिमा, चाचेगिरी, सागरी व्यापार असा त्याच्या साम्राज्याचा विस्तार झाला. हा युरोपीय इतिहासातील एक महत्त्वपूर्ण कालखंड गणला जातो.
'वायकिंग' हा शब्द लोकांच्या गटाशी संबंधित नसून कृतीमुळं हे नाव पुढं आलं. ज्याचा अर्थ "चाचेगिरी करणे" किंवा "छापा मारणे" या कामांशी जोडला गेला. हे साम्राज्य किंवा तो कालखंड साधारण इ.स. 1066 मध्ये स्टॅमफोर्ड ब्रिजच्या लढाईने किंवा नॉर्मन विजयाने संपुष्टात आला आणि वायकिंग्जचं युरोपातील स्वतंत्र अस्तित्व कमी होऊन ते युरोपीय राज्यव्यवस्थेशी एकरुप झाले.
)