)
Archaeological Findings : मेक्सिकोच्या राष्ट्रीय मानववंशशास्त्र आणि इतिहास संस्थेच्या (INAH) शास्त्रज्ञांनी एक महत्त्वाचा शोध लावला आहे. ग्वेरेरोच्या कोस्टा चिका प्रदेशात 1,200 वर्षांहून अधिक जुने एक उत्तम प्रकारे जतन केलेले प्राचीन शहर शोधून काढले आहे. संशोधकांनी या शहराला पासो टेम्प्रानो असे नाव दिले आहे, तर स्थानिक लोक त्याला कोरल डी पिएड्रा म्हणतात. हे हरवलेले शहर प्राचीन मेसोअमेरिकेतील महान सांस्कृतिक विकासाच्या काळात असलेल्या एपिक्लासिक कालखंडाची दुर्मिळ झलक देते.
पासो टेम्प्रानो शहराच्या शोधामुळे पुरातत्वशास्त्रज्ञांना प्राचीन ग्वेरेरोच्या शहरी नियोजन आणि सामाजिक रचनेबद्दल भरपूर माहिती मिळाली आहे. हे ठिकाण 1.2 किलोमीटरपेक्षा जास्त पसरलेले आहे. त्यात संरक्षणात्मक भिंती, समारंभ किंवा पूजास्थळे आणि निवासी इमारतींचे एक अद्वितीय संयोजन आहे. उत्खननाचे निरीक्षण करणारे मिगुएल पेरे नेग्रेटे यांनी या जागेचे वर्णन अतिशय खास असे केले.
पासो टेम्प्रानोची अनोखी रचना समाजाच्या पदानुक्रमांचे स्पष्टपणे प्रदर्शन करते. शहराचा खालचा भाग कदाचित सामान्य लोकांच्या घरांसाठी समर्पित होता, तर वरच्या भागात भव्य राजवाडे होते. हे वरचे भाग कदाचित श्रीमंत आणि उच्चभ्रू लोकांचे होते, ज्यांना सार्वजनिक आणि समारंभाच्या जागांमध्ये प्रवेश होता, ज्यामुळे त्यांची शक्ती आणखी वाढली.
शहराच्या सर्वात उल्लेखनीय शोधांपैकी एक म्हणजे 49 मीटर लांबीचा, आय-आकाराचा बॉल कोर्ट. कोर्टचा दर्शनी भाग दगडापासून बनलेला आहे. त्यात नैसर्गिक टेकड्यांचा समावेश आहे. बॉल कोर्ट अनेक मेसोअमेरिकन संस्कृतींचे केंद्र होते आणि अनेकदा धार्मिक विधी आणि राजकीय क्रियाकलापांमध्ये ते महत्त्वाची भूमिका बजावत असत.
बॉल कोर्ट व्यतिरिक्त, शास्त्रज्ञांनी इतर अनेक समारंभ स्थळे शोधली आहेत, ज्यात 11 बाय 4.5 मीटरचा हॉल आणि एक साधी खांब असलेली रचना समाविष्ट आहे जी कदाचित प्रार्थनास्थळ म्हणून काम करत असेल. या शोधांमुळे पासो टेम्प्रानो हे केवळ निवासी किंवा लष्करी केंद्र नव्हते तर एक आध्यात्मिक आणि सांस्कृतिक केंद्र देखील होते या विश्वासाला बळकटी मिळते.