 "2,600 वर्षं बंद असलेले थडगे उघडले अन्... आतमध्ये जे मिळाले ते बघून बसेल धक्का")
Scientists opened a tomb sealed for 2,600 years : इटलीमधील सॅन जुलियानो परिसरात पुरातत्त्वतज्ज्ञांना 2,600 वर्षांपूर्वीची एट्रस्कन थडगे अखंड स्थितीत आढळली आहे. अनेक शतकं सुरू असलेल्या दफनभूमीतील लुटालुटीच्या काळातही हे थडगे कुणीही उघडली न्हवते. त्यामुळे आत मिळालेली साधनं, भांडी आणि मानवी अवशेष जवळपास मूळ स्वरूपात सापडले.
या शिळेवर कोरलेल्या दगडी खाटांवर चार जणांचे सांगाडे ठेवलेले होते. त्यांच्या भोवती शंभरहून अधिक वस्तू – मातीची भांडी, शस्त्रं, कांस्याचे अलंकार, अगदी चांदी गुंडाळण्यासाठी वापरले जाणारे छोटे स्पूल्स सापडले. यामध्ये तब्बल 74 भांडी अखंड अवस्थेत असल्याची नोंद झाली आहे.
ही मोहीम अमेरिकेतील बायलर युनिव्हर्सिटीचे प्राध्यापक डेविडे झोरी यांच्या नेतृत्वाखाली सॅन जुलियानो आर्कियॉलॉजिकल रिसर्च प्रोजेक्ट (SGARP) आणि इटालियन वारसा विभाग यांच्या सहकार्याने पार पडली. बहुतेक समाध्या पूर्वीच लुटल्या गेल्या असल्यामुळे वस्तू आणि सांगाडे कुठे व कसे ठेवले होते याचा संदर्भ मिळत नाही. पण हे थडगे पूर्णपणे सीलबंद असल्याने वस्तूंचा नेमका संदर्भ जपला गेला आहे.
रोमन साम्राज्य उभारण्यापूर्वी मध्य इटलीत एट्रस्कन लोकांची समृद्ध संस्कृती फुलली होती. त्यांची घरासारखी दिसणारी समाधी, शिळांवर कोरलेली खाटं व सजावट हे त्यांच्या दफनसंस्कृतीचं वैशिष्ट्य होतं. समाध्यांमध्ये अन्नपदार्थ ठेवण्यासाठी भांडी, शस्त्रं, अलंकार, दैनंदिन वापराच्या वस्तू अशा अनेक गोष्टी ठेवण्याची प्रथा होती. त्यामुळे त्या काळातील आहार, व्यापार आणि सामाजिक स्थान याबाबत माहिती मिळते.
संशोधकांनी प्रत्येक वस्तू व हाडं हलवण्याआधी त्याचं छायाचित्रण, मॅपिंग व नोंद करून ठेवली. सांगाड्यांवरून वय, लिंग, आरोग्य व रोगांचा अभ्यास होणार आहे. दात व हाडांवरून आहार व स्थलांतराची माहिती मिळेल. मातीची भांडी व धातूंचं विश्लेषण करून त्यांचा वापर व व्यापारमार्ग ओळखले जातील.
या उत्खननात विद्यार्थ्यांबरोबर स्थानिक लोकांनीही सहभाग घेतला. वस्तू स्वच्छ करणं, नोंदणी करणं या टप्प्यांमध्ये सर्वांना प्रत्यक्ष अनुभव देण्यात आला. त्यामुळे संशोधन पारदर्शक राहिलं आणि वारसा जपण्याबाबत जनजागृतीही झाली. सॅन जुलियानोतील ही समाधी एट्रस्कन इतिहासाच्या अभ्यासासाठी एक महत्त्वाचा टप्पा ठरेल. अखंड स्वरूपात सापडलेले सांगाडे आणि वस्तू भविष्यातील अनेक अनुत्तरित प्रश्नांची उत्तरं देण्यास मदत करतील.
उत्तर: इटलीतील सॅन जुलियानो या ठिकाणी, रोमपासून सुमारे 70 किलोमीटर अंतरावर हे थडगे सापडली.
उत्तर: हे थडगे अंदाजे 2600 वर्षं जुनी असून एट्रस्कन संस्कृतीशी संबंधित आहे.
उत्तर: चार सांगाडे, शंभरहून अधिक वस्तू – ज्यामध्ये मातीची भांडी, शस्त्रं, कांस्य व चांदीचे अलंकार, तसेच दगडी खाटांवर ठेवलेले अवशेष मिळाले.
उत्तर: बहुतेक समाध्या लुटल्या गेल्यामुळे मूळ संदर्भ मिळत नाही. पण हे थडगे पूर्णपणे सीलबंद असल्यामुळे वस्तू व सांगाड्यांचा नेमका संदर्भ जपला गेला आहे. त्यामुळे अभ्यासासाठी ती अत्यंत मौल्यवान ठरते.
)