Dhar Bhojsala:ଜ୍ଞାନବାପୀ ପରେ ଧାର ଭୋଜଶାଳାରେ ହିନ୍ଦୁଙ୍କୁ ମିଳିବ ପୂଜା ଅଧିକାର ?

Dhar Bhojsala:

ଜ୍ଞାନବାପୀ ମସଜିଦ ମାମଲାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମୋଡ଼ ଆସିଥିଲା ​​ଯେତେବେଳେ ବାରଣାସୀ ଜିଲ୍ଲା କୋର୍ଟ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ପରିସରରେ ଲାଗିଥିବା ସୋମନାଥ ବ୍ୟାସ ଜୀ ବେସମେଣ୍ଟରେ ନିୟମିତ ପୂଜା କରିବାର ଅଧିକାର ଦେଇଥିଲେ। ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପୂଜା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ୭  ଦିନ ମଧ୍ୟରେ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । ଏହା ଉପରେ ମୁସଲିମ ପକ୍ଷ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ହାଇକୋର୍ଟରେ ଏହି ଆଦେଶକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବେ। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଧାର ଭୋଜଶାଳା ମାମଲା ମଧ୍ୟ ସମାନ। ଯେଉଁଠାରେ ହିନ୍ଦୁ ପକ୍ଷ ଭୋଜଶାଳାକୁ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଭାବରେ ବିବେଚନା କରନ୍ତି। ଏଥି ସହିତ ମୁସଲମାନ ପକ୍ଷ ପରିସରକୁ କମାଲ ମୌଲା ମସଜିଦ ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି। ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଏହି ବିଷୟରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଲାଗି ରହିଛି। ଜ୍ଞାନବାପୀ ମସଜିଦ ପରିସରର ତଳ ମହଲାରେ ପୂଜା ପାଇଁ କୋର୍ଟ ଅନୁମତି ତ ଦେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଧାର ଭୋଜଶାଳାରେ ମଧ୍ୟ ହିନ୍ଦୁମାନେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ମିଳିବ କି ?

ଭୋଜଶାଳାର ନା ରାଜା ଭୋଜଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ସ୍ମାରକୀ ଭାରତର ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଯଥା ASI ର ସୁରକ୍ଷା ଅଧୀନରେ ଅଛି । ଗତ ବର୍ଷ କିଛି ଲୋକ ରାତିର ଅନ୍ଧକାରରେ ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ କଣ୍ଟା ତାର ବାଡ଼ କାଟି ମୂର୍ତ୍ତି ଭିତରେ ରଖିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପୋଲିସ ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଛି । ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଧାର ସହରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଷ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମିରେ ଭୋଜଶାଳାକୁ ନେଇ ଉଭୟ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜିଥାଏ ।

ଧାର ଭୋଜଶାଳା ପୂର୍ବରୁ ଏକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା

ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଧାରରେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ପରମାର ରାଜବଂଶର ଶାସନ ଚାଲୁଥିଲା । ରାଜା ଭୋଜ ୧୦୦୦ ରୁ ୧୦୫୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ। ଇତିହାସ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜା ଭୋଜ ଭାଗଦେବୀ ଅର୍ଥାତ୍ ମାତା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଉପାସକ ଥିଲେ। ସେ ୧୦୩୪ ମସିହାରେ ଧାରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ । ପରେ ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଭୋଜଶାଲା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା । ହିନ୍ଦୁମାନେ ଭୋଜଶାଳାକୁ ସରସ୍ୱତୀ ମନ୍ଦିର ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ କରନ୍ତି। ଭୋଜଶାଳା ବିବାଦ ସମ୍ପର୍କରେ ହିନ୍ଦୁ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟ କୋର୍ଟଙ୍କ ଯାଇଥିଲେ ।  ଭୋଜଶାଳାରେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ଏବଂ ସମଗ୍ର ପରିସରରେ ଭିଡିଓଗ୍ରାଫି ଦାବି କରି ଇନ୍ଦୋର ହାଇକୋର୍ଟରେ ଏକ ପିଟିସନ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିଲା।

ଭୋଜଶାଲାରେ କିଏ ମସଜିଦ ନିର୍ମାଣ କଲା?

ଆଲାଉଦ୍ଦିନ ଖିଲଜୀ ୧୩୦୫ ରେ ଭୋଜଶାଳାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ। ପରେ ୧୪୦୧ ମସିହାରେ ଦିଲୱାର ଖାନ ଗୌରୀ ଭୋଜଶାଳାର ଏକ ଅଂଶରେ ଏକ ମସଜିଦ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ମହମୁଦ ଶାହା ଖିଲଜୀ ମଧ୍ୟ ୧୫୧୪ ମସିହାରେ ଭୋଜଶାଳାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଂଶରେ ଏକ ମସଜିଦ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ୧୮୭୫ ମସିହାରେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଖନନ କରାଯାଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ମାତା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଏକ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ମେଜର କିନକେଡ଼ ଏହି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଲଣ୍ଡନ ନେଇଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସେହି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଲଣ୍ଡନ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ରଖାଯାଇଛି। ଭୋଜଶାଳା ଉପରେ ଅଧିକାର ସମ୍ପର୍କରେ ହାଇକୋର୍ଟରେ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ଆବେଦନରେ ଏହି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଲଣ୍ଡନରୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଦାବି କରାଯାଇଛି।

ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ମୁସଲମାନ ପକ୍ଷର ନିଜସ୍ୱ ଯୁକ୍ତି ଅଛି

ଭୋଜଶାଳାକୁ ନେଇ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ମୁସଲମାନ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଲାଗି ରହିଥିଲା। ବାସ୍ତବରେ, ହିନ୍ଦୁ ସଂଗଠନ ଭୋଜଶାଳାକୁ ରାଜା ଭୋଜଙ୍କ ସମୟର ଏକ କୋଠା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ ମାତା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ମନ୍ଦିର ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି। ହିନ୍ଦୁମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭୋଜଶାଳା ରାଜବଂଶ ସମୟରେ ମୁସଲମାନମାନଙ୍କୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ନମାଜ ପାଠ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପରେ ସେମାନେ ଏହି ସମଗ୍ର ସ୍ଥାନକୁ କାବୁ କଲେ । ତା’ପରେ ଏଠାରେ ଏକ ମସଜିଦ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥି ସହିତ ମୁସଲିମ ପକ୍ଷ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଏଠାରେ ନମାଜ ପଢ଼ି ଆସୁଥିଲେ । ତେଣୁ ମୁସଲମାନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଭୋଜଶାଳା କମାଲ ମୌଲାନା ମସଜିଦ ବୋଲି କୁହନ୍ତି ।

ବେଳେବେଳେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ବେଳେବେଳେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ମଧ୍ୟ ରହିଲା

ଧାର ରାଜକୁମାର ୧୯୦୯ରେ ଭୋଜଶାଲାଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଥିବାରୁ ଏହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଦାୟିତ୍ବ ASI ଉପରେ ରହିଛି। ୧୯୩୫ ମସିହାରେ ଧାର ରାଜକୁମାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଭୋଜଶାଳାରେ ନମାଜ ପାଠ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ। ତା’ପରେ ୧୯୯୫ ରେ ଭୋଜଶାଳାକୁ ନେଇ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ମୁସଲମାନ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଥିଲା । ଏହା ପରେ ମଙ୍ଗଳବାର ପୂଜା ଏବଂ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ନମାଜ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିଲା । ମେ ୧୨, ୧୯୯୭ରେ ଭୋଜଶାଳାରେ କଲେକ୍ଟର ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇଲେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମଙ୍ଗଳବାର ପୂଜା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବାରଣ କରାଯାଇଥିଲା। ପୂଜାପାଠ ପାଇଁ କେବଳ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମି ଏବଂ ନମାଜ ପାଇଁ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିଲା । ୩୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୯୭ ରେ ମଙ୍ଗଳବାର ପୂଜା ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହଟାଯାଇଥିଲା।

ଧାର ପରିବେଶ ଅନେକ ଥର ଖରାପ ହୋଇଛି

୬ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୮ରେ ଭାରତର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ପୁନର୍ବାର ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଭୋଜଶାଳାରେ ପ୍ରବେଶ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇଲା। ପୁଣି ଥରେ ମଙ୍ଗଳବାର ପୂଜା ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା । ଏହା ପରେ ୨୦୦୩ ମସିହାରେ ପୁନର୍ବାର ମଙ୍ଗଳବାର ପୂଜା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଭୋଜଶାଳା ମଧ୍ୟ ଖୋଲାଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ୨୦୧୩ ବର୍ଷରେ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଶୁକ୍ରବାର ପଡ଼ିବାରୁ ପରିସ୍ଥିତି ଅଣାୟତ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ହିନ୍ଦୁମାନେ  ସେହିଦିନ ଭୋଜଶାଳା ଛାଡିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ। ସ୍ଥିତି ଏତେ ବିଗିଡ଼ିଥିଲା ଯେ ପୋଲିସ ସେଠାରେ ଲାଠି ଚାର୍ଜ କରିଥିଲା । ଏହା ପରେ ପୁଣିଥିରେ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ମଧ୍ୟ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମି ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ପଡ଼ିଲା ।  ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ କୋର୍ଟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ବାସ ଆଉ ଭରସା ରହିଛି ଯାହା ଫଳରେ ଏହି ବୀବାଦ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଶେଷ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି

​