Heart attack in 40s : व्यायाम आणि व्यायाम न करणे, दोघांमुळे येतो हृद्यविकाराचा झटका
या बातमीमुळे लोकांच्या मनात हा प्रश्न येऊ लागला आहे की, तरुण आणि तंदुरुस्तीचे वेडे देखील हृदयविकाराचा बळी ठरू शकतात?
मुंबई : प्रसिद्ध अभिनेता सिद्धार्थ शुक्लाच्या निधनाने सर्वांनाच धक्का बसला आहे. ज्यांनी 'झलक दिखला जा 6', 'फियर फॅक्टर: खतरों के खिलाडी 7' मध्ये तो किती फीट आहे हे पाहिलं त्यांच्यासाठी विश्वास ठेवणे कठीण आहे की असा व्यक्ती देखील या घातक आघाताने बळी पडू शकतो. सिद्धार्थ शुक्ला फक्त 40 वर्षांचा होता. गुरुवारी सकाळी त्याला मुंबईच्या कूपर हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आले, तोपर्यंत त्याचा मृत्यू झाला होता आणि याचे कारण हृदयविकाराचा झटका असल्याचे सांगितले जात आहे.
या बातमीमुळे लोकांच्या मनात हा प्रश्न येऊ लागला आहे की, तरुण आणि तंदुरुस्तीचे वेडे देखील हृदयविकाराचा बळी ठरू शकतात?
वयाच्या 40 व्या वर्षी हृदयविकाराचा झटका येण्याचे कारण काय असू शकते?
डॉक्टरांच्या मते, हृदय संपूर्ण शरीरात तसेच स्वतःमध्ये रक्त वाहून नेते. यासाठी हृदयात 3 कोरोनरी धमन्या असतात.
जेव्हा यापैकी कोणत्याही किंवा तीन धमन्यांना 75% पेक्षा जास्त रक्त पुरवठा अचानक कमी होतो, तेव्हा त्याला हृदयविकाराचा झटका म्हणतात. या स्थितीत हृदयाच्या स्नायूला रक्तपुरवठा कमी होतो, तांत्रिक भाषेत त्याला तीव्र मायोकार्डियल इन्फेक्शन म्हणतात, ज्याला सामान्य भाषेत आपण हृदयविकाराचा झटका म्हणतो.
याचा अर्थ असा की रक्तात ऑक्सिजनची मागणी आणि पुरवठा यांच्यात किंवा अप्रत्यक्षपणे विसंगती असल्यास हृदयविकाराचा झटका येऊ शकतो. चिंता, अति धूम्रपान किंवा मद्यपान, जास्त व्यायाम किंवा व्यायाम, किंवा इतर कोणत्याही कारणामुळे हृदयाच्या मुख्य धमन्यांमध्ये अचानक रक्ताची गुठळी होणे देखील हृदयविकाराचा झटका आणू शकते.
डॉक्टरांच्या मते, हृदयविकाराची पुष्टी झाल्यानंतर, धमनीमध्ये कोणत्या प्रकारचे अडथळे आहेत हे शोधण्यासाठी इको, रक्त चाचणी, अँजिओग्राफी सारख्या विविध पद्धती केल्या जातात. एकदा अडथळा आढळला की त्यावर रक्त पातळ करणारे औषधे, स्टेंट टाकतात किंवा शस्त्रक्रियेद्वारे उपचार केले जातात. उपचारानंतर, रुग्णाला पुन्हा बरे होण्यास वेळ लागतो. त्यामुळे व्यायामाच्या प्रोटोकॉलवर खूप लक्ष द्यावे लागते.
हळूहळू व्यायाम सुरू करा
डॉक्टर रुग्णांना हळूहळू व्यायाम सुरू करण्याचा सल्ला देतात. हृदयाची कार्य स्थिती आणि हृदयविकाराच्या तीव्रतेवर ते अवलंबून असते. याला हृदय दुरुस्तीचे श्रेणीबद्ध वेळापत्रक देखील म्हणतात.
सिद्धार्थ शुक्ला प्रकरण
हे आपण एका छोट्या उदाहरणाद्वारे समजून घेऊया, जसे की जर तुम्ही बाळाला खायला दिले आणि त्याला व्यायाम केला नाही, तर मूल लठ्ठ होईल. त्याचप्रमाणे, हृदय देखील आपल्या शरीराच्या मुलासारखे आहे आणि जर आपण त्याला पुरेसे पोषण दिले आणि त्याला व्यायाम करू दिला नाही तर नुकसान होऊ शकते.
हृदयाच्या आरोग्यासाठी कोणत्या प्रकारचा व्यायाम चांगला आहे?
व्यायाम करा, कार्डिओ करा किंवा सामान्य क्रिया चालू ठेवा. सर्व हृदयविकाराच्या रुग्णांसाठी व्यायाम आवश्यक आहे. जर त्यांना आधी हृदयविकाराचा झटका आला असेल आणि त्यांच्यावर योग्य उपचार केले गेले तर व्यायामामध्ये कोणताही धोका नाही.
6 आठवड्यांच्या पुनर्प्राप्ती कालावधीत ज्या रुग्णांच्या हृदयाचे कार्य 35% पेक्षा कमी आहे अशा रुग्णांसाठी पदवी प्राप्त व्यायाम प्रोटोकॉलची शिफारस केली जाते. व्यायाम करताना त्यांच्या टेलीमेट्री, ईसीजी आणि कार्डिओ अॅक्टिव्हिटीचे निरीक्षण केले जाते. आकडेवारीचा मागोवा घेतला जातो आणि त्यांना जास्त व्यायामापासून प्रतिबंधित करतो. प्रत्येक गोष्टीचा अतिरेक वाईट आहे.
शस्त्रक्रियेनंतर किंवा पीटीसीए नंतर 6 आठवड्यांच्या आत, जर त्यांचे हृदय 40-45% पेक्षा जास्त काम करत असेल आणि त्यांना सक्रिय एनजाइना नसेल तर त्यांनी हळूहळू व्यायाम सामान्य स्थितीत वाढवावा. म्हणजेच, 45 मिनिटांत 4 किमी चालण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.
तीव्र मायोकार्डियल इन्फेक्शनमधून बरे झालेल्या सर्व रुग्णांसाठी चालणे हा एक उत्तम व्यायाम आहे. त्यांनी परिश्रमपूर्वक व्यायाम केला पाहिजे.
हृदयविकाराच्या झटक्यानंतर, रुग्णाला नियमित औषध घेण्याच्या प्रोटोकॉलसह सर्व धोक्यांची पूर्ण काळजी घ्यावी. त्यांना कोणत्याही प्रकारे तंबाखूचे सेवन करु नये, अशा प्रकारे ते मोठा धोका टाळू शकतात.
जर रुग्णांना मधुमेह असेल तर त्यांनी कडक ग्लायसेमिक नियंत्रण राखले पाहिजे आणि तीव्र मायोकार्डियल इन्फेक्शनपासून बरे होण्याच्या 6 आठवड्यांच्या आत व्यायाम सुरू केला पाहिजे. व्यायामामुळे त्यांचे ग्लायसेमिक नियंत्रण देखील वाढते आणि हृदयविकाराचा धोका कमी होतो.