 "Diwali 2024 : दिवाळी का साजरी केली जाते, तुम्हाला माहिती का? हे आहे यामागचं कारण")
)
Diwali 2024 : दिवाळी हा सण पंचांगानुसार कार्तिक अमावस्येला साजरा करण्यात येतो. हिंदू सणांमध्ये गणेशोत्सवानंतरचा सर्वात मोठा सण म्हणजे दिवाळी. वसुबारस, धनत्रयोदशीपासून भाऊबीजेपर्यंत हा सण मोठ्या उत्साहात साजरा करण्यात येतो. धन-धान्य आणि लक्ष्मीची पूजा करण्याची ही परंपरा आहे. दिवाळी सणामागे विशेष कारण की मान्सून संपल्यानंतर शेतातलं पीक कापून घरात आणलं जातं. हा आनंद साजरा करण्यासाठी दिवाळीचा सण साजरा करण्यात येतो. यामागे काही पौराणिक कथादेखील आहेत.
रामायणात असं सांगण्यात आलंय की, लंकेचा राजा रावणाचा वध करून जेव्हा भगवान श्रीराम पत्नी सीता आणि भाऊ लक्ष्मण यांच्यासह अयोध्येला परतले तेव्हा त्या दिवशी संपूर्ण अयोध्या नगरी दिव्यांनी उजळून निघाली होती. 14 वर्षांच्या वनवासानंतर भगवान रामाचे अयोध्येत आगमन झाल्यामुळे दिवाळी साजरी करण्यात आली. प्रत्येक गावात, प्रत्येक गावात दिवे लावले गेले. तेव्हापासून दिवाळीचा हा सण अंधारावर विजय मिळवण्याचा सण बनला आणि दरवर्षी साजरा केला जाऊ लागला.
भगवान श्रीकृष्णाने आपली पत्नी सत्यभामा हिच्या मदतीने राक्षस राजा नरकासुराचा वध केला. नरका सूरला एका स्त्रीच्या हातून मरण्याचा शाप होता. त्या दिवशी कार्तिक महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्दशी तिथी होती. नरका सूरच्या दहशतीतून व जुलूमशाहीतून स्वातंत्र्य मिळाल्याच्या आनंदात लोकांनी दीपोत्सव साजरा केला. दुसऱ्या दिवशी दिवाळी साजरी झाली.
पांडवांच्या घरी परतल्याबद्दलही दिवाळीची कथा आहे. पांडवांनाही वनवास सोडावा लागला होता. त्यानंतर पांडव घरी परतले आणि या आनंदात संपूर्ण शहर उजळून निघाले आणि तेव्हापासून दिवाळी सुरू झाली.
दिवाळीशी संबंधित आणखी एक कथा अशी आहे की, समुद्रमंथनाच्या वेळी माता लक्ष्मीने ब्रह्मांडात अवतार घेतला होता. हे देखील एक प्रमुख कारण आहे. माता लक्ष्मी ही संपत्ती आणि समृद्धीची देवी मानली जाते. त्यामुळे प्रत्येक घरात दिवा लावण्यासोबतच आपण लक्ष्मीची पूजा करतो. दिवाळी साजरी करण्यामागे हेही एक प्रमुख कारण आहे.
मुघल सम्राट जहांगीरने 6वे शीख गुरु गोविंद सिंग यांच्यासह 52 राजांना ग्वाल्हेर किल्ल्यात कैद केले होते. जेव्हा गुरू बंदिवासातून मुक्त होऊ लागले, तेव्हा त्यांनी आपल्याबरोबर कैदेत असलेल्या राजांची सुटका करण्याची मागणी केली. गुरु हरगोविंद सिंग यांच्या आदेशानुसार राजांनाही कैदेतून मुक्त करण्यात आले. त्यामुळे शीख समाजातील लोकही हा सण साजरा करतात.
शेवटचा हिंदू सम्राट राजा विक्रमादित्य याची कथाही दिवाळीशी जोडलेली आहे. राजा विक्रमादित्य हा प्राचीन भारताचा महान सम्राट होता. तो एक अतिशय आदर्श राजा होता आणि त्याच्या औदार्य, धैर्य आणि विद्वानांच्या संरक्षणासाठी नेहमीच ओळखला जातो. या कार्तिक अमावस्येला त्यांचा राज्याभिषेक झाला. राजा विक्रमादित्य हा मुघलांचा पराभव करणारा भारताचा शेवटचा हिंदू सम्राट होता.
दुसर्या आख्यायिकेनुसार जेव्हा माता पार्वतीने राक्षसाचा वध करण्यासाठी महाकालीचे रूप धारण केले होते. त्यानंतर त्यांचा राग शांत होत नव्हता. मग महाकालीचा राग शांत करण्यासाठी भगवान शिव स्वतः तिच्या पायाशी झोपले. तेव्हा भगवान शंकराच्या स्पर्शाने त्याचा राग शांत झाला. याच्या स्मरणार्थ तिच्या शांत स्वरूपातील लक्ष्मीची पूजा सुरू झाली. त्याच रात्री काली, त्याच्या उग्र रूपाची पूजा करण्याचाही नियम आहे.
(Disclaimer - या ठिकाणी दिलेली माहिती ज्योतिष शास्त्रावर आधारित असून ती केवळ माहितीसाठी दिली जात आहे. झी 24 तास या गोष्टींना दुजोरा देत नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी संबंधित विषयातील तज्ज्ञांचा सल्ला अवश्य घ्या.)
